II SA/Bk 921/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 maja 2012 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi J. K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego S. K. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...].10.2011r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S. powołując się na przepisy ustawy z 12.03.2004r. o pomocy społecznej po rozpatrzeniu wniosku S. K. z dnia 27.09.2011r, orzekł o przyznaniu wnioskodawcy zasiłku celowego w kwocie 111,14 złotych na opłacenie energii elektrycznej za wrzesień i październik 2011r. (z przekazaniem na konto zakładu energetycznego) i jednoczesnej odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na dojazdy do lekarza specjalisty w kwocie 520 złotych miesięcznie, na zakup roweru do rehabilitacji w kwocie 1200 złotych oraz na zakup dywanu do małego pokoju i odkurzacza. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a jego dochód miesięczny wynosi 477 złotych (zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złotych oraz zasiłek stały w kwocie 324 złotych). Skarżący jest objęty pomocą społeczną, wielokrotnie uzyskiwał zasiłki celowe na różne cele, korzysta z przyznanej pomocy w formie usług opiekuńczych, otrzymuje artykuły żywnościowe, korzysta z darmowych posiłków. Organ wymienił decyzje, w oparciu o które przyznawana była skarżącemu pomoc społeczna w okresie od stycznia 2010r. Następnie organ wskazał, jaką kwotą w 2011r. dysponował ośrodek pomocy społecznej do wydatkowania na zasiłki celowe i jaką kwotę z tej puli rozdysponował. Stwierdził, że środki na zasiłki celowe służą głównie zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych osób, które ze względu na całkowity brak dochodu lub ich nieznaczną wysokość, bez pomocy nie byłyby w stanie egzystować. W konsekwencji organ uznał, że zasadne jest przyznanie stronie jedynie pomocy w zakresie pokrycia opłat za energię elektryczną za miesiące wrzesień i październik 2011r. z przekazaniem tej kwoty bezpośrednio do zakładu energetycznego. Co do zaspokojenia pozostałych zgłaszanych potrzeb, organ stwierdził, że bądź nie mają charakteru niezbędnej potrzeby (zakup dywanu w sytuacji wyposażenia mieszkania w chodniki dywanowe), bądź istnieje możliwość ich zaspokojenia w inny sposób (poprzez zgłoszenie do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie potrzeby dofinansowania zakupu roweru rehabilitacyjnego), bądź ich wystąpienie nie zostało skutecznie dowiedzione (brak skierowania do poradni specjalistycznej). Organ podkreślił, że przyznając pomoc w formie zasiłków celowych, podejmuje rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji S. K. stwierdził, że z jej treścią się nie zgadza i zażądał zwrotu 2000 złotych zasiłku stałego "ukradzionego" przez ośrodek pomocy społecznej w okresie od 1.02.2005r. do 31.12.2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...].11.2011r. orzekło o utrzymaniu mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium stwierdziło, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do uzyskania pomocy społecznej. Oceny potrzeb oraz rodzaju świadczeń dokonuje w formie uznaniowej organ, na którym spoczywa obowiązek szczegółowej analizy sytuacji życiowej strony oraz jej niezbędnych potrzeb życiowych. Ponadto potrzeby osoby korzystającej z form pomocy społecznej nie muszą być uwzględnione, zwłaszcza wówczas, gdy nie odpowiadają możliwościom finansowym organu pomocy społecznej. Wiele jest bowiem osób oczekujących na taką pomoc, zaś zasoby finansowe gmin z reguły są mniejsze od tych potrzeb. W niniejszej sprawie gmina wykazała, że z kwoty 120 000 złotych przeznaczonej w 2011r. na zasiłki celowe, rozdysponowała w okresie od stycznia do września 2011r. sumę 27 121, 77 złotych na zasiłki celowe oraz sumę 53 200 złotych tytułem udziału w projekcie "Program wsparcia społeczno – zawodowego dla osób objętych pomocą Ośrodka pomocy Społecznej w S.". Wypłacone środki przeznaczone były przede wszystkim dla osób nieosiągających żadnych dochodów lub bardzo niskie tj. dla osób, które bez udzielenia pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący jest objęty pomocą ze środków społecznych, Podzielił też ocenę organu I instancji, że zakup roweru rehabilitacyjnego i dywanu do jednego z pokoi nie jest niezbędną potrzebą bytową oraz, że potrzeba pokrycia kosztów dojazdu do lekarza specjalisty nie została wykazana. W skardze na powyższą decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego, S. K. zakwestionował ocenę organów obu instancji. Podkreślił, że nie stać go na pokrycie czynszu za mieszkanie spółdzielcze w związku z czym jest zadłużony z tego tytułu na kwotę 2150 złotych. Stwierdził, że od 1.05.2010r. powinien otrzymywać stałe wsparcie z ośrodka pomocy społecznej w kwocie 597 złotych miesięcznie a nie w kwocie 477 złotych miesięcznie, która to kwota nie wystarcza na samodzielne opłacenie czynszu. Zarzucił pracownikom ośrodka pomocy społecznej dyskryminację i poniżanie jego osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Kontrola sądu administracyjnego zaskarżonych aktów organów administracji publicznej jest sprawowana przy stosowaniu kryterium legalności tj. zgodności z prawem. Powyższe wynika z art. 1 par. 2 ustawy z 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269). Tak wskazane przez ustawodawcę kryterium kontroli sądowej, wyznacza sądowi ramy oceny każdej sprawy. Sąd bada, czy decyzja objęta skargą jest zgodna z przepisami prawa materialnego stanowiącymi podstawę decyzji oraz czy została wydana po przeprowadzeniu sposób prawidłowy postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja przepisów prawa zaś nie narusza. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z 12.03.2004r. o pomocy społecznej, zaś tryb rozpatrywania wniosków podlega procedurze uregulowanej przepisami kodeksu postępowania administracyjnego z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne możliwości, zasoby i uprawnienia. Według art. 3 ustawy, pomoc wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzję o przyznaniu zasiłków celowych maja charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z 26.09.2000r sygn. akt ISA 945/00, Lex Nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno co do zasady przyznania pomocy, jak też w części odnoszącej się do wysokości. Wyznacznikami ustalania kwoty pomocy są, z jednej strony, rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, z drugiej strony, możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji poprzez pryzmat omówionej wyżej regulacji materialnoprawnej, skład orzekający stwierdza, że decyzja nie naruszyła prawa. W uzasadnieniu zarówno decyzji organu I instancji, jak i w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, wyłuszczone zostały powody, dla których, w ramach uznani administracyjnego, wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kilku potrzeb, został uwzględniony jedynie w zakresie pokrycia wydatków na energię elektryczną. Organ wskazał, jakimi możliwościami finansowymi dysponował oraz dokonał właściwej oceny hierarchii potrzeb skarżącego. Działając w ramach uznania administracyjnego, organ miał pełne prawo do oceny hierarchii potrzeb, których zaspokojenia domagała się strona (vide: wyrok NSA z 16.02.2011r. sygn. I OSK 952/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) Przyznanie pomocy na pokrycie kosztów energii elektrycznej niewątpliwie wiąże się z zaspokojeniem niezbędnej potrzeby bytowej. Taką niezbędną potrzebą nie jest natomiast zakup odkurzacza czy dywanu, bo bez takiego wyposażenia mieszkania można godnie żyć. Organ wyjaśnił też skarżącemu, gdzie może się ubiegać o pomoc na zakup sprzętu do rehabilitacji oraz wskazał powody, dla których odmówił pokrycia kosztów dojazdu taksówką do lekarza specjalisty w B. Uzasadnienia decyzji organów obu instancji zawierają opis sytuacji skarżącego i możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej oraz ocenę potrzeb strony. Zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu w sposób prawidłowy postępowania administracyjnego, po sporządzeniu wywiadu środowiskowego wymaganego przepisami ustawy o pomocy społecznej. Skarżący nie stawia zresztą zarzutu nieprawidłowości postępowania administracyjnego. Wyraża stanowisko, że pomoc mu się należy. Pogląd ten pozostaje jednak w sprzeczności z mającymi zastosowanie w sprawie, opisanymi wyżej, przepisami ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze skargę oddalono (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z uwagi na złożony przez pełnomocnika z urzędu wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego, wykonane na zasadzie prawa pomocy, orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia (art. 250 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu).