II SA/Bk 911/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu B. z [...] lipca 2005r. Nr [...], nr ewidencyjny [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Skarżący K. B. zarejestrował się jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. w dniu 3 stycznia 2003 r. W dniu [...] stycznia 2003 r. Starosta Powiatu B. wydał decyzję numer [...] orzekającą o uznaniu skarżącego z dniem 3 stycznia 2003 r. za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 11 stycznia 2003 roku w wysokości 597,90 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] Starosta Powiatu B. orzekł o utracie z dniem 11 lipca 2003 r. prawa do zasiłku. Natomiast w dniu [...] sierpnia 2003 r. została wydana decyzja Nr [...] orzekająca o utracie z dniem 8 sierpnia 2003 r. statusu osoby bezrobotnej. Dnia [...] lipca 2005 r. organ pierwszej instancji postanowieniem Nr ewid. [...] wznowił postępowanie w sprawie decyzji: z dnia [...] stycznia 2003 r. [...] orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 11 stycznia 2003 r., decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] orzekającej o utracie prawa do zasiłku od dnia 11 lipca 2003 roku oraz w sprawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej. Następnie Starosta Powiatu B. w dniu [...] lipca 2005 roku wydał decyzję Nr ewid. [...], w której orzekł o uchyleniu decyzji wymienionych w/w postanowieniu i odmówił uznania skarżącego za osobę bezrobotną od dnia 3 stycznia 2003 r. Swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji uzasadnił tym, że w dniu 27 czerwca 2005 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w B. wpłynęła informacja z P. Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w B., z której wynikało, iż w okresie od 1 listopada 2001 roku do 1 lutego 2005 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. W związku, z czym nie spełniał warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uznania za osobę bezrobotną. W odwołaniu złożonym od tej decyzji skarżący wyjaśnił, iż w okresie od 1 sierpnia 2002 roku do 31 lipca 2003 roku, zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a także art. 9 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia nie znajdował się w kręgu osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, w związku z czym był uprawniony do uzyskania statusu osoby bezrobotnej od dnia 3 stycznia 2003 r. oraz do przyznania prawa do zasiłku od dnia 11 stycznia 2003 r. Wojewoda P. po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji uznając, że z akt sprawy wynika, że w okresie od 1 listopada 2001 r. do 1 lutego 2005 r. skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą o czym w/g organu świadczy m.in. wydana przez Burmistrza W. w dniu [...] lutego 2005 roku decyzja Nr [...], orzekająca o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z datą 1 lutego 2005 r. wpisu Nr [...] dotyczącego działalności gospodarczej prowadzonej przez Pana K. B. (działalność była wykonywana od dnia 1 listopada 2001 r.). Powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowił, iż ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, która nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. Wskazano, że powoływany przez odwołującego się fakt wyrejestrowania się z opłacania od dnia 1 sierpnia 2002 roku składki na ubezpieczenie zdrowotnego pozostawał bez związku z powołaną w odwołaniu przesłanką nie podlegania - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998 r. Nr 137 poz. 887 ze zm.) ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe, ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż wyżej powołany przepis nie obejmował swym zakresem ubezpieczenia zdrowotnego, które regulowane jest odrębnymi przepisami. Mając to na uwadze uznano, że fakt wyrejestrowania się ze składki zdrowotnej pozostawał bez związku z artykułem 2 ust. 1 pkt 2 lit. f z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który w swej treści jednoznacznie mówił o obowiązku ubezpieczenia społecznego. Na podstawie formularza wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. w dniu 7 sierpnia 2002 roku uznano, że skarżący podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i "wypadkowemu". W związku, z czym nie spełniał wyżej opisanej przesłanki nie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego a co za tym idzie nie był osobą bezrobotną w rozumieniu artykułu 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ponadto podkreślono, że w dniu rejestracji skarżący oświadczył, iż nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej i jej nie zawiesił. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, uzupełnionej pismem procesowym z dnia 12 marca 2006r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ponieważ w spornym okresie nie znajdował się w kręgu osób podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu, tym samym był uprawniony na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uzyskania statusu osoby bezrobotnej oraz do przyznania prawa do zasiłku. Wyjaśnił, że działalność gospodarcza prowadzona była w okresie od 5 listopada 2001r. do 2 sierpnia 2002r., na podstawie umowy agencyjnej zawartej z Towarzystwem Ubezpieczeniowym W. Ż. S.A. Ponieważ nie było podstaw do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej zgłosił w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w B. celem wyrejestrowania z opłacania składki zdrowotnej, którą opłacał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej obok składki zdrowotnej potrącanej przez płatnika Z. P. W. im. E. P. w W. ze stosunku pracy (w Z. P. W. im. E. P. w W. pracował nieprzerwanie do 31 grudnia 2002r.). Wojewoda P. