II SA/Bk 938/21

WyrokWSA w Białymstoku2022-02-03

Skład orzekający: Marek Leszczyński, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Lemańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej świadczenie przedemerytalne przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli świadczenie przedemerytalne jest wyższe od świadczenia pielęgnacyjnego, a osoba ta zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem?
Ratio decidendi
Osobie, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, nawet jeśli pobiera świadczenie przedemerytalne, pod warunkiem dokonania wyboru jednego ze świadczeń. Wybór ten może być zrealizowany poprzez zawieszenie lub ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a w przypadku konieczności wyboru świadczenia, od miesiąca, w którym przedstawiono decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia przedemerytalnego.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na posiadanie przez skarżącą prawa do świadczenia przedemerytalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne od października 2021 r., uznając, że zawieszenie wypłaty świadczenia przedemerytalnego wyeliminowało negatywną przesłankę. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się wyrównania różnicy między świadczeniem przedemerytalnym a pielęgnacyjnym za okres od maja do września 2021 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi D. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2021r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. O. (powoływanej dalej jako: "Skarżąca") od decyzji z dnia [...] września 2021r. nr [...] wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta B. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem G. O., uchyliło w całości zaskarżoną decyzję (pkt 1) i przyznało D. O. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawnym synem G. O., od [...] października 2021 r. na czas nieokreślony, w wysokości 1971,00 zł miesięcznie (pkt 2). Stan faktyczny i prawny, który był podstawą do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia przedstawia się następująco: W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku D. O. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem, Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] września 2021r. nr [...] odmówił ustalenia prawa do powyższego świadczenia. Uzasadniając wydane rozstrzygniecie organ w pierwszej kolejności odwołał się do art. 17 ust. 5 pkt 1 b) ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że Skarżąca przedłożyła decyzję ZUS o wstrzymaniu wypłaty jej świadczenia emerytalnego od października 2021r. Powyższa decyzja jest zaś niewystarczająca do uzyskania wnioskowanego świadczenia albowiem wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego nie jest równoznaczne z utratą prawa do tego świadczenia. Skarżąca w dalszym ciągu jest uprawniona do otrzymania tego świadczenia, stąd też wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać jej przyznane. Odwołanie od tej decyzji złożyła Skarżąca podkreślając, że od urodzenia opiekuje się niepełnosprawnym synem, który z nią mieszka i wymaga całodobowej opieki. Oświadczyła, że w chwili obecnej nie ma żadnego źródła utrzymania ponieważ zawiesiła wypłatę świadczenia przedemerytalnego od [...] października 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało złożone odwołanie za zasadne i decyzją z dnia [...] listopada 2021r. nr [...] uchyliło w całości decyzję z dnia [...] września 2021r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem G. O. (pkt 1) i przyznało D. O. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawnym synem G. O., od [...] października 2021 r. na czas nieokreślony, w wysokości 1971,00 zł miesięcznie (pkt 2). W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stwierdzając, że G. O. (osoba wymagająca opieki), legitymuje się orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. stwierdzającym, że jest on trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, co jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, że posiada znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. W ocenie SKO nie ma również wątpliwości że Skarżąca, jako matka, mieści się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wobec niepełnosprawnego syna i nie podejmuje zatrudnienia z powodu sprawowania nad nim opieki. Powyższe okoliczności potwierdzają zatem, że Skarżąca posiada legitymację prawną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Osią sporu w przedmiotowej sprawie było natomiast ustalenie, czy na gruncie obecnie obowiązujących przepisów ustawy, Skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji, gdy posiada ona prawo do świadczenia przedemerytalnego. W tym zakresie SKO odwołało się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazując, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i wnosi o jego przyznanie, a pobiera emeryturę, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, a zawieszenie prawa do emerytury poprzez wstrzymanie jej wypłaty eliminuje negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej powołując się na art. 24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium przypomniało, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W przedmiotowej sprawie decyzja ZUS o wstrzymaniu na wniosek Skarżącej od [...] października 2021 r. wypłaty świadczenia przedemerytalnego została wydana w dniu [...] września 2021r. Dlatego też, zdaniem SKO, pomimo złożenia wniosku w dniu [...] maja 2021r. świadczenie pielęgnacyjne należy przyznać jej od [...] października 2021r., uznając, iż od tej daty stwierdza się kompletność wniosku, a zarazem prawo do przyznania wnioskowanego świadczenia. Do [...] września 2021r. Skarżąca posiadała bowiem prawo do świadczenia przedemerytalnego, a wyboru wyższego świadczenia pielęgnacyjnego dokonała poprzez zawieszenie pobierania świadczenia przedemerytalnego i dopiero ta okoliczność spowodowała ustanie negatywnej przesłanki wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z powyższą decyzją w części dotyczącej pominięcia przyznanie jej różnicy pobieranych świadczeń nie zgodziła się Skarżąca i w tym zakresie złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podkreśliła, że wszystkie dokumenty, które należało złożyć w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, złożyła w dniu [...] maja 2021 r. w MOPR B., który nie zakwestionował wniosku i przyjął od niej komplet z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Zdaniem Skarżącej w przypadku niekompletnej dokumentacji powinna być natychmiast poinformowana o konieczności jego uzupełnieniu bądź odrzuceniu ze względu na niekompletność wniosku. Wskazała również, że organ I instancji przyjmując wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie poinformował jej o tym, że należało zawiesić świadczenie przedemerytalne chcąc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. Informacja o konieczności dokonania wyboru pojawiała się natomiast dopiero po upływie 5 m-cy od złożenia wniosku. W ocenie Skarżącej takie postępowanie organów jest dla niej, jako matki samotnie wychowującej niepełnosprawnego od urodzenia syna bardzo krzywdzące, gdyż jest w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Podsumowując Skarżąca zwróciła się o wyrównanie jej od maja do września włącznie różnicy między świadczeniem przedemerytalnym, a świadczeniem pielęgnacyjnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Słowem wstępu należy wyjaśnić, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), a uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju kwalifikowane wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego wniesioną należało oddalić. Stan faktyczny w kontrolowanej sprawie jest bezsporny i wynika z niego, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem G. O. zwróciła się jego matka D. O.. Bezsporne jest również, że Skarżąca do września 2021r. pobierała świadczenie przedemerytalne, którego wypłata została zawieszona na jej wniosek, od 1 października 2021r. Instytucję świadczenia pielęgnacyjnego normują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.111 ze zm., dalej zwanej "u.ś.r."). W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (1) matce albo ojcu, (2) opiekunowi faktycznemu dziecka, (3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, (4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z ustalonego w sposób bezsporny stanu faktycznego wynika, że syn Skarżącej G. O. legitymuje się orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS nr [...] nr akt [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, co jest jednoznaczne ze stwierdzeniem, że posiada znaczny stopień niepełnosprawności na stałe. Nie ma również wątpliwości że Skarżąca, jako matka, mieści się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wobec syna. Niekwestionowana jest również okoliczność, że Skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje jednak inne przesłanki, które wykluczają możliwość uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo spełnienia przesłanek wyżej wskazanych. Jak stanowi art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest wykluczone w przypadku, gdy strona posiada prawo m.in. do świadczenia emerytalnego, o którym mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Podkreślić jednak należy, że interpretacja powyższej regulacji przez sądy administracyjne przeszła ewolucję. Początkowo wykładnia faktycznie opierała się wyłącznie na literalnym brzmieniu tego przepisu, pomimo jej wyraźnej niesprawiedliwości, w sytuacji, gdy świadczenie emerytalne było niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Aktualnie odstąpiono od tej linii orzeczniczej wskazując na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.) u.ś.r., wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej (por. wyroki NSA z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z uwagi na to, że orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie jest już ugruntowane organ administracyjny rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenie pielęgnacyjnego w kontekście art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. powinien odstąpić od literalnej interpretacji tego przepisu sięgając po prokonstytucyjną wykładnię tej normy. Należy przy tym podkreślić, że przyjęcie obowiązku prokonstytucyjnej wykładni nie skutkuje tym, że w tym przypadku art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. nie będzie stosowany, czy zostanie wyeliminowany z obrotu. W sytuacji bowiem gdy inne świadczenie pobierane przez opiekuna osoby niepełnosprawnej jest wyższe niż świadczenie pielęgnacyjne przysługujące z powodu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przepis ten będzie stosowany w całej rozciągłości. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 sierpnia 2020r. (sygn. akt I OSK 650/20) z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w tym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Takie zróżnicowane traktowanie osób w podobnej sytuacji byłoby dopuszczalne gdyby było przekonująco uzasadnione. Konkludując powyższe rozważania prawne skład orzekający doszedł do wniosku, że osobom uzyskującym świadczenie emerytalne, czy też przedemerytalne co do zasady przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Przechodząc natomiast do formy realizacji tak rozumianej wykładni omawianego przepisu aktualnie dominuje rozwiązanie polegające na umożliwieniu osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością emerytury (netto), pozostawałaby bowiem w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. (tak m.in. NSA w wyroku z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19 oraz z dnia 24 sierpnia 2020r., I OSK 650/20, WSA w Poznaniu w wyroku z 13 stycznia 202 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19, CBOSA) Praktyka taka, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. trzynastej emerytury, czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe (tak wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2020r., I OSK 650/20, CBOSA). Jak wynika z powyższego, pomimo że początkowo orzecznictwo sądowoadministracyjne różnie widziało kwestie sposobu rozwiązania ww. kwestii, to aktualna linia orzecznicza, którą podziela również skład rozpoznający przedmiotową sprawę, jednoznacznie wskazuje, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, bądź rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie – świadczenia przedemerytalnego (vide: wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, CBOSA). Wyboru jednego ze świadczeń strona może natomiast zrealizować przez złożenie do organu emerytalno - rentowego wniosku o ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego (art. 4 ust.1 pkt 1 ustawy) lub wniosku o zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych odsyła - w kwestii zawieszenia prawa do świadczenia przedemerytalnego – poprzez art. 11 pkt 1, który stanowi, że w sprawach w ustawie nieuregulowanych stosuje się odpowiednio ( wymienione w art. 11 ustawy) przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS - do art. 103 ust. 3 i art. 134 ust.1 pkt 1, 2, 4 i 5 oraz ust. 2 pkt 2 i 3 tej ustawy. Zgodnie z przepisem art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 53 ze zm., dalej u.e.r.f.u.s.), prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Tak więc stosując odpowiednio art. 103 ust. 3 u.e.r.f.u.s. przyjąć należy, że prawo do świadczenia przedemerytalnego może ulec zawieszeniu na wniosek osoby , której świadczenie to przysługuje. Z kolei art. 134 ust.1 u.e.r.f.u.s. stanowi, że wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli: (1) powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa; (2) osoba pobierająca świadczenia mimo pouczenia lub żądania organu rentowego nie przedłoży dowodów stwierdzających dalsze istnienie prawa do świadczeń; (4) okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało; (5) świadczenia nie mogą być doręczone z przyczyn niezależnych od organu rentowego. Zgodnie z art. 134 ust. 2 u.e.r.f.u.s , wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca: (1) w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe; (2) za który przysługiwało świadczenie niedoręczone w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 5. Ponadto art. 4 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje: (1) na wniosek osoby pobierającej świadczenie przedemerytalne; (2) w dniu poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zwanej dalej "organem rentowym", lub innego organu emerytalno-rentowego określonego w odrębnych przepisach; (3) z dniem osiągnięcia wieku 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę; (4) z dniem nabycia prawa własności lub objęcia w posiadanie (samoistne lub zależne) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe albo współwłasności nieruchomości rolnej, jeżeli udział przekracza 2 ha przeliczeniowe; (5) wraz ze śmiercią osoby uprawnionej. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, wstrzymanie wypłaty świadczenia przedemerytalnego następuje, poczynając od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym złożono wniosek, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Jak wynika z powyższych regulacji zawieszenie prawa do świadczenia przedemerytalnego, czy też ustanie prawa do świadczenia przedemerytalnego pociąga za sobą wstrzymanie wypłaty tego świadczenia w terminach wskazanych w przytoczonych przepisach, a to z kolei skutkuje wyeliminowaniem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Analogiczne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które, pomimo że dotyczy emerytury, znajduje w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie. Według tego poglądu emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w postaci ustalonego prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytur (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 433/21, CBOSA). Podzielając w pełni powyższy pogląd skład orzekający doszedł do wniosku, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe, w przypadku pobierania przez wnioskodawcę świadczenia przedemerytalnego, ale nie od dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ale od momentu dołączenia do wniosku decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia przedemerytalnego, co jest zgodne z treścią art. 24 ust.2 u.ś.r. I tak w sprawie będącej przedmiotem kontroli sądu materialnoprawna przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. przestała istnieć w obrocie prawnym od momentu, w którym wydana została decyzja ZUS z dnia [...] września 2021 r. o wstrzymaniu Skarżącej wypłaty świadczenia emerytalnego od października 2021r. W sytuacji jednoznacznej i wyraźnej treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r., który wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej opiekę, która ma jednocześnie ustalone prawo do świadczenie przedemerytalnego, niemożliwym było wcześniejsze przyznanie Skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego wymagało bowiem bezwzględnie wyraźnej i nie budzącej wątpliwości zgody Skarżącej, co nastąpiło dopiero w jej oświadczeniu skierowanym do ZUS w [...] września 2021r. W związku tym, dopóki w przedmiotowej sprawie istniała w obrocie prawnym decyzja o przyznaniu Skarżącej prawa do świadczenia przedemerytalnego, dopóty niemożliwe było pozytywne rozpatrzenie wniosku Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i przyznanie jej tego świadczenia na okres w którym Skarżąca, jako podmiot uprawniony, pobierała świadczenie przedemerytalne. Ograniczenia ustawowe wynikające z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. we wskazanych powyższej okolicznościach faktycznych sprawy ustały dopiero z chwilą wstrzymania Skarżącej wypłaty świadczenia emerytalnego. W tym stanie rzeczy należy uznać, że Kolegium prawidłowo przyznało świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia [...] października 2021 r., gdyż Skarżąca dopiero od tego momentu spełniła przesłanki materialnoprawne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, jak wykazano, nie było do przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] maja 2021 r., tj. począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż w tym czasie istniała negatywna materialnoprawna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. a u.s.r., wykluczająca możliwość otrzymania przez Skarżącą wnioskowanego świadczenia. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło