II SA/Bk 795/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. i D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a zmienić postanowienie z dnia [...] grudnia 2017 r. w ten sposób, że zwolnić skarżących od kosztów sądowych w całości Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania B. K. i D. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przede wszystkim z uwagi na posiadane przez nich oszczędności w wysokości 3.200 zł i 194 euro. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyli małżonkowie S. wskazując na liczne schorzenia, na które cierpi skarżąca, wymagająca stałego leczenia, rehabilitacji, posiadająca orzeczenie o niezdolności do pracy do 2022 r. Wskazali na wysokie koszty leczenia skarżącej, w tym koszty lekarstw, ale też prywatnych wizyt lekarskich i wyjazdów, w trakcie których wymaga ona stałej pomocy osoby trzeciej, gdyż nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Wówczas opiekę tę sprawuje skarżący, który w tym czasie nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej. W związku z tym jedynym stałym dochodem małżonków jest renta skarżącej, bowiem dochód z działalności gospodarczej jest niestały. Także, jak wskazali, koszty leczenia nie zawsze wynoszą 500 zł miesięcznie, bowiem np. w listopadzie 2017 r. wyniosły one 768, 37 zł. Małżonkowie korzystają z pomocy materialnej rodziny, a z uwagi na chorobę żony nie są w stanie dokończyć koniecznego remontu domu. Wydatkowane zostały także dotychczasowe oszczędności w kwocie 3.200 zł, za co zakupili opał, lekarstwa i ponieśli inne niezbędne wydatki. Obecnie ich oszczędności wynoszą 301, 15 zł. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. zmieniono postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że przyznano skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 250 zł. W uzasadnieniu Sąd podał, że ze sprzeciwu i z dołączonych do niego dokumentów (faktury zakupu lekarstw oraz opału) wynika, iż skarżący nie posiadają już przedmiotowych oszczędności, bowiem wydatkowali je na niezbędne potrzeby związane z leczeniem skarżącej i zapewnieniem opału. Tym samym, jak wskazują, kwota ich oszczędności zmalała do około 320 zł, co jest kwotą niższą od kosztów sądowych podlegających obecnie uiszczeniu (500 zł wpis od skargi). Sprecyzowali również, że jedynym stałym obecnie źródłem ich dochodu jest renta skarżącej w wysokości 940 zł. Dochodu skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej nie sposób uznać za stały z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorą żoną, co uniemożliwia poświęcenie należytej uwagi tej działalności a tym samym uzyskiwania z niej pożądanego i stałego dochodu. Dodali również, że korzystają z pomocy materialnej rodziny. Sąd ocenił, że powyższe okoliczności uprawniają do wniosku o prawie skarżących do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w kwocie powyżej 250 zł. W następstwie powyższego skarżący zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 stycznia 2018 r. zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 250 zł. Na to zarządzenie skarżący złożyli zażalenie wnioskując jednocześnie o całkowite zwolnienie ich od wpisu i wszelkich kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazali, że zarządzenie jest dla nich bardzo krzywdzące bo każe im wybierać czy ostatnie posiadane na koncie 300 zł przeznaczyć na leczenie chorej na stwardnienie rozsiane żony, czy uiścić wpis w sprawie. Stwierdzili, że nie stać ich na opłatę w wysokości 250 zł. Nie posiadają długów dlatego, że ciągle korzystają z pomocy rodziny. Nieuleczalna choroba żony uniemożliwia zarobkowanie żonie a także utrudnia zarobkowanie opiekującemu się nią mężowi. Zaznaczyli, że tylko całkowite zwolnienie ich z kosztów sądowych umożliwi dochodzenie im praw. NSA postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. wydanym w sprawie [...] oddalił zażalenie na zarządzenie. Jednocześnie wskazano, że sytuacja majątkowa skarżących może stanowić podstawę do modyfikacji przyznanego im prawa pomocy w trybie art. 165 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w sprawie niniejszej wydano już prawomocne postanowienie w przedmiocie prawa pomocy w dniu [...] grudnia 2017 r. W postanowieniu tym zwolniono skarżących częściowo od kosztów sądowych, tj. w kwocie powyżej 250 zł. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie (a tak należy potraktować wniosek o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych zawarty w zażaleniu od zarządzenia), w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 P.p.s.a. (vide: postanowienia NSA: z 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, LEX nr 927112; z 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09, LEX nr 544984; z 28 lipca 2009 r. I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Wobec powyższego kolejny wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy, w takim samym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych, podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 P.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. W ocenie Sądu skarżący wykazali, że ich sytuacja uległa pogorszeniu. Od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy ich sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie czyli w całości. Oszczędności skarżących w wysokości 3.200 zł i 194 euro, które stanowiły podstawę odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, zmalały do kwoty 300 zł. Jak wynika z oświadczenia skarżących zostały wydatkowe na koszty związane z chorobą żony. W ocenie Sądu skarżący aktualnie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przemawia za tym przede wszystkim stan zdrowia skarżącej oraz wysokie koszty leczenia w stosunku do dochodów skarżących. W tym stanie sprawy Sąd uznał, że zaistniały podstawy do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i na podstawie art. 165 w zw. z 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.