II SA/Bk 797/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2016 . nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Decyzją z dnia [...].10.2016 r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (zwany dalej: PWINB w B.) utrzymał w mocy część decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: PINB) z dnia [...].08.2016 r. nakazującą D. O. dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu kontenerowego (domku holenderskiego) usytuowanego na działce o nr geod. [...] w miejscowości P. gm. S. W odniesieniu do zbiornika na nieczystości, organ II instancji uchylił w tej części decyzję PINB i umorzył postępowanie. Stan faktyczny sprawy przestawiał się następująco: PINB w S. wszczął, z urzędu, postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności wybudowania obiektu budowlanego – domku holenderskiego wraz ze zbiorkiem na nieczystości na działce o nr geod. [...] w m. P. gm. S., stanowiącej własność D. O. W toku postępowania (i przeprowadzeniu oględzin) ustalono, że obiekt o wymiarach: 11 m x 3,7 m x 2,3 m, posadowiony jest punktowo na blokach cementowo-wapiennych i posiada jedną oś z kołami. Obiekt typu domek holenderski został wyposażony w instalację elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną z odprowadzeniem do zbiornika na nieczystości o pojemności 1 m3. Składa się z kilku wyposażonych i umeblowanych pomieszczeń: salonu z aneksem kuchennym, 2 pokoi i łazienki. Obiekt służy celom rekreacyjno-mieszkalnym. Zbiornik na nieczystości wykonany z tworzywa PCV znajduje się w odległości ok. 2 m. od granicy działki. Na podstawie wyjaśnień D. O. i jej pełnomocnika Z. O. oraz dokumentacji, organ I instancji ustalił, że obiekt kontenerowy został posadowiony na działce nr [...] w miesiącu maju 2012r., kiedy jej właścicielem był M. K. Działka została nabyta przez D. O. dnia [...].09.2012r. Żaden z właścicieli nie występował o uzyskanie pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia [...].04.2016r. PINB w S. zobowiązał D. O., w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, do przedłożenia do dnia [...].07.2016r. następujących dokumentów: zaświadczenia wójta o zgodności obiektu budowlanego, wraz ze zbiornikiem na nieczystości, z ustaleniami planu miejscowego, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z urządzeniami i opiniami sporządzonymi przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności i wpisaną na listę izby samorządu zawodowego. D. O. spełniła w/w zobowiązanie w zakresie dwóch punktów, natomiast nie przedstawiła projektu budowlanego twierdząc, iż architekci, do których się zwracała odmówili wykonania żądanego projektu. Decyzją z dnia [...].08.2016r. organ I instancji orzekł o rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu kontenerowego – domku holenderskiego wraz ze zbiornikiem na nieczystości. W wyniku odwołania właścicielki nieruchomości, organ II instancji umorzył postępowanie w części dotyczącej zbiornika na nieczystości, ponieważ został on rozebrany, natomiast utrzymał w mocy nakaz rozbiórki obiektu kontenerowego. Organy nadzoru budowlanego obu instancji zaprezentowały stanowisko, zgodnie z którym obiekt posadowiony w m. P. na działce o nr [...] należy definiować jako obiekt budowlany tymczasowy typu kontenerowego, zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 290 ze zm.). Tymczasowy obiekt budowlany mógł być, w dacie budowy, zrealizowany na podstawie zgłoszenia jeżeli był niepołączony trwale z gruntem i przewidziany do rozbiórki w terminie 120 dni od jego wybudowania (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego). Natomiast każdy inny obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę w tym także obiekt letniskowy, jakim jest sporny domek holenderski. W obecnych przepisach Prawa budowlanego (art. 29 ust. 1 pkt 2a) dopuszczalne jest zgłoszenie wolnostojącego parterowego budynku rekreacji indywidualnej, ale o powierzchni zabudowy do 35m2 Natomiast powierzchnia spornego obiektu wynosi 40,7 m2 i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Organ II Instancji podkreślił, że D. O. miała możliwość dokonania legalizacji obiektu posadowionego samowolnie na działce o nr [...] w P., jednakże nie spełniła obowiązku dostarczenia projektu budowlanego, zgodnie z postanowieniem PINB z dnia [...].04.2016r. Dlatego też konsekwencję niespełnienia obowiązków legalizacyjnych stanowi orzeczenie nakazu rozbiórki stosownie do przepisu art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Organ wyjaśnił, że dokonane zgłoszenie obiektu w dniu [...].08.2016r. nie mogło odnieść żadnego skutku, ponieważ zostało wniesione już po postawieniu obiektu, a nadto na sporny obiekt było wymagane pozwolenie na budowę. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku (podobnie jak w odwołaniu), D. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości z powodu błędnego zastosowania przepisów Prawa budowlanego. Alternatywnie wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia przez ustawodawcę zmiany przepisów Prawa budowlanego. W uzasadnieniu skargi, skarżąca zakwestionowała, dokonaną przez organy kwalifikację spornego obiektu jako obiektu tymczasowego. Twierdziła, że domek typu angielskiego (holenderskiego) nie jest żadną budowlą, ponieważ ma koła, zaczep do holowania i nie jest trwale związany z gruntem. Służy do wypoczynku podczas wakacji. Zdaniem skarżącej, rozbiórka nie powinna być orzeczona także z tego względu, że domek został postawiony w czasie, kiedy właścicielem działki była inna osoba (t.j. [...].06.2012r), która nie dopełniła formalności zgłoszeniowych w urzędach, a zatem skarżąca nie powinna odpowiadać jako następca prawny za błędy poprzedniego właściciela. Skarżąca wskazała na nierówne traktowanie różnych osób, co przejawia się tym, że wobec innych osób znanych w terenie nie było wszczęta postępowanie rozbiórkowe w analogicznej sytuacji. Skarżąca stwierdziła, że w prawie budowlanym nie istnieje definicja "domku angielskiego", natomiast sądy orzekające w tej kwestii wydają orzeczenia bez podstawy prawnej, podzielając stanowisko organów nadzoru budowlanego. Nieprzedstawienie (celem legalizacji) projektu budowlanego, skarżąca tłumaczy niemożliwością jego uzyskania od architektów. Architekci, do których się zwracała, odmówili wykonania projektu tłumacząc, iż projekt takiego domku jest chroniony patentem na terenie UE, a nadto celem zapoznania się z przebiegiem instalacji należałoby dokonać rozbiórki ścian. W ocenie skarżącej, obowiązek nałożony postanowieniem PINB w S. był bezmyślny, nielogiczny i nie do zrealizowania. W odpowiedzi na skargę, PWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ wyjaśnił, że nie istnieją podstawy ani do zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia nowych przepisów Prawa budowlanego, ani do uwzględnienia skargi z powodu braku następstwa prawnego. Z wyjaśnień skarżącej wynikało, iż jest ona inwestorem spornego domku letniskowego, który postawiła jeszcze przed nabyciem działki. jako inwestor, odpowiada na podstawie art. 52 Prawa budowlanego. Obowiązek dostarczenia projektu budowlanego, zdaniem organu, obiektywnie był do spełnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności, zadaniem Sądu, jest dokonanie prawnej kwalifikacji spornego obiektu, określonego przez samą skarżącą, jako domek letniskowy typu holenderskiego czy angielskiego, służącego celom mieszkaniowo-rekreacyjnym. Zdjęcia (znajdujące się w aktach administracyjnych) obrazują wygląd i posadowienie obiektu. Nie jest spornym, iż liczy on powyżej 35m2 powierzchni, nie jest trwale związany z gruntem, posiada koła i zaczep do holowania, istnieje samowolnie na działce o nr [...] w P. od 2012r. Prawdą jest (jak twierdzi skarżąca), że brak jest w Prawie budowlanym definicji "domku holenderskiego" czy "domku angielskiego". Nie każde pojęcie musi mieć prawną definicję, zaś cechy obiektu wskazują do jakiej kategorii należy go zaliczyć. W ocenie Sądu, najbardziej adekwatnym pojęciem jest pojęcie "barakowóz", mieszczący się w definicji tymczasowego obiektu budowlanego, zawartej w art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego. Sąd podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego, uważając je za słuszne i zbieżne w tej kwestii z dotychczasowym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Wypowiedział się na ten temat m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 27.01.2011r. w sprawie II SA/Bk 503/10 (utrzymanym, w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13.09.2012r. II OSK 903/11), w którym wyraził pogląd, że barakowóz stanowi tymczasowy obiekt budowlany. Zaliczenie barakowozów do tymczasowych obiektów budowlanych jest oczywiste w świetle art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, który wyjaśnia pojęcie "tymczasowego obiektu budowlanego" i jako przykłady takich obiektów wymienia "barakowozy". Przepis ten stanowi bowiem, iż przez "tymczasowy obiekt budowlany" należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy i obiekty kontenerowe. Cechami odróżniającymi "obiekt budowlany" od "tymczasowego obiektu budowlanego" jest – jak wynika z cytowanego przepisu – albo czas użytkowania obiektu albo trwałość jego związania z gruntem. Obiekt budowlany tymczasowy ma bądź krótką trwałość użytkowania (krótszą od trwałości technicznej) bądź nie jest trwale związany z gruntem. Oczywiście zawsze musi przy tym odpowiadać cechom obiektu budowlanego, do których zalicza się zarówno budynki, jak i