II SA/Bk 942/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku garażowego p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. M. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego i ustanowienia radcy prawnego. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącego stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. 13.900 zł dopłaty rolne oraz 10.300 zł dochód ze sprzedaży z produkcji rolnej. Majątek skarżącej stanowi dom o powierzchni [...] m2 (rok budowy [...]) oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Poza tym skarżący nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków skarżącego należy zaliczyć: ubezpieczenie – 1.270 zł, podatek – 650 zł, składka KRUS – 1.580 zł, odsetki od kredytu – 2.100 zł, zakup paliwa – 7.200 zł, wydatki związane z utrzymaniem – 2.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup pasz, nawozów i środków ochrony roślin, usług weterynaryjnych) – 9.200 zł. Skarżący jest obciążony kredytem, zabezpieczonym hipotecznie do kwoty 46.000 zł (k.45-46). Pismem z dnia 10 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania: czy pozostaje z siostrą i rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym, rodzaju prowadzonej działalności rolniczej oraz posiadanego stanu inwentarza żywego i maszyn rolniczych, wysokości dochodu osiąganego z pracy na gospodarstwie rolnym, miesięcznych wydatków oraz posiadanego majątku, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków oraz wyciągów z rachunków bankowych (k. 48). W zakreślonym terminie skarżący oświadczył, że dysponuje tytułem własności do nieruchomości na, której zamieszkuje oraz nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ani z rodzicami, ani z siostrą. Wnioskodawca aktualnie zajmuje się produkcją roślinną oraz zwierzęcą ([...] szt. bydła opasowego, w tym [...] szt. trzody chlewnej). Skarżący posiada cztery ciągniki, kombajn zbożowy, podstawowe maszyny i urządzenia uprawowe oraz do produkcji pasz z łąk i pastwisk (wyprodukowane [...] lat temu), głównie przekazane wraz z gospodarstwem po rodzicach. M. Z. podniósł także, iż jego dochód z gospodarstwa rolnego z ostatnich trzech miesięcy zamyka się kwotą 2.500 zł (z tytułu sprzedaży trzody chlewnej). Natomiast wydatki z produkcji rolnej wynoszą za rok około 24.000 zł. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że posiada samochód osobowy V. C. z [...] r., a roczny koszt jego eksploatacji wynosi 12.000 zł (k. 51-52). Do wniosku skarżący dołączył: dokumenty potwierdzające zadłużenie kredytowe (k.71-79), dokumenty potwierdzające część ponoszonych wydatków i dochodów (k. 53-70, 81-86). Do sprawy wnioskodawca nie dołączył wyciągów z rachunku bankowego za trzy ostatnie miesiące mimo, że wskazał, iż taki wyciąg składa do akt sprawy. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawca wprawdzie przedstawił część dokumentów wskazanych w wezwaniu, w szczególności w przedmiocie ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów, ale nie wszystkich np. brak dokumentów potwierdzających dopłaty do gruntów rolnych. Nie przedstawił również wyciągów z rachunków bankowych, mimo wskazania, iż składa je do akt. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym oświadczeniu M. Z. wykazał, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, przy czym zamieszkuje razem z siostrą i rodzicami we wspólnym domu. Wysokość miesięcznego dochodu netto wynosi aktualnie około 2.016 zł (dopłaty unijne i dochód ze sprzedaży/12 miesięcy). Ponoszone przez skarżącego miesięczne wydatki związane z produkcją rolną, utrzymaniem samochodu i własnym utrzymaniem zamykają się kwotą około 3.000 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Wnioskodawca posiada także cztery ciągniki, kombajn zbożowy, podstawowe maszyny i urządzenia uprawowe oraz do produkcji pasz z łąk i pastwisk (wyprodukowane 30 lat temu), jak również samochód osobowy V. C. z [...] r., a roczny koszt jego eksploatacji wynosi 12.000 zł. Wnioskodawca ma zaciągnięty kredyt bankowy na kwotę 60.000 zł, z miesięczna ratą 2.000 zł. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto należy zaakcentować, iż na podstawie oświadczeń strony mało prawdopodobnym jest, aby mieszkał wspólnie z siostrą oraz rodzicami i wszyscy prowadzili oddzielne gospodarstwa domowe (k. 51-52). Dochód skarżącego faktycznie może być zatem zupełnie inny niż wskazany we wniosku, tym bardziej, iż nie przedstawił on wyciągów z rachunków bankowych, a jego miesięczne wydatki są wyższe od uzyskiwanych dochodów o kwotę 1.000 zł. Oceny tej nie może zmienić zaciągnięty kredyt bankowy, bowiem jego przyznanie przez bank oznacza, że skarżący ma zapewnioną płynność finansową. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu oraz majątku pozwalają na uznanie, iż M. Z. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. Tym bardziej, iż nie wykazał, aby posiadał jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.