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Podniesiono, że powołanie się przez skarżącego na fakt wyrejestrowania z opłacania składki zdrowotnej w dniu 1 sierpnia 2002r. pozostaje bez związku z powołaną w skardze przesłanką nie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Podniesiono również, że z formularza wydanego przez ZUS Oddział w B. w dniu 7 sierpnia 2002r. skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, w związku, z czym nie był osoba bezrobotną w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Decyzja administracyjna jest prawidłowa, jeżeli spełnia łącznie dwa warunki: jest zgodna z normami materialnego prawa, została wydana zgodnie z normami prawa procesowego. Naruszenie tych norm powoduje wadliwość decyzji (wadliwość materialnoprawna albo wadliwość procesowa). Sąd nie będąc związany granicami skargi (art. 134 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) dopatrzył się uchybień procesowych w przeprowadzonym przez organy postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik spraw. W prowadzonym postępowaniu zostały naruszane, co najmniej dwie naczelne zasady postępowania: zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażona w art. 10 Kpa oraz zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 Kpa, znajdująca rozwinięcie w postanowieniach art. 77 Kpa, w myśl których organy administracji obowiązane są do podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz powinny w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. Sąd zauważa, że organy obu instancji przed wydaniem decyzji nie zapewnił stronie możliwości złożenia wyjaśnień i nie umożliwiły wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Należy uznać, że uchybienie polegające na nie wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego stanowi naruszenie postanowień art. 10 Kpa uniemożliwiające skarżącemu zgłoszenia dodatkowych dowodów, jak i zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie, zapewnia, bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego (prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego, przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów), a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Gwarancją realizacji powyższej zasady jest wprowadzony w art. 81 Kpa warunek od spełnienia, którego uzależnione jest uznanie przez organ administracji państwowej okoliczności faktycznej za udowodnioną. Warunkiem tym jest zapewnienie stronie prawa do wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów, dopiero wtedy okoliczność uznaje się za udowodnioną, jeżeli strona miało możliwość ustosunkowania się do zebranych dowodów. Tego w omawianej sprawie zabrakło, a nieuzasadnione naruszenie tego prawa strony stanowi obrazę zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organy opierając się głównie na piśmie Narodowego Funduszu Zdrowia –P. Oddział Wojewódzki w B. z dnia 20 czerwca 2005r. i dołączonych do niego kserokopiach: zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 15 października 2005r., pisma ZUS Oddział B. z dnia 26 stycznia 2004r. znak sprawy [...] adresowanego do NFZ oraz na dołączonym do odwołania formularzu z dnia 7 sierpnia 2002 r. ZUS P ZWUA( wyrejestrowanie z ubezpieczeń/ kontynuowanie ubezpieczeń) uznano, że skarżący podlegał ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu, w związku z tym w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy nie był osoba bezrobotną w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nie wzięto przy tym pod uwagę faktu, wynikającego z akt administracyjnych organu pierwszej instancji, że w 2002 r. równocześnie z okresem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący był zatrudniony w Z. P. W. im. E. P. w W., stąd w myśl postanowień art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) zgłoszony do ubezpieczenia społecznego był z tytułu pozostawania w stosunku pracy (do dnia 31 grudnia 2002r. tj. do dnia ustania zatrudnienia), a dodatkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegał do dnia 31 lipca 2002r. (zgłoszenie ZUS P ZWUA oraz ZUS P ZWPA oba z dnia 7 sierpnia 2002r.). Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej są pracownikami. Stąd w dacie złożenia zgłoszenia wyrejestrowania płatnika składek z tytułu działalności gospodarczej tj. 7 sierpnia 2002r., skarżący nadal podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę (stosunek pracy ustal dnia 31 grudnia 2002r.) i nie mógł w tej dacie złożyć zgłoszenia o wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń, o którym mowa w art. 36 ust. 11 wspomnianej ustawy. Sąd zauważa, że organ rozpatrujący sprawę narusza prawo w wypadku wadliwej oceny stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale również wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu w omawianej sprawie stan faktyczny nie został należycie ustalony, m.in., dlatego, że nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu. Z akt administracyjnych nie wynika jednoznacznie czy w okresie objętym zasiłkiem dla bezrobotnych skarżący rzeczywiście podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu czy też nie. Przedstawione przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego dowody nie zostały poddane należytej analizie. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji odniósł się jedynie do faktu wyrejestrowania się ze składki zdrowotnej, uznając, że pozostawał bez związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który w swej treści jednoznacznie mówił o obowiązku ubezpieczenia społecznego, nie poczynił jednak ustaleń dotyczących faktycznego okresu nie podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu działalności gospodarczej. Reasumując zawarta w uzasadnieniu decyzji ocena dowodów oparta jest na niekompletnym materiale dowodowym w związku, z czym należy uznać, że jest ocena dowolną naruszająca postanowienia art. 80 Kpa. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przepisów art. 7 kpa w związku z art. 77 Kpa oraz art. 80, art. 81 Kpa oraz art. 10 Kpa Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo - o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając ponownie sprawę należy zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji należy umożliwić wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów w sprawie. Ponadto w toku postępowania należy ustalić w sposób niebudzący wątpliwości czy skarżący w okresie objętym okresem zasiłkowym tj. od 3 stycznia 2003r. do 8 sierpnia 2003r. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zawieszonej od 1 sierpnia 2002r. działalności gospodarczej. Dopiero wówczas będzie można ocenić, czy zaszły przesłanki do uchylenia prawomocnych decyzji Starosty Powiatu B.: z dnia [...] stycznia 2003 r. [...] orzekającej o uznaniu za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 11 stycznia 2003 r., decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] orzekającej o utracie prawa do zasiłku od dnia 11 lipca 2003 roku oraz w sprawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] orzekającej o utracie statusu osoby bezrobotnej, w trybie art. 151 §1 pkt2) Kpa. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego aktu wydano na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.