II SA/Bk 960/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-11-20
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie podjęła zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organy administracji, która wymagała faktycznej rezygnacji z podjętego już zatrudnienia dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, jest niezgodna z konstytucyjną zasadą równości. Sąd stwierdził, że niepodjęcie zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powinno być traktowane jako równoznaczne z rezygnacją z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki, ponieważ celem świadczenia jest rekompensata za faktyczną opiekę, a nie forma jej uzyskania.Stan faktyczny
Skarżący ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ jego ostatnie zatrudnienie (działalność gospodarcza) ustało w 2008 r., a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności matki zostało wydane dopiero w 2011 r. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że nie mógł podjąć zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad matką, a także przedstawił nowe dowody dotyczące okresów pracy dorywczej i umów o dzieło.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. i stwierdził, że decyzje te nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...].09.2013 r. nr[...], 2. stwierdza, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr[...], utrzymało w mocy wydaną przez Prezydenta Miasta S.decyzję z dnia [...] września 2013 r., nr[...], o odmowie przyznania J. T. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną matką R. T.
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
W dniu [...]sierpnia 2013 r. skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego
w związku z opieką nad niepełnosprawną matką R.T.
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, organ I instancji decyzją
z dnia [...] września 2013 r., nr[...], odmówił przyznania ww. specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, odwołując się do regulacji tego świadczenia zawartej w przepisach art. 16a ustawy
o świadczeniach rodzinnych, organ stwierdził, że powodem odmowy przyznania świadczenia był brak rezygnacji wnioskodawcy z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Organ ustalił, że wnioskodawca w następujących okresach: od [...] lutego 1980 r. do [...] stycznia 1981 r., od [...] marca 1981 do [...] kwietnia 1981 r., od [...] maja 1983 r. do [...] lipca 1983 r., od [...] sierpnia 1983 r. do [...] listopada 1987 r. oraz od [...] maja 1987 r. do [...] sierpnia 1989 r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu z tytułu współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej
z P. T. Natomiast od dnia [...] września 1989 r. wnioskodawca rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, w różnych okresach do [...] listopada 2008 r. Od dnia [...] marca 2013 r. wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. Zdaniem organu ww. jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Wobec powyższego organ stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił przesłanki określonej w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Podniósł w nim, że zgadza się z orzecznictwem sądowym, które uznało, iż rezygnacja z zatrudnienia musi mieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy z sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wyjaśnił, że faktycznie mamą od
2008 r., kiedy to ustało jego zatrudnienie, opiekował się brat, bowiem on podejmował prace dorywcze. Jego opieka nad niepełnosprawną matką sprowadzała się do zastępowania brata, gdy ten nie był w stanie sprawować opieki. Powyższe w ocenie skarżącego spowodowało, iż nie był w stanie podjąć zatrudnienia. Od kiedy brat podjął stałą pracę, skarżący zmuszony został zaopiekować się mamą R. T. Końcowo wskazał, że poprzedni stan prawny, który umożliwiał przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, stwarzał możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia osobie bezrobotnej. W jego ocenie rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącego winna warunkować możliwość przyznania mu także specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. nie podzieliło zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...]października 2014 r., nr[...], orzekło o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium szczegółowo wyjaśniło podstawę materialnoprawną mającą zastosowanie w niniejszej sprawie, z przytoczeniem pełnej treści przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podkreśliło, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nadto wskazano, że przesłanką pozytywną otrzymania wnioskowanego świadczenia jest spełnienie również kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ww. ustawy.
Następnie na podstawie akt sprawy ustalono, że R. T. (matka skarżącego) zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] marca 2011 r. została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności od [...] czerwca 2006 r. na stałe, z zaznaczeniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 368,26 zł i nie przekracza kryterium określonego w art. 5 ust. 2 ww. ustawy, tj. 623 zł. Organ odwoławczy podniósł, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została ustalona dopiero dnia [...] marca 2011 r., tj. po upływie 3 lat od zaprzestania wykonywania pracy zawodowej przez wnioskodawcę. W związku z tym organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że wnioskodawca nie spełnił jednej z koniecznych przesłanek, o której mowa w art. 16 a ustawy
o świadczeniach rodzinnych, warunkujących przyznanie świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. Kolegium zaznaczyło, że zobowiązane jest weryfikować, zgodnie z art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesłankę rezygnacji z zatrudnienia tub innej pracy zarobkowej wynikającą z. ust. 1, a nie jak to ma miejsce przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne, a określone w art. 17 ww. ustawy, przesłanek nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przesłanka rezygnacji z pracy w związku z sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną może być spełniona w sytuacji, gdy wskazana czynność nosi cechy jednoznacznego zrzeczenia się z form zatrudnienia określonych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie budzi wątpliwości, iż przyczyną ustania stosunku zatrudnienia jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą wobec, której ciąży obowiązek alimentacyjny.
Ponadto Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji i samego wnioskodawcy wyrażone w odwołaniu, iż pozostawanie bezrobotnym nie jest tożsame z zatrudnieniem, a wobec tego rezygnacja ze statusu pozostawania bezrobotnym nie jest rezygnacją z zatrudnienia.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie 17 ust. 1 a ustawy
o świadczeniach rodzinnych,
II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:
- niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego,
- załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego,
- nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie
przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że trudno zgodzić się z argumentacją organów, że zaprzestał on prowadzenia pracy zarobkowej w 2008 r. Orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało w dniu [...]marca 2011 r., a zatem 3 lata po ustaniu zatrudnienia. Skarżący zaznaczył, że przez cały okres pracował, często dorywczo oraz, że nie posiadał dokumentów potwierdzających, gdyż uległy zniszczeniu lub zgubieniu podczas przeprowadzki. Dodał, że w sierpniu br. otrzymał informacje z ZUS o odprowadzanych składkach w 2012 r. , w której wyszczególniono 4 miesiące pracy. Zaznaczył również, że w 2010 r. świadczył pracę na podstawie umowy o dzieło. Mając powyższe na względzie strona skarżąca podniosła, że ani SKO, ani MOPS w żadnym miejscu nie odwołały się do tych okresów, co spowodowało, że organy administracji nie dokonały właściwej oceny stanu faktycznego. Poza tym skarżący wskazał, że powołano się na ogólne sformułowania, które nie zostały w żaden sposób uzasadnione. Zdaniem skarżącego organy niejasno wskazały dlaczego odmawiają wiarygodności twierdzeniom wnioskodawcy.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium podniosło, że skarżący składając wniosek o przyznanie zasiłku opiekuńczego w dniu [...] sierpnia 2013 r. złożył oświadczenie w tym samym dniu o okresach zatrudnienia, w których nie wymienił, obecnie przedłożonych umów o dzieło z 2010 r., jak i zatrudnienia mającego miejsce w 2012 r. Organy administracji ustalając prawo o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego obowiązane są weryfikować składane dokumenty i oświadczenia przez skarżącego. Ponadto Kolegium stwierdziło, że dołączone dokumenty nie mają wpływu na stanowisko organu wyrażone
w zaskarżonej decyzji.
W okresie od 5 lutego 2014 r. do 3 października 2014 r. postępowanie pozostawało zawieszone z uwagi na oczekiwanie na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie P 1/14 dotyczącej konstytucyjności art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja SKO
w S. utrzymująca w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta S. w sprawie odmowy przyznania stronie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego orzeczenia stanowił art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U.
z 2013 r., poz.1456), zwanej dalej u.ś.r. Przepis ten został wprowadzony do ustawy
o świadczeniach rodzinnych ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy
o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) i zaczął obowiązywać w porządku prawnym od 1 stycznia 2013 r. Na mocy tego przepisu do systemu świadczeń rodzinnych zostało wprowadzone nowe świadczenie, tzw. specjalny zasiłek opiekuńczy, którego przyznanie obwarowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek określonych w powołanym przepisie.
W przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny, czy skarżący spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wynikającą
z art. 16a ust. 1 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego
1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem
o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Organy obu instancji przyjęły, że ostatnie zatrudnienie wnioskodawcy miało miejsce w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i ustało w dniu [...] listopada 2008 r., zaś niepełnosprawność osoby wymagającej opieki została ustalona dopiero [...] marca 2011 r., tj. po upływie 3 lat od zaprzestania wykonywania pracy przez wnioskodawcę. W związku z tym organy uznały, ze wnioskodawca nie spełnił jednej z koniecznych przesłanek, o której mowa w art. 16 a u.ś.r., warunkujących przyznanie świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku
z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem
o niepełnosprawności. Kolegium zaznaczyło, że obowiązane jest weryfikować, zgodnie z art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesłankę rezygnacji z zatrudnienia tub innej pracy zarobkowej wynikającą z ust. 1, a nie jak to ma miejsce przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne, a określone w art. 17 ww. ustawy, przesłanek nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przesłanka rezygnacji z pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną może być spełniona w sytuacji, gdy wskazana czynność nosi cechy jednoznacznego zrzeczenia się z form zatrudnienia określonych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie budzi wątpliwości, iż przyczyną ustania stosunku zatrudnienia jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą wobec, której ciąży obowiązek alimentacyjny.
W ocenie Sądu prezentowana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy nie zasługuje na akceptację. Mianowicie, organy dokonując wykładni ww. przepisu przyjęły, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 u.ś.r.), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się
i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy. Taka interpretacja przepisu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, czy też faworyzujących. Dokonana przez organy wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. prowadzi natomiast do zróżnicowania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, w stosunku do których niepełnosprawność powstała
w okolicznościach wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. (czyli beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego) od sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad "pozostałymi niepełnosprawnymi", ale także – co istotne w rozpoznawanej sprawie – zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).
Przyjmuje się, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest niejako wynagradzaniem (rekompensatą) przez Państwo osób opiekujących się niepełnosprawnymi członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 550/13). Sam fakt nie pozostawania w zatrudnieniu, spowodowanym koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny musi być decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia, bez względu na przyczynę nie pozostawania w zatrudnieniu (rezygnację z zatrudnienia lub rezygnację z podjęcia zatrudnienia). W ocenie Sądu byłoby fikcją wymaganie od osób niepracujących – bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez te osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna.
Reasumując, w ocenie Sądu, nie sposób jest przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".
Zaprezentowany w niniejszej sprawie przez Sąd pogląd znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie (por. np. wyroki WSA w Łodzi z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 514/13 oraz z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 815/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 592/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 645/13 oraz inne, wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy też zaznaczyć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13 (OTK ZU nr 9/A/2013, poz. 134) orzekł, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z 2012 r., wprowadzającej art. 16a ust. 1 u.ś.r. jest niezgodny
z Konstytucją, ponieważ narusza prawa słusznie nabyte przez tę grupę osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie u.ś.r. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego po zmianie u.ś.r.. Następstwem tego wyroku było uchwalenie przez Sejm ustawy regulującej sytuację prawną podmiotów, które utraciły świadczenia rodzinne w związku z wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r. Jest to ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), która daje możliwość uzyskania zasiłku dla opiekunów, którzy 1 lipca 2013 r. utracili prawo do zasiłku na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej z 2012 r. W art. 2 nowej ustawy została zawarta regulacja dotycząca przyznawania i wypłaty świadczeń dla opiekunów, które je utraciły.
Ponadto art. 17 ww. ustawy zmienił treść art. 16a ust. 1 u.ś.r., który wyraźnie uregulował kwestię prawa do świadczeń opiekuńczych również tych opiekunów, którzy nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pomimo, że przepis ten ma obowiązywać od 1 stycznia 2015 r., to Sąd orzekający w niniejszej sprawie, kierując się w/w wskazaną wykładnią prokonstytucyjną oraz bogatym orzecznictwem
w tym zakresie, uznał niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącego za równoznaczne z terminem rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.
Mając na uwadze zmianę stanu prawnego w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (K 27/13) tenże Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. (sygn. akt P 1/14) wywołane pytaniem prawnym WSA w Poznaniu o konstytucyjność art. 16a ust. 1 u.ś.r. (z powodu którego było zawieszone niniejsze postępowanie) uważając kwestię za dostatecznie wyjaśnioną.
Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej powinny uwzględnić przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i na nowo dokonać oceny przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego, z uwzględnieniem nowego stanu prawnego przyjętego ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567), uchwaloną w wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Na mocy art. 152 p.p.s.a. należało stwierdzić, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło