II SA/Bk 825/17
WyrokWSA w Białymstoku2018-04-12
Skład orzekający: Danuta Tryniszewska-Bytys, Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne, nakładając karę pieniężną na spółkę za naruszenia przepisów o transporcie drogowym, podczas gdy spółka twierdziła, że pojazd był używany przez kierowcę do celów prywatnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, organy nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego, ignorując wnioski dowodowe strony skarżącej, w tym dowody z postępowania karnego oraz kwestionując rzetelność protokołu kontroli. Sąd wskazał również na naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (in dubio pro libertate).Stan faktyczny
Spółka L. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, stwierdzone podczas kontroli pojazdu należącego do spółki, którym kierował A. Z. Spółka kwestionowała swoją odpowiedzialność, twierdząc, że kierowca wykonywał przewóz prywatny na własny rachunek, a pojazd był mu jedynie udostępniony. Organy administracji obu instancji uznały spółkę za podmiot wykonujący przewóz drogowy i nałożyły karę, opierając się głównie na protokole kontroli. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej L. Sp. z o.o. w B. kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907 ze zm.), dalej: u.t.d. nałożył na L. Spółkę z o.o. w B. (dalej: Spółka) karę pieniężną w wysokości 10 000 zł z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym.
Organ pierwszej instancji ustalił, że w dniu [...] października 2015 r.
w miejscowości W. na drodze krajowej nr 7 został zatrzymany do kontroli samochód [...] o nr rej. BI [...] kierowany przez A. Z. Kierowca okazał do kontroli: prawo jazdy, dowód osobisty, dowód rejestracyjny pojazdu wraz z dowodem uiszczenia składki OC, wypis nr 1 z zaświadczenia nr [...] na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne wydany dla Spółki oraz kartę kierowcy. W trakcie kontroli stwierdzono następujące naruszenia:
- wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji (ww. pojazd był wyposażony
w urządzenie rejestrujące (tachograf), posiadał tzw. wlepkę legalizacyjną wskazującą na datę ostatniego sprawdzenia okresowego w dniu [...] lipca 2013 r., zaś nie posiadał informacji o kolejnym takim sprawdzeniu wymaganym do [...] lipca 2015 r.);
- naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę (karta kierowcy po raz ostatni wczytana została w dniu [...] czerwca 2013 r.);
- naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego - za każdy pojazd (dane zawarte na urządzeniu rejestrującym zainstalowanym w pojeździe po raz ostatni wczytane zostały w dniu [...] lipca 2013 r.);
- nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (dane na karcie kierowcy, w pamięci tachografu oraz wynikające z przesłuchania kierowcy wykazały, że od godz. 16:53 dnia [...] października 2015 r. do godz. 00:48 dnia [...] października 2015 r. prowadził kontrolowany pojazd bez karty w tachografie);
- skrócenie dziennego czasu odpoczynku - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (dane cyfrowe na karci kierowcy, w pamięci tachografu oraz przesłuchanie kierowcy potwierdziły, że po zrealizowaniu prawidłowego odpoczynku o godz. 16:53 w dniu [...] października 2015 r. rozpoczął jazdę, zatem do godz. 16:53 następnego dnia powinien był odebrać co najmniej 9 godzinny odpoczynek, co nie nastąpiło; jak wskazał organ, gdyby kierowca rozpoczął odpoczynek w momencie zatrzymania do kontroli to zrealizowałby go w wymiarze 6 godzin i 11 minut, co oznacza jego skrócenie o 2 godziny i 49 minut).
Organ pierwszej instancji wskazał, że powyższa decyzja została wydana po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, po decyzji kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] marca 2016 r., który uchylił decyzję pierwszoinstancyjną z dnia [...] października 2016 r., wskazał na konieczność ponownej analizy materiału dowodowego oraz ustalenie, czy wykonawcą przewozu była Spółka, w tym poprzez ustalenie podmiotu dokonującego opłaty elektronicznej w dniu kontroli oraz dniach poprzedzających. Jak wskazał organ pierwszej instancji, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ustalono, że: na dzień kontroli oraz w dniach poprzedzających podmiotem posiadającym umowę na korzystanie z systemu elektronicznego poboru opłat była Spółka; kontrolowany kierowca podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Z zeznań kierowcy z dnia kontroli wynika, że pozostaje on na samozatrudnieniu i wykonuje transport drogowy na rzecz Spółki, w dniu kontroli wykonywał niezarobkowy transport drogowy z S. do R. Ponownie przesłuchany nie pamiętał ww. okoliczności zasłaniając się upływem czasu. Organ pierwszej instancji nie dał też wiary zaświadczeniu
o wyrażeniu zgody na używanie kontrolowanego samochodu do przewozu prywatnego na potrzeby własne przez kierowcę w dniach [...] października 2017 r. z uwagi na wątpliwości co do celu wykreowania tego dokumentu. Ustalono również, że z danych cyfrowych urządzenia rejestrującego, jak również z karty kierowcy wynika, iż kierowca posługiwał się kontrolowanym pojazdem od [...] września 2015 r. Natomiast fakt, że pozostaje on na tzw. samozatrudnieniu powoduje, iż – zgodnie
z art. 4 pkt 4 i art. 5 pkt 1 u.t.d. - strona powinna posiadać licencję na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, podczas gdy posiadała wyłącznie zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne.
