II SAB/Bk 108/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska,, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2018 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Z. na bezczynność Wójta Gminy Z. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Z. do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, wniosku J. Z. z dnia 10 czerwca 2018 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie wymierza organowi grzywny; 5. zasądza od Wójta gminy Z. na rzecz skarżącego J. Z. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] lipca 2018 r. J. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Wójta Gminy Z.. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W treści skargi jej autor wskazał na naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 10 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1330 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."), poprzez nieudzielenie żadnej odpowiedzi na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudzielenie wnioskowanej informacji publicznej oraz niepodjęcie innych przewidzianych prawem czynności. Opierając się na wskazanym zarzucie autor skargi wniósł o: 1. stwierdzenie, że organ pozostaje w stanie bezczynności w załatwieniu wniosku Skarżącego; 2. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia mu odpisu prawomocnego wyroku; 3. uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2.000 zł; 5. rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym (art. 119 ust. 4 p.p.s.a.); 6. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, oraz kwoty uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Skarżący podkreślił, iż w dniu 10 czerwca 2018 r. zwrócił się do Wójta Gminy Z. o udostępnienie informacji publicznej o treści: 1. Ile osób zatrudnionych w Urzędzie jest funkcjonariuszami publicznymi? 2. Jakie stanowiska zajmują pracownicy będący funkcjonariuszami publicznymi i jaka jest ich liczba na każdym ze stanowisk? (w przypadku powielania się nazw stanowisk które są zajmowane przez funkcjonariuszy publicznych proszę o wskazanie ich liczby np. inspektor - 3 szt.) 3. Jakie nagrody w roku 2015, 2016 i 2017 roku otrzymał każdy z funkcjonariuszy publicznych? (proszę o wskazanie kwoty nagród za każdy rok oddzielnie dla każdego z zajmowanych stanowisk); 4. Jakie byty kryteria przyznawania nagród i jakie konkretne przesłanki zostały wzięte pod uwagę przy przyznaniu każdej z nagród dla każdego z funkcjonariuszy publicznych? (proszę o wskazanie tej informacji w odniesieniu do każdego z zajmowanych stanowisk). Pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że wniosek został przesłany do organu za pośrednictwem platformy ePUAP i został skutecznie dostarczony organowi w dniu [...] czerwca 2018 r. Pomimo otrzymania wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ do dnia wniesienia skargi nie udzielił jednak żadnej odpowiedzi, w szczególności nie udostępnił Skarżącemu wnioskowanej informacji, a także nie wydał decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Ponieważ czternastodniowy termin na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej upłynął, organ pozostaje w bezczynności. W dalszej części pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, iż wnioskowana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p., bowiem odnosi się do funkcjonariuszy publicznych i jej udostępnienie nie naruszałoby przepisów o ochronie danych osobowych, ponieważ Skarżący nie wnioskował o podanie imion i nazwisk osób pełniących funkcje publiczne. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Z. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ przyznał, że odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej została udzielona co prawda opóźnieniem, ale spowodowane to było czynnikami zewnętrznymi niezależnymi od organu. Wśród tych czynników organ wskazał problemy związane z funkcjonowaniem ePUAPu, tj. częste blokowanie skrzynki odbiorczej oraz konieczność oddelegowania części pracowników urzędu do prac komisji szacującej straty suszowe na terenie gminy Z.. Wyjaśnił, że w skład powołanej przez Wojewodę - komisji wszedł m.in. pracownik odpowiedzialny za udzielanie odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej oraz sekretarka Urzędu obsługująca ePUAP. W tych okolicznościach, zdaniem organu, nie można uznać, że bezczynność miała miejsce w rażącym naruszeniem prawa, skoro organ żądanych informacji ostatecznie udzielił, a opóźnienie w ich udzieleniu związane było z przyczynami niezależnymi od organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym – w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.). Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność Wójta Gminy Z. w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej zawnioskowanej pismem z dnia 10 czerwca 2018 r. W tym miejscu należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że Wójt Gminy Z. – jako organ władzy publicznej – był podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), a żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu ustawy. Z zestawienia treści skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych wynika, że wniosek Skarżącego z dnia [...] czerwca 2018r. dotarł do organu w dniu [...] czerwca 2018r., wniosek ten dotyczył informacji publicznej i był skierowany do organu obowiązanego do jej udzielenia, a do dnia wniesienia skargi z dnia [...] lipca 2018r. (data wpływu [...] lipca 2018r.) na bezczynność Wójta Gminy Z. nie doręczono Skarżącemu żądanych informacji. Pismo stanowiące odpowiedź organu na wniosek strony przesłano na poprawny adres strony dopiero po wniesieniu skargi, tj. w dniu [...] sierpnia 2018r. W kontekście przytoczonych ustaleń zasadnym jest stwierdzenie, że wniosek Skarżącego z dnia [...] czerwca 2018r. nie został przez organ załatwiony w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami u.d.i.p. – co oznacza, że organ pozostawał w dacie wniesienia skargi w bezczynności. Powyższą okoliczność przyznaje sam organ. Wobec faktu, iż organ udzielił w całości żądanej informacji po wniesieniu skargi, Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do udzielenia informacji, uznając iż w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z tych względów orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Wydanie przez organ żądanych informacji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność powyższa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., obowiązkiem Sądu w przypadku skarg na bezczynność jest ustalenie, czy organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Innymi słowy, nawet w przypadku umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na wcześniejsze załatwienie wniosku przez organ, sąd administracyjny jest obowiązany do dokonania oceny skargi i ustalenia czy działanie, względnie zaniechanie organu administracji publicznej, w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, wyczerpywało przesłankę bezczynności oraz rażącego naruszenia prawa. Przy czym podkreślić należy, że dla stwierdzenia stanu bezczynności bez znaczenia pozostają okoliczności, z powodu których organ nie udzielił stronie w ustawowym terminie żądanych informacji, w tym problemy związane z funkcjonowaniem platformy ePUAP. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 sentencji. Jednocześnie, wbrew zarzutom skargi, Sąd nie dopatrzył się w stwierdzonej bezczynności organu rażącego naruszenia prawa. Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Kryterium rażącego naruszenia wskazuje bowiem na znaczny stopień nasilenia stanu bezprawności, działanie wbrew określonym standardom bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki, odstępstwo od prawnych wymogów bez jakiejkolwiek przyczyny. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Organ udzielił wyczerpującej odpowiedzi w dniu [...] sierpnia 2018 r., a więc w stosunkowo niedługim terminie po wpłynięciu skargi na bezczynność. Zaniechanie zaś realizacji wniosku nie było skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego, a – jak wyjaśnił Wójt Gminy w odpowiedzi na skargę – wynikało z przyczyn organizacyjno – technicznych związanych z nieprawidłowym funkcjonowaniem platformy ePUAP (częste blokowanie skrzynki odbiorczej) oraz koniecznością oddelegowania części pracowników urzędu do prac komisji szacującej straty suszowe na terenie gminy Z.. Z tego też powodu Sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w punkcie 3 sentencji wyroku. W konsekwencji wobec uznania, że choć organ pozostał w bezczynności, to jej postać nie miała charakteru rażącego i dlatego na uwzględnienie nie zasługiwał zawarty w skardze wniosek o wymierzenie organowi grzywny w kwocie 2.000 zł, o czym orzeczono w pkt 4 wyroku. W pkt 5 wyroku Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postepowania sądowego stosownie do treści art. 200 w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. Do kosztów zaliczono wpis sądowy (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł) - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).