II SA/Bk 924/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. M. S. otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką na mocy decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] W dniu 29 maja 2014 r. M. S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką i wejściem w życie z dniem 15 maja 2014 r. nowej ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. decyzją dnia [...] czerwca 2014 roku, nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania żądanego zasiłku dla opiekuna, gdyż jako rolnik nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. M. S. nie zgodziła się z tą decyzją i złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wskazując, że matka jej jest ciężko chora i od kilku lat wymaga opieki. W związku z tym zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego (nie wykonuje prac w gospodarstwie). Ponadto wskazała, że od [...] czerwca 2014 r. matka przebywa w Zakładzie Opiekuriczo-Leczniczym w S. na dowód czego załączyła zaświadczenie i karty informacyjne ze szpitala w G. wydane dla E. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że warunki nabywania prawa do zasiłków dla opiekunów oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określają przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz.567). W art. 1, 2 i 3 ustawy określono warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem [...] lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. Zasiłek dla opiekuna przysługuje: za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r.; od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. 3. Zasiłek dla opiekuna za okresy, o których mowa w ust. 2 pkt 1, przysługuje wraz z odsetkami ustalonymi w wysokości odsetek ustawowych, określonej przepisami prawa cywilnego. 4. Odsetki, o których mowa w ust. 3, przysługują do dnia wejścia w życie ustawy. 5. Zasiłek dla opiekuna nie przysługuje za okresy, w których: 1) osobie ubiegającej się o zasiłek dla opiekuna zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub 2) na osobę wymagającą opieki innej osobie zostało ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego. 6. Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do zasiłku dla opiekuna w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia złożenia wniosku o ustalenie zasiłku dla opiekuna. W przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, 1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. 2. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Z akt sprawy wynika, że M. S. miała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] września 2012 r. począwszy od [...] sierpnia 2012 r. bezterminowo. Decyzja ta wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013 r. Organ odwoławczy podał, że powołane wyżej przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zobowiązują do dokonania ponownej oceny istnienia przesłanek uprawniających do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego o którym mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm. ), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2012 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 z póz. zm. ), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. A zatem, w ocenie organu odwoławczego, M. S. aby otrzymać świadczenie dla opiekuna winna nie podejmować lub zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. W związku z tym, iż M. S. jest rolnikiem, to stosownie do art. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów winna zaprzestać prowadzenia gospodarstwa rolnego, czego jednak nie uczyniła, co potwierdza jej oświadczenie z dnia [...] maja 2014 r. , opłacanie składniki KRUS jak rolnik prowadzący gospodarstwo rolne i utrzymywanie rodziny z dochodów z gospodarstwa rolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że nie kwestionuje faktu iż M. S. wraz z rodziną sprawują opiekę nad niepełnosprawną E. S. (poza okresami pobytu w szpitalu i zakładzie opiekuńczo-leczniczym), bowiem rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 lutego 2014 r. II SA/Bk 919/13 ). W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, wnioskodawczyni nie można uznać za osobę która zrezygnowała z zatrudnienia i utraciła z tego tytułu zarobki) a zatem nie spełnia podstawowej przesłanki niezbędnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Stąd też żądany zasiłek dla opiekuna jej nie przysługuje i dlatego też SKO nie znalazło podstaw prawnych do uwzględnienia odwołania i postanowiło zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy. Końcowo odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu i dołączonych do niego załączników organ wskazał, że stanowią one potwierdzenie iż żądane świadczenie nie przysługuje. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła M. S. W uzasadnieniu podała, że jej gospodarstwo jest mało dochodowe, więc podjęła pracę w kantorze. Ze względu na uciążliwą chorobę matki musiała z tej pracy zrezygnować z końcem grudnia 2011 r. Niemożliwe było pogodzenie jakiejkolwiek pracy z opieką na chorą matką. W dniu [...] maja 2014 r. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w którym oświadczyła, że nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa. Było to nieporozumienie ponieważ w jej rozumieniu zaprzestać znaczyło – sprzedać, wyzbyć się, nie posiadać. Podała, że w świetle prawa posiada to gospodarstwo, ale nie pracuje w nim fizycznie, nie wykonuje żadnych prac, ponieważ opiekuje się niepełnosprawną matką. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie stwierdził, by organy orzekające popełniły błędy proceduralne bądź niewłaściwie zastosowały obowiązujące prawo materialne. Należy zaznaczyć, że przepisy dotyczące przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych uległy zmianie od dnia 15 maja 2014 r. Dlatego też wniosek M. S., złożony dnia [...] maja 2014 r. o przyznanie zasiłku dla opiekuna, został prawidłowo rozpatrzony według nowych zasad zawartych w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Ani organy orzekające, ani Sąd nie miały wątpliwości, ze matka skarżącej, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymaga stałej opieki innej osoby. Jednakże nie jest to przesłanka wystarczająca do przyznania świadczenia. Warunkiem niezbędnym, aby otrzymać zasiłek dla opiekuna, jest rezygnacja skarżącej z zatrudnienia w gospodarstwie rolnym. Stanowi o tym wprost art. 176 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu dodanym przez ustawę o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – art. 17 ust. 4). Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego (w przypadku rolnika) lub zaprzestania wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (w przypadku małżonka rolnika lub domownika) jest złożenie stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, o czym MOPS w G. pouczył skarżącą. Tymczasem skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 9, 0883 ha, utrzymuje się wraz z mężem z dochodów z tego gospodarstwa, opłaca składki do KRUS jako rolnik. Nie zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, podpisując na tę okoliczność własnoręcznie oświadczenie w dniu [...].05.2014 r. (str. 87 akt administracyjnych), które obowiązywało na dzień wydania decyzji przez organ I instancji. Skarżąca dopiero w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej (co potwierdziła w skardze do sądu) zmieniła stanowisko twierdząc, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa. Jednakże na tym etapie postępowania organ nie miał podstaw do zmiany decyzji negatywnej, ponieważ oceniał dowody zebrane przez MOPS w G., a te wskazywały na inną sytuację w kwestii zatrudnienia skarżącej, która zmieniła swoje stanowisko dopiero w odwołaniu bez poparcia jakimikolwiek dowodami. Dlatego też zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Należy nadmienić, że ta decyzja nie zamyka skarżącej drogi do ubiegania się o zasiłek dla opiekuna w przyszłości, o ile faktycznie zaprzestanie pracy w gospodarstwie rolnym i spełni wymagane w tym celu formalności. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).