II FSK 2274/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 maja 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 1003/08 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. K. na interpretację Ministra Finansów z dnia 28 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną, 2. nakazuje wypłacić pełnomocnikowi skarżącej - adw. I. D. - z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1. Postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r., I SA/Gl 1003/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. K. na interpretację Ministra Finansów z dnia 28 lipca 2008 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych – interpretacja. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że zarządzeniem z dnia 24 listopada 2008 r. Przewodniczący Wydziału Pierwszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał stronę do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł w terminie siedmiu dni, licząc od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżąca wniosła pismo z dnia 4 grudnia 2008 r., które uznane zostało, zgodnie z jej oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 27 grudnia 2008 r., za wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego referendarz sądowy rozpoznał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy i postanowieniem z dnia 3 lutego 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Następnie postanowieniem z dnia 16 marca 2009 r., wydanym po rozpoznaniu sprzeciwu od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, Sąd odmówił wnioskującej przyznania prawa pomocy. W dniu 6 kwietnia 2009 r. skarżąca złożyła zażalenie, które zostało rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 14 lipca 2009 r. i oddalone. W konsekwencji na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 lipca 2009 r. ponownie wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skarżącej w dniu 31 sierpnia 2009 r. W dniu 4 września 2009 r. skarżąca pismem z dnia 3 września 2009 r. ponownie wniosła o rozłożenie kwoty wpisu sądowego od skargi na raty oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie w nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2009 r. referendarz sądowy ustanowił skarżącej adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżąca wniosła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2010 r. Sąd ustanowił skarżącej adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W dniu 25 stycznia 2010 r. skarżąca złożyła zażalenie, które zostało rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 15 marca 2010 r. i oddalone. Wobec powyższego w odpowiedzi na pismo Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 marca 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. Wymagany wpis sądowy od skargi nie został uiszczony do chwili obecnej. 3. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. – wskazał, że wyznaczony termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie z dniem 7 września 2009 r. Bez znaczenia przy tym pozostawał fakt, że skarżąca ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Poprzedni taki wniosek, złożony w terminie wyznaczonym wcześniejszym wezwaniem do uiszczenia wspomnianego wpisu, został bowiem prawomocnie oddalony i w rezultacie wniosek kolejny nie mógł uchylić skutków prawomocności tego rozstrzygnięcia, nie wywierając już tym samym wpływu na bieg terminu zakreślonego kolejnym wezwaniem. Dlatego też sąd odrzucił skargę. 4. W skardze kasacyjnej M. K. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 220 § 3 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie z dniem 7 września 2009 r., i że bez znaczenia pozostaje fakt, iż skarżąca ponownie wnosiła o zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnik z urzędu od Skarbu Państwa kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, które to koszty nie zostały uiszczone przez skarżącą w żadnej części. Pełnomocnik oświadczył, że skarżąca nie dokonała zapłaty kosztów zastępstwa adwokackiego ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna z braku uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu. 5. Jak wynika z treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Mając na uwadze treść tego przepisu należy wskazać, że z akt sprawy wynika, że zarządzeniem z dnia 30 lipca 2009 r. Przewodniczący Wydziału Pierwszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł zgodnie z zarządzeniem z dnia 24 listopada 2008 r. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało stronie doręczone w dniu 31 sierpnia 2009 r. W terminie siedmiu dni od tej daty skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi. Złożyła natomiast kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, trafnie sąd pierwszej instancji odrzucił skargę podatniczki. Powołana przez sąd pierwszej instancji argumentacja odnosząca się do orzecznictwa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1208-1209/04, z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 588/06 i z dnia 10 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 653/06, które nawiązują do utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego – zob. postanowienia z dnia 21 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 1461/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 196, z dnia 23 lutego 1999 r., sygn. akt I CKN 1064/97, OSNC 1999, nr 9, poz. 153, oraz z dnia 9 grudnia 2002 r., sygn. akt III RN 144/02, Wokanda 2003, nr 11, s. 29) była trafna i uzasadniała zajęte przez sąd stanowisko. Natomiast odwołując się do powołanego w skardze kasacyjnej postanowienia wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 23 marca 2009 r., I FZ 60/09, należy podnieść, że Sąd ten wyraził tam pogląd, że po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu od skargi, określonego w zarządzeniu przewodniczącego wydanym po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmawiające przyznania stronie prawa pomocy, sąd pierwszej instancji winien odrzucić skargę na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. Ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela. Taka bowiem sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Co istotne należy wskazać, że przyznając na późniejszym etapie postępowania prawo pomocy skarżącej, sąd dokonywał tego w związku z nowymi wnioskami strony a nie na podstawie art. 165 p.p.s.a. Tym samym argumentacja skargi kasacyjnej nie mogła być uznana za trafną, jakoby późniejsze przyznanie stronie prawa pomocy powodowało, że moc utraciło wcześniejsze postanowienie. Jak już wskazano wydanie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy tylko na podstawie art. 165 p.p.s.a. (stanowiącego, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne) można by było przyjąć taką konstrukcję Tym czasem żadne z późniejszych postanowień nie było wydawane na podstawie tego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podnieść, że konsekwencji nieuiszczenia wpisu od skargi nie niweczą dalsze czynności skarżącego w postaci kolejnych wniosków o prawo pomocy. Zarządzenie przewodniczącego wzywające do uiszczenia wpisu i postanowienie odrzucające skargę są konsekwencją wyczerpania toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy z wniosku, który został prawomocnie negatywnie załatwiony dla wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 16 września 2008 r., I FSK 1395/08, niepubl; B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 458). W tej sytuacji za nietrafny należało uznać zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku, z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie § 18 pkt 2 lit. b) w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) zasądzono adwokat I. D. 180 zł oraz należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.