budowle, oraz obiekty małej architektury (vide: definicja "obiektu budowlanego" zawarta w art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane). Fakt, że ustawa Prawo budowlane samodzielnie nie definiuje pojęcia "barakowozu" jest bez znaczenia dla stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do tych obiektów. Nie każde pojęcie ma prawną definicję. Zaniechanie przez ustawodawcę zdefiniowania jakiegoś pojęcia na użytek konkretnej ustawy oznacza dopuszczalność odwołania się do definicji języka potocznego. W języku potocznym przez "barakowóz" rozumie się "barak na kołach", a ponieważ "barak" jest – wedle słownika języka polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007, seria Akademia Języka Polskiego PWN) prowizorycznym budynkiem, "barakowóz" będzie prowizorycznym budynkiem na kołach. Budynek charakteryzuje się między innymi wydzieleniem z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych tj. posiadaniem ścian, a także dachu i fundamentów (vide: definicja "budynku zawarta w art. 3 pkt 2 prawa budowlanego). Barak na kołach jest zaś niezwiązanym z gruntem obiektem budowlanym posiadającym ściany i dach. Brak związania z gruntem (wyposażenie w koła) jest tym właśnie elementem, który przesądza o tymczasowości obiektu budowlanego w postaci barakowozu. Z woli ustawodawcy taki prowizoryczny budynek na kołach został poddany reglamentacji prawa budowlanego, a to potwierdza, – co do zasady - słuszność prowadzenia w odniesieniu do spornego barakowozu postępowania administracyjnego w sprawie legalności jego usytuowania. O tym czy tymczasowy obiekt budowlany wymaga pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia stanowią przepisy art. 29-31 Prawa budowlanego. Wynika z nich, że żadna dokumentacja nie jest potrzebna tylko dla takich obiektów tymczasowych, które stanowią eksponaty wystawowe (nie pełnia funkcji użytkowych) lub przeznaczone są jako zaplecze na czas określony do wykonywania robót budowlanych (art. 29 ust. ust. 1 pkt 25 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 oraz art. 29 ust. 1 pkt 24 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Natomiast, wyłącznie zgłoszeniu budowlanemu podlegają tymczasowe obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem i przewidziane do rozbiórki lub przeniesienia nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy (art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). Zatem sporny obiekt budowlany, który nie spełnił w/w warunków nie mógł być legalnie postawiony bez uzyskania pozwolenia na budowę. Jak słusznie twierdzi PWINB, zgłoszenie budowlane na ten obiekt nie było wystarczające w dacie jego postawienia w 2012r. jak też nie byłoby wystarczające na gruncie przepisów obecnych, gdyż obiekt (domek holenderski czy angielski) skarżącej liczy ponad 40 m2 powierzchni, zaś zgłoszenie jest dopuszczalne dla obiektu do 35m2 Faktem pozostaje natomiast, że w dacie postawienia domku letniskowego, skarżąca nie legitymowała się ani pozwoleniem, ani zgłoszeniem, zaś była inwestorem i właścicielem obiektu. Nie jest ekskulpacją dla skarżącej tłumaczenie, że poprzedni właściciel działki powinien załatwić formalności związane z pozwoleniem na budowę. Art. 52 Prawa budowlanego nakładał taki obowiązek na inwestora, czyli na skarżącą, która go nie dopełniła. Skarżąca nie skorzystała z możliwości legalizacji, ponieważ nie wykonała obowiązku przedłożenia projektu budowlanego, nałożonego postanowieniem z dnia [...].04.2016r. Wbrew twierdzeniu skarżącej nałożenie takiego obowiązku nie było "nielogiczne i bezmyślne" (jak twierdzi w skardze), gdyż wynikało z przepisów Prawa budowlanego. Nie jest rzeczą organu ani Sądu dochodzenie i rozważanie przyczyn, z powodu których skarżąca nie mogła uzyskać projektu architektonicznego spornego obiektu budowlanego. Jeżeli (jak twierdzi) spotkała się z odmową sporządzenia projektu, wyrażoną przez osoby do tego uprawnione, to można jedynie domniemywać, ze obiekt nie spełniał polskich norm budowlanych lub innych warunków technicznych niezbędnych do tego, by mógł zostać zatwierdzony przez organy nadzoru budowlanego w procedurze legalizacyjnej. Sąd zauważa, że dla prawidłowości rozstrzygnięcia tej sprawy, nie jest istotnym, jakie były losy innych samowoli budowlanych w obrębie terenu działki strony skarżącej. Sąd (także organy) rozpoznaje każdą sprawę indywidualnie kierując się zgodnością z przepisami prawa materialnego i procesowego. Natomiast przytaczanie negatywnych przykładów z otoczenia (w powołaniu na artykuły prasowe) nie może być okolicznością wpływającą na sposób rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Mając na względzie powyższe i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm,) orzeczono jak w sentencji.