II SA/Bk 841/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przebudowy obiektu budowlanego p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. A. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k. 13). We wniosku podał, iż jest jedynym żywicielem rodziny. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z chorym ojcem oraz uczącą się jeszcze córką. Wnioskodawca wskazał, iż uzyskuje dochód miesięczny z działalności gospodarczejw wysokości 3000 zł. Ponadto ojciec wnioskodawcy otrzymuje emeryturę w wysokości 700 zł. Na majątek wnioskodawcy składa się dom o powierzchni [...] m2. Poza tym skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani innego majątku (k. 13-14). Pismem z dnia 10 lutego 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać: jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi wnioskodawca, ponoszone miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz czy wnioskodawca posiada samochody osobowe. Dodatkowo wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów poświadczających dochody uzyskiwane przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej oraz wysokość emerytury ojca wnioskodawcy, a także rachunków i faktur dokumentujących wysokość miesięcznych wydatków ponoszonych przez ich rodzinę. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni (k. 17). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo w dniu 17 lutego 2009 r. (k. 18). W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca w dniu 24 lutego 2009 roku uiścił w sprawie wpis sądowy w wysokości 500 zł (k. 19). Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący uiścił w niniejszej sprawie wpis sądowy postępowanie dotyczące rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowe i na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlegało ono umorzeniu, o czym orzeczono w sentencji. Nie moża bowiem rozstrzygać o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które zostały uiszczone. Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż miesięczny dochód jego trzyosobowej rodziny wynosi około 3.700 zł (dochód skarżącego z działalności gospodarczej 3000 zł, emerytura ojca 700 zł). Majątek skarżącej stanowi dom o pow. [...] m². Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi A. K. na cytowanie wezwanie z dnia 10 lutego 2009 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący bowiem nie uzupełnił złożonego oświadczenia, w tym nie określił wysokości wydatków ponoszonych na bieżące miesięczne utrzymanie jego rodziny, co zupełnie uniemożliwia merytoryczną ocenę możliwości finansowych skarżącego. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżący natomiast do kręgu takich osób nie należy. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż A. K. nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.