Organ wyjaśnił także, że:
- przedsiębiorca, nie wczytując karty kontrolowanego kierowcy przez 441 dni zarejestrowanej aktywności, naruszył art. 1 ust. 3 lit. a rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z dnia 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców (dalej: rozporządzenie nr 581/2010). Zastrzeżono, że z danych zapisanych na urządzeniu rejestrującym kontrolowanego pojazdu wynika, iż zapisanych zostało 21 dni zarejestrowanej aktywności, dlatego na dzień kontroli strona nie miała obowiązku wczytania danych z urządzenia rejestrującego;
- naruszenie związane ze skróceniem odpoczynku dziennego wynika z art. 8 ust. 1-4 i 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (dalej: rozporządzenie nr 561/2006);
- z regulacji art. 34 i 33 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych
w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85
w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (dalej: rozporządzenie nr 165/2014) wynika, iż obowiązek zapewnienia poprawnego działania i odpowiedniego stosowania urządzeń rejestrujących spoczywa na przedsiębiorcy wykonującym przewozy drogowe i na kierowcy (art. 33). Obowiązek ten polega na prowadzeniu przez przedsiębiorcę bieżącego monitorowania sprawności działania tachografów cyfrowych oraz przeszkolenia kierowców i bieżącego sprawdzania, czy w sposób prawidłowy korzystają oni z urządzenia rejestrującego lub karty kierowcy. Adresatem nakazu zapewnienia poprawnego działania i odpowiedniego stosowania urządzeń rejestrujących i kart kierowcy do tachografów cyfrowych jest min. pracodawca, pod którym to pojęciem należy rozumieć nie tylko podmiot zatrudniający kierowcę wykonującego przejazd pojazdem wyposażonym w tachograf, ale w szczególności przewoźnika drogowego, który wykonuje tym pojazdem przewóz drogowy. Dodano, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność przedsiębiorca. W tym zakresie wskazano art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 561/2006 oraz podkreślono obowiązek stosowania konsekwencji prawnych w wypadku niezastosowania się do regulacji prawnych, bowiem – jak wskazano – decyzja w tym zakresie ma charakter związany.
Organ pierwszej instancji wyjaśnił także, że w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstaw do obniżenia kary pieniężnej z uwagi na stopień zawinienia strony lub osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu przewozu towarów. Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, dlatego powinien
w szczególny sposób dokonać doboru podmiotów współpracujących. W sprawie organ nie doszukał się okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony za zarzucone naruszenie. Dlatego na podstawie art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. w związku
z lp. 6.1.4, lp. 6.3.11, lp. 6.2.1, lp. 5.3.1, lp. 5.3.2, lp. 1.1 załącznika nr 3 do tej ustawy orzekł karę pieniężną w wysokości 10 000 zł, na którą składają się:
- 1000 zł – za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji (karę nałożono na podstawie art. 92 a ust. 1, 6, 7 u.t.d., zał. nr 3 lp. 6.1.4, zaś naruszone obowiązki wynikają z art. 13, załącznik I, rozdział VI, ust. 1, 3, załącznik IB rozdział VI ust. 4 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r.,
poz. 1265 ze zm.);
- 500 zł – za naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę (karę nałożono na podstawie art. 92 a ust. 1, 6, 7 u.t.d., zał. nr 3 lp. 6.3.11, zaś naruszone obowiązki wynikają z art. 10 ust. 5 rozporządzenia
nr 561/2006 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 23 sierpnia 2007 r.
w sprawie częstotliwości pobierania danych z tachografów cyfrowych i kart kierowców oraz warunków przechowywania tych danych w pojeździe
(Dz. U. z 2007 r., nr 159, poz. 1128);
- 5 000 zł – za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi (karę nałożono na podstawie art. 92 a ust. 1, 6, 7 u.t.d. zał. nr 3 lp. 6.2.1, zaś naruszone obowiązki wynikają z art. 32 ust 1, 3 rozporządzenia nr 165/2014;
- 100 zł – za skrócenie dziennego czasu odpoczynku - o czas powyżej 15 minut do jednej godziny (karę nałożono na podstawie art. 92 a ust. 1, 6, 7 u.t.d., zał. nr 3 lp. 5.3.1, zaś naruszone obowiązki wynikają z art. 8 ust. 1-5, art. 9 ust. 1, art. 4 lit. g rozporządzenia nr 561/2006;
- 400 zł – za skrócenie dziennego czasu odpoczynku - za każdą następną rozpoczętą godzinę (karę nałożono na podstawie art. 92 a ust. 1, 6, 7 u.t.d., zał. nr 3 lp. 5.3.2, zaś naruszone obowiązki wynikają z art. 8 ust. 1-5, art. 9 ust. 1, art. 4 lit. g rozporządzenia nr 561/2006;
- 8 000 zł – za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (karę nałożono na podstawie art. 92a ust. 1, 6, 7 u.t.d., zał. nr 3 lp. 1.1, zaś naruszone obowiązki wynikają z art. 5 ust. 1, art. 5a ust. 1, art. 5b ust. 1 i 2 u.t.d.).
Jak wskazano, sumę kar ograniczono do wysokości 10 000 zł zgodnie
z regulacją art. 92a ust. 2 u.t.d.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółka, która zarzuciła naruszenie:
- art. 79 § 2 K.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do udziału w czynności przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka (kierowcy), a także art. 70 ust. 4 u.t.d. poprzez wykonywanie czynności kontrolnych bez obecności kontrolowanego (wniosła o ponowne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. Z.);
- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania
i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym dowodów zgłoszonych przez Spółkę (m.in. w zakresie wyroku z dnia [...] kwietnia 2017 r., sygn.. akt [...] uniewinniającego Prezesa Zarządu Spółki), co skutkowało przypisaniem Spółce deliktu administracyjnego;
- art. 81a K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (w zakresie wątpliwości wskazanych decyzją kasacyjną GITD z dnia [...] marca 2017 r. oraz niewyjaśnienia kto był wykonawcą przewozu, czy był to przewóz drogowy czy wykonywany prywatnie przez kierowcę);
- art. 74 u.t.d. poprzez oparcie ustaleń faktycznych na wadliwym protokole kontroli, zawierającym sformułowania pobieżne, nieprecyzyjne i nieznajdujące potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym oraz pominięcie dowodu z protokołu do którego zostały wniesione przez kierowcę zastrzeżenia;
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie co do końcowego materiału dowodowego, w szczególności niedoręczenie protokołu przesłuchania świadka z kontroli niezwłocznie po przeprowadzonych czynnościach
i wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej przed upływem wyznaczonego przez organ terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym sprawy;
- art. 69 § 1 K.p.a. poprzez przesłuchanie świadka A. Z.
z naruszeniem przepisów, odczytanie protokołu w sposób niepozwalający na pełne zrozumienie jego treści oraz sporządzenie dwóch wersji protokołu, w tym brak
w aktach sprawy wersji ze zgłoszonymi zastrzeżeniami kierowcy;
- art. 6, art. 35 oraz art. 107 § 3 K.p.a. przez brak sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego decyzji, wydanie rozstrzygnięcia z rażącym naruszaniem przepisów dotyczących terminów wydania decyzji, przekroczenie wyznaczonego terminu zakończenia postępowania, brak staranności w podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego i obiektywnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
- art. 8 w zw. z art. 81a k.p.a., przez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez Spółkę zarzucanych jej naruszeń, bez wykazania
w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności ich popełnienia;
- rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 92a u.t.d., poprzez przypisanie stronie odpowiedzialności za działania kierowcy będącego samodzielnym przedsiębiorcą w zakresie usług transportowych i wykonującego przewóz prywatny
w swoim imieniu i na swój rachunek w dniu kontroli;
- art. 92b i 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez brak przeprowadzenia oceny istnienia (lub braku) wymienionych w tych przepisach okoliczności egzoneracyjnych.
Spółka wniosła na podstawie art. 136 K.p.a. o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dla uzupełnienia dowodów i materiałów, w szczególności
o przeprowadzenie dowodu z orzeczenia sądowego uniewinniającego wydanego przez Sąd Rejonowy w B. XIII Wydział Karny z dnia [...] kwietnia 2017 r.,
[...] - w którym sąd jednoznacznie potwierdził, iż A. Z. wykonywał przewóz prywatny.
Decyzją z dnia [...] września 2017 r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i w całości podzielił poczynione przed organem pierwszej instancji ustalenia, ich ocenę prawną oraz skutki w postaci przypisania wysokości kary i jej podstawy prawnej. Odnosząc się do zarzutów odwołania ocenił je jako niezasadne, bowiem:
- wyrok uniewinniający został wydany przez sąd powszechny w postępowaniu karnym, które jest odrębne od postępowania administracyjnego, jak też niezależne są ich wyniki. Prezes Zarządu Spółki został ukarany administracyjnie jako zarządzający transportem za naruszenia określone w załączniku nr 2 do u.t.d., natomiast w postępowaniu administracyjnym Spółkę ukarano jako przedsiębiorcę. Wyrok sądu powszechnego nie zawiera też uzasadnienia, stąd, zdaniem organu, nie sposób potwierdzić ustalenia tego sądu co do charakteru przewozu wykonywanego w dniu [...] października 2015 r. przez A. Z.;
- kierowca w toku postępowania został przesłuchany dwukrotnie (w toku czynności kontrolnych, a także w toku postępowania administracyjnego), a wniosek o kolejne jego przesłuchanie nie wskazuje na jakie nowe okoliczności miałby zostać ten dowód powtórzony;
- organ wypełnił obowiązek dbania o prawdę obiektywną, bowiem zgromadził
w aktach dowody konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy: dysponował protokołem kontroli, w którym stwierdzono wystąpienie naruszeń, korespondencją strony, protokołami dwóch przesłuchań świadka (kierowcy), informacją o tym,
że Spółka była na dzień kontroli podmiotem uiszczającym opłaty elektroniczne.
W oparciu o te dowody podjęto wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
- podniesione przez stronę zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. są bezzasadne,
w szczególności: skarżący miał możliwość wypowiedzenia się w toku czynności kontrolnych (i przed wydaniem decyzji), zgłaszania dowodów i składania wyjaśnień; dopełniono wymogu uzasadnienia decyzji, zaś organ mógł wydać decyzję przed upływem wskazanego terminu załatwienia sprawy, jeśli uznał zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający; także inspektor mógł w toku czynności kontrolnych przesłuchać świadka zgodnie z art. 73 ust. 1 pkt 4 u.t.d.; kontrolowany kierowca nie skorzystał z możliwości odmowy podpisania protokołu kontroli, nie wniósł uwag
i zastrzeżeń. Organ odwoławczy podkreślił, że brak jest podstaw aby dać wiarę twierdzeniom o istnieniu dwóch wersji protokołu, gdyż m.in. brak jest wniosku strony wskazującego odmienną wersję, jak też w toku postępowania strona nie przedstawiła organowi wskazywanej drugiej wersji protokołu kontroli. Organ odwoławczy zważył,
iż po kontroli strona mogła w dowolny sposób modyfikować otrzymaną podczas kontroli wersję protokołu kontroli drogowej. Zarzut strony polegający na wykonywaniu czynności kontrolnych przez inspektorów z pominięciem obecności kontrolowanego jest chybiony. Protokół z dnia [...] października 2015 r. jest zgodny z prawem, nie zawiera sformułowań pobieżnych, nieprecyzyjnych i nieznajdujące potwierdzenia
w zebranym i złożonym przez stronę materiale dowodowym.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92 b u.t.d., bowiem strona nie wykazała, aby wykonywanie przewozów drogowych odbywało się
w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Wyjaśnił, że odpowiedzialność przedsiębiorstwa za naruszenia przepisów transportowych wynika wprost z przepisów unijnych: z rozporządzenia nr 165/2014 oraz
z rozporządzenia nr 561/2006. Do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy wynikających z ww. aktów prawnych należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa. Podmiot wykonujący transport ma bowiem zapewnić właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, a nie jedynie stworzyć warunki do przestrzegania przez kierowców czasu pracy kierowcy. Samo przeszkolenie kierowców, czy zapoznanie ich z regulaminem jest niewystarczające, jeżeli przedsiębiorca tylko pozornie egzekwuje przestrzeganie ustalonych zasad. Ponadto, przedsiębiorca powinien organizować pracę kierowcy w taki sposób, aby zadania przewozowe powierzone kierowcy nie kolidowały jednocześnie
z możliwością ich wykonania w zgodzie z obowiązującymi normami czasu pracy kierowców. Powyższe powinno więc uwzględniać długość tras koniecznych do pokonania przez kierowcę, jak również czynności przewidziane w trakcie załadunku
i rozładunku pojazdu. Do okoliczności, które nie będą podlegać wyłączeniu odpowiedzialności przedsiębiorcy na podstawie art. 92 b u.t.d. nie można zaliczyć sytuacji, w której przedsiębiorca nie może nadzorować kierowcy, ponieważ prowadzi on pojazd samodzielnie. Strona też nie wykazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu (art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.). Zdaniem organu odwoławczego, wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 1.1, lp. 5.3, lp. 6.2.1, lp. 6.1.4 oraz lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć. Wpływ przedsiębiorcy przejawia się w braku kontroli nad kierowcą oraz braku reakcji na popełniane naruszenia.
Skargę na decyzję odwoławczą z dnia [...] września 2017 r. złożyła do sądu administracyjnego Spółka, która zarzuciła:
1). naruszenie art. 74 u.t.d. poprzez oparcie ustaleń faktycznych na wadliwym
i niepełnym protokole kontroli z dnia [...] października 2015 r., który zawiera jedynie sformułowania pobieżne, nieprecyzyjne i nieznajdujące potwierdzenia w zebranym
i złożonym również przez Spółkę materiale dowodowym; pominięcie dowodu
z protokołu, do którego kierowca wniósł zastrzeżenia oraz nieuzasadnione pominięcie dowodu z protokołu przesłuchania kierowcy z dnia [...] czerwca 2016 r.,
z którego wynika, iż nie wykonywał wówczas przewozu na rzecz Spółki;
2). rażące naruszenie art. 92a u.t.d. poprzez bezpodstawne przyjęcie przez organy odpowiedzialności Spółki za naruszenia przepisów o transporcie drogowym dokonane przez kierowcę będącego przedsiębiorcą prowadzącym główną działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych i wykonującego przewóz prywatny w swoim imieniu i na swój rachunek w dniu kontroli;
3). naruszenie art. 92b i 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez brak przeprowadzenia postępowania w zakresie oceny istnienia (lub braku) okoliczności egzoneracyjnych;
4). art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania
i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności zgłoszonych przez Spółkę w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. wniosków dowodowych (w tym wyroku uniewinniającego z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...]), jednoznacznie potwierdzających oparcie ustaleń na protokole kontroli niezawierającym okoliczności uzasadniających przypisanie Spółce odpowiedzialności za naruszenia przepisów
o transporcie drogowym, co skutkowało wydaniem wadliwych decyzji, sprzecznych
z ustalonym stanem faktyczny sprawy budzącym wątpliwości oraz pozostawieniu istotnych wątpliwości nierozpatrzonych w sposób obiektywny i wyczerpujący;
5). art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się Spółce co do zebranego materiału dowodowego, w szczególności niedoręczenie protokołu przesłuchania świadka z dnia kontroli niezwłocznie po przeprowadzonych czynnościach, wydanie decyzji w pierwszej instancji przed upływem wyznaczonego przez organ terminu na zapoznanie się z materiałem dowodowym w sprawie;
6). art. 69 § 1 K.p.a. poprzez przesłuchanie kierowcy z naruszeniem przepisów
i obowiązujących procedur przez kontrolujących go inspektorów (odczytanie protokołu przesłuchania w sposób niepozwalający na pełne zrozumienie jego treści oraz sporządzenie dwóch wersji protokołu kontroli, z których w aktach sprawy znajduje się jedynie druga jego wersja niezawierająca zgłoszonych zastrzeżeń;
7). art. 79 § 2 K.p.a. poprzez naruszenie prawa strony do udziału w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków, jak również w zadawania pytań (świadkom), a także
z art. 70 ust. 4 u.t.d. — wykonywania czynności kontrolnych przez inspektorów
z pominięciem obecności kontrolowanego, pozostawienie bez rozpatrzenia zgłaszanych wniosków o przeprowadzenie dowodu z zeznań kierowcy oraz kontrolujących go inspektorów;
8). art. 81 a K.p.a. poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść Spółki — w zakresie wątpliwości stwierdzonych decyzją kasacyjną GITD
z dnia [...] marca 2016 r. — w zakresie odpowiedzi na pytania "Czy wykonawcą przewozu była Strona postępowania? oraz Czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przewozem drogowym bądź, przewozem prywatnym P. A. Z.?";
9). art. 6 w zw. z art. 35 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia faktycznego decyzji, wydanie ich z rażącym naruszaniem przepisów dotyczących terminów wydania decyzji, przekroczenia przez wyznaczonego terminu zakończenia pierwotnego postępowania, który upłynął
z dniem [...] sierpnia 2016 r., brak staranności organów w podejmowanych czynnościach niezbędnych do dokładnego i obiektywnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia prowadzonego postępowania
z uwzględnieniem zasad interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
10). art. 8 w zw. z art. 81a K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób zakładający dokonanie przez Spółkę zarzucanych naruszeń, bez wykazania
w sposób niebudzący wątpliwości okoliczności ich popełnienia przez Spółkę;
11). art. 136 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego poprzez dopuszczenie oraz zaliczenie w poczet materiału dowodowego wszystkich dokumentów w kierowanych przez Spółkę do organów na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej w sposób uczciwy, rzetelny
i transparentny, potwierdzania faktu, że skontrolowany w dniu kontroli pojazd nie był wykorzystywany przez Spółkę do przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. oraz nie był wykorzystywany do wykonywania transportu drogowego rzeczy, co winno być uwzględnione również jako okoliczność egzoneracyjna mająca bezpośrednie zastosowanie w przedmiotowej sprawie, oraz w zakresie dowodu
z wyroku uniewinniającego.
Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji w całości, wobec zaistnienia przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2, 4 K.p.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Uzasadnienie zarzutów skargi koncentruje się na wskazaniu, że:
- ustalenia oparto na nierzetelnie i wadliwie sporządzonym protokole kontroli z dnia [...] października 2015 r., zaś Spółce przypisano odpowiedzialność administracyjną mimo że nie wykonywała transportu drogowego, nie świadczyła bądź nie pośredniczyła w usługach transportowych, jak również nie świadczyła usług krajowego niezarobkowego przewozu drogowego opisanego protokołem. Podkreślono, że poczynione ustalenia nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego,
w którym A. Z. wykonywał w dniach [...] października 2017 r. przewóz prywatny samochodem Spółki;
- skontrolowany pojazd nie był wykorzystywany do przewozu na potrzeby własne
w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. oraz nie był wykonywany przez pracownika Spółki, którym A. Z. nigdy nie był, jak również nie jest;
- Spółka nigdy nie świadczyła bądź nie pośredniczyła w wykonywaniu transportu drogowego rzeczy (choćby pomocniczo do prowadzonej działalności gospodarczej), czym zostałby nałożony na nią obowiązek posiadana licencji;
- organy powinny skierować decyzję do podmiotu skontrolowanego w dniu
[...] października 2015 r. (który w rzeczywistości wykonywał przewóz prywatny
w dniach [...].10.2017 r.);
- w zakresie zarzutów o niepełnym zebraniu materiału dowodowego wskazano,
że stanowisko organu, iż "przesłuchiwany kierowca nie wskakuje tym samym na czyją rzecz wykonywał przedmiotowy przewóz" jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, gdyż zarówno zeznania świadka, przekazana dokumentacja, jak również oświadczenia samego przewoźnika wskazują, że był to przewóz prywatny, niezwiązany ze skarżącą;
- A. Z. jest autonomicznym podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą na swój rachunek, zatem okoliczność, iż wykonywał transport prywatny, a informacja ta nie wypłynęła bezpośrednio podczas przesłuchania kierowcy do protokołu w dniu [...] października 2015 r. nie powinna obciążać Spółki;
- zarzucono organowi całkowicie bierną postawę, ograniczenie się wyłącznie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania i przerzucenie obowiązku wyjaśnienia sprawy na skarżącą;
- stronie należy zapewnić możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, o których w sprawie niniejszej Spółka do dziś nie została powiadomiona;
- organ nigdy nie podjął działań zmierzających do ustalenia bądź potwierdzenia statusu kierowcy — prowadzącego własną działalność gospodarczą (usługi transportowe), który korzystając z udostępnionego mu przez Spółkę pojazdu wykonywał transport prywatny na potrzeby własne w dniu kontroli;
- Spółka wielokrotnie kierowała do organu prowadzącego sprawę wnioski
o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania osób kontrolujących, które to wnioski nie zostały uwzględnione, mimo że wskazywały na okoliczność m.in. sporządzenia dwóch protokołów kontroli, z których w aktach sprawy znajduję się jedynie druga wersja bez zgłoszonych uwag/zastrzeżeń kierowcy;
- organom całkowicie nieznana jest dyspozycja przepisu art. 81a k.p.a. poprzez niezastosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony;
- naruszono zasady sporządzania uzasadniania decyzji, bowiem nie został przeprowadzony wywód łączący fakty, świadczące, zdaniem organu wydającego decyzję, o zaistnieniu przesłanek zawartych w art. 92a u.t.d., zaś sporządzone uzasadnienie stanowi rodzaj szablonu;
- organ pierwszej instancji pomimo wielokrotnie kierowanych przez Spółkę wniosków nigdy nie uzasadnił, jakimi przesłankami kierował się notorycznie przedłużając postępowanie w sprawie, zaś postępowanie winno być ostatecznie zakończone do dnia [...] sierpnia 2016 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga pozostaje uzasadniona. W sytuacji zawarcia w skardze zarówno zarzutów naruszenia prawa procesowego jak i prawa materialnego, sąd w pierwszej kolejności poddaje kontroli zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Ocenia czy owo naruszenie wystąpiło w sprawie, a jeśli tak – czy mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie bowiem do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002 r. (t.j. Dz.U.
z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania i jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrola zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję pierwszoinstancyjną M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2017 r. potwierdza zarzuty skargi naruszenia wskazanych w niej przepisów procesowych, które to naruszenia mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na skarżącą spółkę L. jako podmiot wykonujący przewóz drogowy stanowił art. 92 a ust. 1 ustawy
z 06.09.2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U.z 2016 r. 1907 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm. – dalej jako u.t.d).
Zgodnie z tą regulacją prawną podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega określonej karze. Możliwości odstąpienia od nałożenia kary przewiduje art. 92 b cytowanej ustawy. Zatem do obowiązku organu nakładającego karę za naruszenie warunków lub obowiązków przewozu drogowego należy ustalenie: czy wykonywano przewóz drogowy oraz jaki podmiot ten przewóz wykonywał (kto był podmiotem wykonawczym) oraz czy nastąpiło naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego określonych w art. 4 pkt 22 u.t.d.
W sytuacji odpowiedzi twierdzących, obowiązkiem organu jest ustalenie jaka kara
(w jakiej wysokości) może być nałożona i wymierzenie takiej kary lub sumy kar
w sytuacji stwierdzenia podczas jednej kontroli drogowej więcej niż jednego naruszenia obowiązków.
Definicję przewozu drogowego zawiera art. 4 pkt 6 lit. a u.t.d. stanowiąc,
że przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy,
a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE)
nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz.UE L 102 z 11.04.2006 r., str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE)
nr 561/2006".
Zgodnie z art. 4 lit a wyżej wskazanego rozporządzenia WE nr 561/2006 przewóz drogowy oznacza każdą podróż odbywaną w całości lub w części po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy.
Transport drogowy, zgodnie z treścią art. 4 pkt 3 u.t.d. obejmuje transport drogowy krajowy lub międzynarodowy transport drogowy, których definicję zawarto odpowiednio w art. 4 pkt 1 i 2 ustawy. Istotą transportu drogowego jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi.
Przewoźnikiem drogowym jest przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego (art. 4 pkt 15 u.t.d.)
W sprawie niniejszej w dniu [...] października 2015 r. w miejscowości W. poddano kontroli drogowej samochód [...] o nr rejestracyjnym [...] należący do skarżącej spółki a kierowany przez A. Z. Stwierdzono naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Organy uznały, ze przewóz drogowy był wykonywany na rzecz właściciela pojazdu.
Skarżąca przez cały czas postępowania (od momentu zawiadomienia o jego wszczęciu) twierdziła, że jest on jedynie właścicielem pojazdu, natomiast na potrzeby spółki w danym dniu nie był wykonywany żaden przewóz drogowy przez kierowcę Z.. Tenże nie jest pracownikiem Spółki a samochód był mu jedynie udostępniony na jego potrzeby w ramach wzajemnych rozliczeń między przedsiębiorstwem, A. Z. wykonuje bowiem także przewozy drogowe w ramach prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa.
Skarżąca na podnoszone okoliczności zgłaszała liczne wnioski dowodowe oraz kwestionowała rzetelność protokołu kontroli drogowej z dnia [...].10.2015 r. wskazując na fakt sporządzenia także drugiego protokołu o odmiennej treści. Wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z wyroku uniewinniającego zapadłego
w stosunku do Prezesa Spółki jako osoby zarządzającej.
Dowody te zostały zignorowane a organy obydwu instancji ustalenia poczyniły
w zasadzie wyłącznie na podstawie protokołu kontroli z dnia [...].10.2015 r. Naruszyły tym samym wskazane w skardze przepisy postępowania administracyjnego co mogło rzutować na wynik sprawy. W tym miejscu przytoczyć można stanowisko sądów administracyjnych, z którymi skład orzekający w pełni się identyfikuje, iż jakkolwiek decyzje wydawane na podstawie ustawy o transporcie drogowym w zakresie wymierzenia kar pieniężnych za niezgodne z przepisami wykonywanie transportu drogowego mają charakter schematyczny, to nie zwalnia to organów kary wymierzające od obowiązku prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Jak przykładowo wskazano w wyroku z dnia 16.07.2012 r. w sprawie II SA/Op 113/12 Lex nr 1364652 "żaden przepis powyższej ustawy nie zwalnia organu od prawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie którego należy ocenić poszczególne okoliczności (art. 80 k.p.a.), a wydaną decyzję uzasadnić na płaszczyźnie faktów i stanu prawnego, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a" Sąd zdaje sobie sprawę i podziela stanowisko co do doniosłości protokołu kontroli, który jest w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. dokumentem urzędowym i stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (vide wyrok z 7.12.2017 r.
w spr. VI SA/Wa 1175/17 Lex nr 2420660), ale nie oznacza to niedopuszczalności procesowego podważenia wiarygodności takiego dowodu. W sprawie niniejszej Skarżąca spółka zasadnie wskazała na lakoniczność protokołu z [...].10.2057 r.
a przede wszystkim konsekwentnie wskazywała fakt sporządzenia drugiego, odmiennego w treści protokołu, co potwierdził także przesłuchany w charakterze świadka kierowca. Była to istotna w sprawie okoliczność, zignorowana, tak jak
i pozostałe zgłoszone przez spółkę dowody, przez prowadzące postępowanie organy z naruszeniem wymogów art., 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 k.p.a.
Jak stanowi art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zgonie z treścią § 2 tego przepisu organ administracji może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy.
Oznacza to, że w sytuacji, gdy strona zgłasza wniosek o przeprowadzenie dowodu
w sposób wyraźny, racjonalnie wyjaśniając, że ma to istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, żądany dowód powinien być przeprowadzony chyba, że zgłoszone okoliczności nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dowód dotyczy okoliczności stwierdzonych w sposób wystarczający innym dowodem.
Jeżeli organ nie uwzględnił zgłoszonego wniosku dowodowego, ma obowiązek przekonywująco wyjaśnić, z jakich powodów to nastąpiło (vide wyrok z 30.01.2018 r. w sprawie II SA/Ol 971/17; wyrok z 23.11.2017 r. w sprawie II SA/Po 806/17 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://www.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego zwłaszcza, gdy strona podnosi i chce udowodnić ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego skutkującym wadliwością wydanej decyzji.
W sprawie niniejszej w zgromadzonych przez organy wnioskach dowodowych skarżąca pragnęła wykazać okoliczności istotne dla ustalenia podmiotu, na który można było nałożyć karę na podstawie przepisów u.t.d. Organ zaś bazował w swoich ustaleniach wyłącznie na protokole kontroli z [...].10.2015 r. i zeznaniach kierowcy
z tej daty. Tymczasem w dniu [...].06.2016 r. świadek złożył zupełnie inne zeznania czego organ nie skonfrontował, nie zadano świadkowi pytania o powód odmiennych zeznań. Obydwa protokoły przesłuchania świadka są lakoniczne i nie dostarczają pełnych informacji. Także, jak zasadnie zarzuca skarga, nie wyjaśniono kwestii protokołu kontroli, o którym świadek w dniu [...].06.2016 r. zeznał, że odmówił jego podpisania. Znajdujący się w aktach sprawy protokół z [...].10.2015 r. stanowi standardowy blankiet bez żadnych stwierdzeń i wyjaśnień okoliczności wykonywanego transportu, nie zawiera czasu zakończenia kontroli. Skarżąca wnioskowała o przesłuchanie w charakterze świadków funkcjonariuszy, którzy dokonali czynności, który to wniosek został pominięty, podczas, gdy dowód ten mógł przyczynić się do ustalenia stanu faktycznego i pozwolić zweryfikować zeznania kierowcy, jak wyżej wskazano – rozbieżne w zasadniczych kwestiach.
Skład orzekający nie podziela oceny organu odwoławczego zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawartej w słowach: "odnosząc się do zarzutu naruszenia
art. 81 a k.p.a. organ odwoławczy zważył, iż jest on bezzasadny, bowiem organ I instancji przeprowadził postepowanie dowodowe, które wyjaśniło wszelkie wątpliwości powstałe na gruncie niniejszej sprawy". Istotna bowiem okoliczność
tj. jaki podmiot wykonywał dany przewóz drogowy – nie została w sposób bezsporny ustalona i wyjaśniona.
Skarżąca spółka wnioskowała także o przeprowadzenie dowodu z wyroku karnego uniewinniającego T. K. będącego osoba zarządzającą przedsiębiorstwem L. od zarzutu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym stwierdzonych w protokole kontroli z [...].10.2015 r. Dowód ten także został pominięty, bowiem, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, postępowania: administracyjne i karne są odrębnymi postępowaniami i wynik jednego z nich nie wpływa na wynik drugiego, nadto zauważono, że przedmiotowy wyrok nie zawiera uzasadnienia. Organ po pierwsze nie sprawdził, czy faktycznie wyrok nie zawierał uzasadnienia, a po wtóre nie zainteresował się jakie dowody w postępowaniu karnym zgromadzono i czy mogły być wykorzystane w postępowaniu w sprawie niniejszej, czym naruszył zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 6, 7, 8 k.p.a. Informacyjnie wskazać można, że ze złożonego przez skarżącą spółkę wyroku z sprawie [...] z [...].02.2018 r. (drugi wyrok w sprawie karnej wydany po powtórnym rozpoznaniu sprawy) wynika szeroka pula dowodów przeprowadzonych w tamtym postępowaniu, w tym dowodów osobowościowych, które w sposób istotny mogły uzupełnić postępowanie dowodowe w sprawie niniejszej i przyczynić się do wyjaśnienia najistotniejszych okoliczności – czy przewóz był wykonywany na rzecz spółki. Między innymi dowody z tamtego postępowania wskazywały na zasady rozliczania się z paliwa w sytuacjach korzystania przez kierowcę Z. z samochodów należących do spółki L.
Dlatego nie można podzielić oceny organu, iżby postępowanie karne
i zgromadzone tam dowody były obojętne i bez znaczenia dla sprawy niniejszej
a wszystkie wątpliwości zostały wyjaśnione.
Zauważyć także należy, iż z uzasadnienia decyzji wynika, iż organy dużą rolę przywiązywały do umowy nr [...] z użytkownikiem R. związanej
z dokonywaniem opłat za przejazd pojazdu nr rejestracyjny [...] uznając,
że opłatę za sporny przejazd dokonała spółka L., bowiem "kontrolowany pojazd został zatrzymany na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W., która znajduje się na płatnym odcinku tej drogi". Tymczasem w informacji K. sp. z o.o. z [...].06.2017 r. (k. 30 akt II instancji) widnieje zapis wydruku na dzień [...].10.2015 r. następującej treści: "dot. pojazdu: [...]; dzień przejazdu: [...] października 2015 r.; godzina przejazdu: brak; bramownica: brak; identyfikator ER: brak". Zaprzecza to ustaleniu organów, iżby opłatę za przejazd w dniu [...].10.2015 r. po płatnym odcinku drogi dokonała skarżąca lub podmiot posługujący się jej identyfikatorem.
Wyżej wskazane uchybienia przepisom postępowania administracyjnego czyniło skargę uzasadnioną.
Ustosunkowując się do jej zarzutu naruszenia art. 81 a k.p.a. także należy uznać go za uzasadniony. Przepis ten stanowi w § 1, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te należy rozstrzygać na korzyść strony.
Przepis ten obowiązuje od dnia 1.06.2017 r. Formułuje zasadę in dubio pro libertate, tj. rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na korzyść strony oraz w § 2 określa wyjątki od tej zasady (nie mające zastosowania w sprawie niniejszej.
W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że: "przepis art. 81 a k.p.a. uzupełnia zawartą w art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, która zobowiązuje organ do ustalenia wszelkich okoliczności faktycznych w sprawie w sposób niebudzący wątpliwości. Należy przyjąć, że na gruncie omawianego przepisu konstrukcja ta nadal obowiązuje, zmianie ulega jednak zakres możliwości nieuwzględniania pewnych elementów stanu faktycznego przez organ. Jeżeli po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., organ będzie starał się ustalić wszelkie okoliczności, w tym fakty ważne dla sprawy, i znajdzie pewien zakres faktów, które nie zostaną w pełni wyjaśnione, ale będą istotne z punktu widzenia korzystnego rozstrzygnięcia dla strony, to zobowiązany będzie zakwalifikować te fakty jako istniejące" vide (J. Smarz "Zasada in dubio pro libertate w .przepisach kodeksu postępowania administracyjnego" st. prawny 2017/4/57-74). Podkreślić należy jednocześnie, że o istnieniu niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego można mówić dopiero wówczas, gdy nie ma dowodów, przy pomocy których można ustalić istnienie lub nieistnienie określonej okoliczności albo pomimo przeprowadzenia wszelkich możliwych dowodów nie udało się ustalić jednoznacznie istnienia lub nieistnienia określonej okoliczności. Formułowane przez stronę oczekiwanie usunięcia wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy może zostać zakwestionowane przez organ poprzez wykazanie, że: 1) nie pojawiły się w istocie rzeczy wątpliwości co do stanu faktycznego; 2) wprawdzie pojawiły się wątpliwości, ale zostały one usunięte, a ocena zebranego materiału dowodowego jest inna, niż wskazywana przez stronę.
W takim przypadku nie będzie wystarczające uzasadnienie faktyczne rozstrzygnięcia, zawierające jedynie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3). Organ winien wówczas wykazać, że strona stawiając tezę o istnieniu niedających się usunąć wątpliwości nie ma racji, gdyż np. zignorowała niektóre dowody lub błędnie je oceniła, myliła się w rozumowaniu, bądź też jej argumentacja była na tyle słaba
w zestawieniu z argumentacją przeciwną, że nie można uznać istnienia niedających się usunąć wątpliwości. Wymaga tego realizacja wyrażonej w art. 11 zasady przekonywania (vide P.M.Przybysz, Komentarz do art. 81 a k.p.a., .Komentarz Lex/el 2018).
Zdaniem sądu uzupełnione postępowania dowodowe powinno doprowadzić do wyjaśnienia wątpliwości i kwestii spornych w sprawie niniejszej. Dlatego na skutek niniejszego wyroku organy przeprowadzą postępowanie od nowa zgodnie ze wskazanymi powyżej ocenami sądu. Przede wszystkim ustalą kwestię protokołu kontroli i wyjaśnią przyczyny rozbieżności w zeznaniach kierowcy z dnia kontroli i z dnia [...].06.2016 r. Będą pamiętać, by zeznania te były wyczerpujące
a rozbieżności skonfrontowane. Wykorzystają także dowody z postępowania karnego i ocenią dowody w dokumentów. Będą, przy przeprowadzaniu dowodów
z przesłuchania świadka pamiętać o treści art. 79 § 1 i 2 k.p.a. Podejmą decyzję na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 a k.p.a) i swoje stanowisko uzasadnią zgodnie z regułami art. 107 § 3 k.p.a.
Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002 r., tj. Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm.) zaskarżona decyzją i poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszoinstancyjna podlegały uchyleniu o czym orzeczono jak w pkt I wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. Składają się na nie opłaty sądowe - wpis od skargi w kwocie 400 zł. oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika – radcy prawnego ustalone na kwotę 1800 zł. zgodnie z § 2 pkt 4rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r.
w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2018, 265) plus 17 zł. opłata kancelaryjna.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło