II SA/Bk 967/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. F. na czynność Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku w przedmiocie funkcjonowania Muzeum Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku p o s t a n a w i a odrzucić skargę. , A. F. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pismo z 16 maja 2025 r., w którym wskazał, że wnosi "na podstawie art. 3 p.p.s.a. skargę" na odmowę Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku "w zakresie udostępnienia Muzeum Zamku/ Pałacu Branickich dla zwiedzających w sposób typowy dla zorganizowanej działalności muzealnej, tj. w sposób stały i ciągły". Zarzucił, że "pozwany" w informacji zawartej w przewodnikach i folderach wprowadza w błąd zwiedzających, ponieważ wynika z nich jakoby możliwość zwiedzania była ciągła i stała. Tymczasem on z dwiema innymi osobami nie mógł się do Muzeum dostać (było zamknięte), Muzeum okazuje się być niezorganizowane, brak jest stałej trasy, mimo licznej obsługi w biurze Muzeum zwiedzający nie są wpuszczani, co jest ewidentnym działaniem na szkodę przemysłu turystycznego. Brak jest też informacji jakie eksponaty zgromadzono w Muzeum. Jako adresatów pisma wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, Uniwersytet medyczny w Białymstoku, Urząd Marszałkowski – Marszałek. W odpowiedzi na tak sformułowaną skargę Rektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku wyjaśnił, że wnosi o jej odrzucenie w całości, jako że materia będąca przedmiotem skargi nie mieści się w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego i nie jest objęta zakresem właściwości sądu administracyjnego. Dodatkowo opisał okoliczności towarzyszące wizycie skarżącego w Muzeum Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku w dniu 16 maja 2025 r. Wyjaśnił powody ograniczonego dostępu do Muzeum (odbywały się zarezerwowane wcześniej zajęcia grupowe dla dzieci oraz oprowadzanie w języku angielskim gości władz Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku). Organ wskazał, że Muzeum mieści się w strukturze Uczelni Wyższej, jest usytuowane w różnych przestrzeniach budynku, który jest siedzibą Uczelni, Rektoratu, Prorektoratów oraz Działu Administracji Uczelni. Uniemożliwia to samodzielne zwiedzanie przestrzeni Pałacu, a wyłącznie w określonych godzinach i z przewodnikiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej w odniesieniu do aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zaś na podstawie art. 3 § 3 p.p.s.a. orzekają również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, co oznacza, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w powołanych przepisach, ani w których właściwość sądu administracyjnego nie została przewidziana w przepisach szczególnych. Z powyżej opisaną sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej, w której przedmiotem skargi jest w istocie sposób zorganizowania funkcjonowania Muzeum Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku i Pałacu Branickich, w tym dostępność dla turystów. Niezależnie od tego jaki akt Rektora Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku reguluje sposób udostępnienia Muzeum turystom – jest to akt (regulacja) wewnętrzna, której zastosowanie w konkretnym przypadku ma wymiar wyłącznie organizacyjny i wewnętrzny. Niezadowolenie zaś ze sposobu udostępniania Muzeum turystom, sformułowane w postaci skargi do sądu administracyjnego, nie może podlegać załatwieniu merytorycznemu przez sąd, bowiem taki przedmiot zaskarżenia nie mieści się w zamkniętym katalogu spraw pozostających we właściwości sądu administracyjnego. Zdaniem sądu skarga złożona przez A. F. w piśmie z 16 maja 2025 r. stanowi rodzaj skargi obywatelskiej w rozumieniu regulacji Działu VIII k.p.a., tj. skargi na zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 k.p.a.). Takie skargi pozostają jednak poza właściwością sądów administracyjnych, co jest utrwalone w orzecznictwie sądowym. Wskazuje się, że istotą uregulowanych w Dziale VIII k.p.a. skarg jest uruchomienie jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym, kończącego się czynnością materialno-techniczną – zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 455/19). Tym samym rozstrzygnięcie takiej skargi nie następuje w drodze decyzji, lecz czynności materialno-technicznej zawiadomienia, które nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego, w konsekwencji nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Zawiadomienie takie wywiera trojakie skutki: zakończenie postępowania skargowego w odniesieniu do sprawy, która była jej przedmiotem, możliwość wniesienia kolejnej skargi będącej wynikiem niezadowolenia ze sposobu załatwienia pierwszej skargi (art. 227 k.p.a.) oraz możliwość zastosowania trybu z art. 239 k.p.a. wobec ponowionej skargi. Na takie zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie służy jednak, jak wskazano wcześniej, skarga do sądu administracyjnego. W sprawie niniejszej adresatem niezadowolenia i kwestionowania sposobu funkcjonowania Muzeum Uniwersytetu w Białymstoku powinien być Rektor tego Uniwersytetu a nie sąd administracyjny. Sposób załatwienia takiej skargi przez Rektora nie podlega jednak kognicji sądu administracyjnego z powodów wyżej wskazanych. Reasumując, skoro sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, to na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 należało ją odrzucić, o czym orzeczono jak na wstępie.