II SA/Bk 908/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. J. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej p o s t a n a w i a przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. odrzucono skargę M. J. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] października 2011 r. z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżącego w wyznaczonym terminie (tj. do dnia 30 grudnia 2011 r.) braku skargi w postaci wpisu sądowego Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 stycznia 2012 r. Jeszcze przed doręczeniem tego postanowienia w dniu 18 stycznia 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącego – doradca podatkowy wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że powodem nieuiszczenia wpisu w terminie była bardzo trudna sytuacja rodzinna pełnomocnika. W dniu 2 grudnia 2011 r. jego teściowa została wypisana ze szpitala w bardzo złym stanie zdrowia wraz z zaleceniem stworzenia domowego hospicjum. Cały obowiązek opieki nad śmiertelnie chorą teściową spoczął na pełnomocniku i jego żonie (z uwagi na wspólne zamieszkiwanie z teściową oraz z uwagi na fakt, że żona pełnomocnika jest jednym dzieckiem). Stworzenie domowego hospicjum związane było z całodobową opieką nad chorą, podawaniem leków, kroplówek, odżywiania poprzez stomię oraz szeregu innych czynności związanych z opieką nad chorą bez kontaktu słownego. Zaistniała sytuacja zaangażowała pełnomocnika zarówno pod względem fizycznym jak i psychicznym. W dniu 13 stycznia 201 r. teściowa zmarła. Pełnomocnik podał, że zaraz po zakończeniu uroczystości pogrzebowych i załatwieniu wszelkich formalności z tym związanych wrócił do wykonywania czynności zawodowych i zapoznał się z pismem zawierającym odpowiedź na skargę oraz z zarządzeniem o uiszczeniu wpisu. Niezwłocznie, gdy zauważył że wpis nie został uiszczony, poprosił skarżącego aby w jego imieniu dokonał wpłaty, co zostało zrobione w dniu 17 stycznia 2012 r. Konkludując pełnomocnik podał, że nieuiszczenie wpisu w terminie nie było celowe i nie wynikało z zaniedbania z jego strony a bardziej z trudnej sytuacji rodzinnej. Do wniosku dołączono kartę informacyjną (z której wynika, że teściowa została wypisana w dniu 2 grudnia 2011 r., wymaga pomocy osób drugich w zaspokojeniu podstawowych potrzeb, zgłoszona została do Domowego Hospocjumi) oraz odpis skrócony aktu zgony teściowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Z treści art. 86 i 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła jej dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Strona w postępowaniu o przywrócenie terminu nie jest zobowiązana do udowodnienia braku swej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie powyższej okoliczności. Uchybienie terminu w przedmiotowej sprawie jest bezsporne, wobec czego zasadnym było złożenie wniosku o przewrócenie terminu do uzupełnienia braku skargi w postaci wpisu. Na wstępie odnieść się należało do kwestii dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. W sprawie niniejszej przyjąć należy, że przyczyna uchybienia terminu nastąpiła w dniu śmierci teściowej, tj. 13 stycznia 2012 r. Wniosek o przywrócenie terminu został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 18 stycznia 2012 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 87 §1 p.p.s.a. Spełniony także został warunek równoczesnego dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, ponieważ uiszczono brakujący wpis od skargi. Spełnione, zatem zostały wymogi formalne konieczne do uwzględniania wniosku. W dalszej kolejności ocenie Sądu podlegało to czy w sprawie uprawdopodobniono, że niedochowanie terminu było niezawinione. W orzecznictwie sądowym przeważający jest pogląd zgodnie z którym od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. Wskazuje się, że w tym kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się, np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie braku winy, jako przesłance przywrócenia terminu procesowego, uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim schorzeniem (inwalidztwo) nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy. Ocena należytej staranności jest jeszcze bardziej rygorystyczna w stosunku do profesjonalnych pełnomocników. Przyjmuje się, że profesjonalny pełnomocnik w przypadku choroby czy innych przeszkód losowych uniemożliwiających mu osobiste reprezentowanie interesów swoich klientów powinien w taki sposób zorganizować pracę, by odpowiednio je zabezpieczyć przed negatywnymi konsekwencjami. Jednocześnie podać należy, że kwestię oceny braku winy ustawodawca pozostawił do uznania sądu. Daje to sądowi możliwość wzięcia pod uwagę wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, które uzna za istotne, przy uwzględnieniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie Sądu analiza okoliczności sprawy niniejszej prowadzi do wniosku, że przedstawione przez pełnomocnika skarżącego okoliczności uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do usunięcia braku skargi nastąpiło bez jego winy. Skarga w sprawie niniejszej została złożona w dniu 28 listopada 2011 r. Do sądu wpłynęła w dniu 20 grudnia 2011 r. Odpis wezwania do uiszczenia wpisu pełnomocnik odebrał w dniu 23 grudnia 2011 r. Z powyższego wynika, że czynności postępowania sądowego zmierzające do usunięcia braku skargi miały miejsce wówczas, gdy teściowa pełnomocnika został wypisana ze szpitala (2 grudnia 2011 r.). Następnie w dniu 18 stycznia 2012 r. a więc zaledwie 5 dni po śmierci teściowej pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu, uzupełniając jednocześnie brak skargi. Zdaniem Sądu okoliczności te niezbicie wskazują na dobrą wolę ze strony pełnomocnika i w związku z tym jego zaangażowanie związane ze stanem zdrowia bliskiej osoby nie mogą być pominięte przy ocenie jego staranności w prowadzeniu sprawy swojego klienta. Sąd orzekający w sprawie niniejszej stoi na stanowisku, że należy tak interpretować przepisy obowiązującego prawa, aby nie zamykać stronie możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej, o czym stanowi art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.) – por. postanowienie NSA z 30 maja 2008 r., I OZ 354/08, Lex nr 494229). Mając powyższe na uwadze w oparciu o treść art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.