II SA/Bk 894/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 06 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w całości w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. , T. K. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 19) podając, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawcy pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 1.200 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, iż [...]-hektarowe gospodarstwo rolne położone jest na słabej jakości gruntach, a głównym źródłem uzyskiwanego przychodu jest hodowla bydła mlecznego. Niezadowalająca kondycja finansowa gospodarstwa rolnego spowodowana jest licznymi konfliktami z panem E. Sz. W skład majątku skarżącego wchodzą: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Wnioskodawca całość uzyskiwanych dochodów przeznacza na bieżące utrzymanie, w tym wysokie koszty produkcji rolnej oraz sprawy sądowego. Skarżący posiada oszczędności tj. około 105.000 zł zabezpieczone na spłatę E. Sz. ze współwłasności zgodnie z wyrokiem sądu rejonowego, które dodatkowo musi uzupełnić do kwoty ponad 121.000 zł (k. 19-21). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 29 października 2013 r. wnioskodawca wskazał, iż posiada inwentarz żywy: [...] sztuki bydła, w tym [...] krów dojnych. T. K. M. jest właścicielem ciągnika rolniczego [...], rok produkcji [...] oraz kompletu podstawowych maszyn do uprawy gleby i zbioru plonów. Wyliczając wskazany we wniosku dochód z gospodarstwa rolnego skarżący przyjął średni dochód z 1 ha przeliczeniowego pomnożony przez liczbę ha przeliczeniowych użytkowanych przez niego, co dało mu kwotę około 1.130 zł. Wnioskodawca otrzymał dopłaty z Unii Europejskiej do prowadzonej produkcji rolnej w kwocie 5.300 zł. Do wydatków związanych z utrzymanie wnioskodawcy oraz prowadzonego gospodarstwa rolnego skarżący zaliczył: opłatę za śmieci – 20 zł, podatek rolny – 100 zł, KRUS - 375 zł, Internet – 80 zł, telefon – 170 zł, energię elektryczną – 290 zł, ratę kredytów – 700 zł, ubezpieczenie samochodów i maszyn rolniczych około 84 zł (1000 zł rocznie), stałe wydatki na pasze oraz inne rzeczy związane z prowadzeniem hodowli – 3000 zł, paliwo w zależności od miesiąca – około 800 zł, koszty związane z utrzymanie gospodarstwa domowego (jedzenie, środki czystości itp.) – 1.000 zł. Wnioskodawca końcowo podniósł, iż posiada dwa samochody osobowe marki [...], rok produkcji [...] oraz [...], rok produkcji [...], a ich miesięczny koszt eksploatacji wynosi 1.200 zł. Wskazał także, iż w miesiącach wiosennych przychód ze sprzedaży mleka nie przekraczał kwoty 1.500 zł, w związku z czym część obecnego przychodu musi przeznaczyć na pokrycie powstałych strat (k. 26). Do akt sprawy T. K. M. dołączył: wyciągi z rachunku bankowego za okres sierpień – listopad 2013 r. (k. 27-30), kserokopię dokumentów potwierdzających część ponoszonych wydatków i dochód uzyskiwany ze sprzedaży mleka za okres sierpień – październik 2013 r.(k. 31-40). Należy mieć na uwadze, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem do realizacji, którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (vide: postanowienia WSA w Łodzi z 23.12.2008 roku, II SA/Łd 848/08, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna T. K. M. uzasadnia tezę, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które na obecnym etapie kształtują się na poziomie 500 zł (k.8) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru W złożonym oświadczeniu T. K. M. wykazał, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu gospodarstwa rolnego, w tym sprzedaży mleka. Dochód z tego tytułu za okres sierpień – październik 2013 r. kształtował się na poziomie około 8.000 zł miesięcznie (k. 38-40). Wnioskodawca wskazał przy tym, iż w miesiącach wiosennych przychód ze sprzedaży mleka nie przekraczał kwoty 1.500 zł, w związku z czym część obecnego przychodu musi przeznaczyć na pokrycie powstałych strat. Dodatkowo skarżący uzyskał dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 5.300 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 441,66 zł (k. 26). Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy, w tym związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (opłaty za: prąd, wodę, telefon itp.) wynoszą około 7.800 zł. Majątek T. K. M. stanowi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, inwentarz żywy: [...] sztuki bydła, w tym [...] krów dojnych, ciągnik rolniczy [...], rok produkcji [...] oraz komplet podstawowych maszyn do uprawy gleby i zbioru plonów, a także dwa samochody osobowe marki [...], rok produkcji [...] i [...], rok produkcji [...]. Po przeanalizowaniu wniosku skarżącego oraz przedłożonych do akt dokumentów należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa T. K. M. budzi uzasadnione wątpliwości, co do jej zgodności ze stanem faktycznym. Skarżący wskazuje we wniosku, iż utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, a dochody miesięczne z tego tytułu wynoszą około 1.200 zł. Natomiast wykazane wydatki wynoszą około 8.000 zł, co pokrywa się z dochodami uzyskiwanymi ze sprzedaży mleka. Wnioskodawca wskazał wprawdzie, iż w miesiącach wiosennych przychód ze sprzedaży mleka nie przekraczał kwoty 1.500 zł, w związku z czym część obecnego przychodu musi przeznaczyć na pokrycie powstałych strat. Niemniej jednak skarżący nie wykazał, aby posiadał jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania siebie i prowadzonego gospodarstwa rolnego. Dodatkowo skarżący uzyskał dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 5.300 zł. Z przedłożonego zaś do akt wyciągu bankowego za okres sierpień – listopad 2013 r. wynika, iż saldo końcowe za każdy miesiąc zamyka się kwotą dodatnią tj. kwotą ponad 112.000 zł (k. 27-30). Powyższe wskazuje, iż na datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. 28.10.2013 r. wnioskodawca dysponował środkami finansowymi do pokrycia kosztów wpisu od skargi oraz ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. Wydziału Zamiejscowego w W. M. w sprawie o zniesienie współwłasności, sygn. akt [...] jest zobowiązany do wpłaty kwoty 121.000 zł na rzecz E. Sz., niemniej jednak wnioskodawca nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających w/w wyrok oraz istniejące zobowiązanie, a także datę spłaty w/w należności. Nadto z rachunku bankowego są dokonywane transakcje regulujące bieżące płatności. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego przyczyniła się okoliczność, iż T. K. M. dysponuje znacznym majątkiem oraz posiada dochody z gospodarstwa rolnego. Dodatkowo posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż T. K. M. dysponuje środkami, co potwierdza stan konta bankowego, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i pokrycia pozostałych kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 1-3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.