II SAB/Bk 123/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi C. Z. na bezczynność M. P. W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pytanie prasowe 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania M. P. W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. do załatwienia wniosku C. Z. z dnia [...] września 2018r.; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie wymierza organowi grzywny; 5. zasądza od M.P. W. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na rzecz skarżącego C. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] listopada 2018 r. C. Z. redaktor naczelny [...] Gazeta B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność M. K. Prezesa Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł. w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pytanie prasowe. W treści skargi jej autor wskazał na naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 i 11 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1914) oraz art. 4 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."), poprzez nieudzielenie żadnej odpowiedzi na złożony w dniu 11 września 2018 r. wniosek o udostępnienie informacji prasowej. Opierając się na wskazanym zarzucie autor skargi wniósł o: 1. zobowiązanie M. K. Prezesa Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł. do udzielenia odpowiedzi na pytania zadane w dniu [...] września 2018 r. za pośrednictwem e-mail [...]; 2. ukaranie M. K. Prezesa Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł. grzywną w wysokości 500 zł; 3. zasądzenie od organu zwrotu kosztów postpowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Skarżący podkreślił, iż w dniu [...] września 2018 r. wystosował do Prezesa Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł. oraz prezesów dwóch innych miejskich spółek MPEG i ZGO, za pośrednictwem e-maila [...], wniosek o udzielenie informacji prasowej w zakresie: 1. Czy Państwa spółki MPWiK, MPEC i ZGO podpisały umowę, lub w najbliższym czasie planują podpisanie umowy reklamowej przy gali boksu zawodowego w Ł.? 2. Proszę o podanie wartości tych umów i zakresu usług; 3. Proszę o podanie jakie środki w tym roku Państwa spółki przeznaczy na reklamę i promocję; 4. Proszę aby było podane jakie umowy w tym zakresie były zawierane, kiedy i z kim, jakiej wartości i czego dotyczyły. Dalej Skarżący wyjaśnił, że wobec braku jakiekolwiek reakcji na złożony w dniu [...] października 2018 r. - wniosek, ponownie za pośrednictwem poczty email, zawnioskował o przekazanie odpowiedzi na zadane wcześniej pytania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ w dniu [...] października 2018r. poinformował Skarżącego, że mając na uwadze konieczność podjęcia dodatkowych czynności technicznych i organizacyjnych, zgodnie z art 13 ust 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odpowiedź zostanie przesłana w terminie do [...] listopada 2018 r. Ponieważ wskazany termin na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej upłynął bezskutecznie, organ – zdaniem Skarżącego - pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł. wniósł o umorzenie postępowania zainicjowanego przedmiotową skargą jako bezprzedmiotowego z uwagi na udostępnienie Skarżącemu w dniu [...] listopada 2018 r. żądanych informacji publicznych oraz oddalenie skargi w pozostałym zakresie. Wyjaśnił, że w dniu wpływu skargi na bezczynność do siedziby MPWiK sp. z o.o. (tj. [...] listopada 2018r.) niezwłocznie ją uwzględnił w całości i w dniu [...] listopada 2018r udostępnił Skarżącemu żądane informacji. Ponadto wskazał, iż przedmiotowe informacje zostały już udostępnione opinii publicznej i powszechnie są dostępne w środkach masowego przekazu, w tym mediach elektronicznych. Organ wskazał również, że wprawdzie postępowanie zainicjowane przedmiotową skargą nie było prawidłowe, ponieważ Miejskie Przedsiębiorstwo W. Sp. z o.o. w Ł. jako spółka komunalna zobowiązana jest do udostępniania informacji publicznej jej dotyczącej, a przedmiotowa informacja publiczna została przekazana z opóźnieniem, to opóźnienie to nie miało cech rażącego naruszenia prawa. Przekroczenie terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie było znaczne, a przy tym niezwłocznie po otrzymaniu skargi usunięto zaistniałe niedopatrzenie w udostępnieniu informacji. Końcowo organ podkreślił również, że uchybienie to miało charakter jednostkowy w relacjach ze Skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym – w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.). Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznawanej skargi jest bezczynność Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł. w przedmiocie nieudostępnienia dziennikarzowi informacji publicznej zawnioskowanej w piśmie z dnia [...] września 2018 r. Co prawda Skarżący we wniesionej skardze zwrócił się do stwierdzenie bezczynności M. K. Prezesa Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł., tym niemniej wniosek o udzielenie informacji prasowej z dnia [...] września 2018r. został wystosowany do Miejskiego Przedsiębiorstwa W. (MPWIK Ł.), a więc jego adresatem była Spółka, a ponadto Prezes MPWIK Ł. jest wyłączenie reprezentantem tejże Spółki. Na tej podstawie Sąd przyjął, że podmiotem zobowiązanym do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej było Miejskie Przedsiębiorstwo W. sp. z o.o. w Ł. Dostęp dziennikarza do informacji publicznej został uregulowany w art. 3a ustawy Prawo prasowe, zgodnie z którym w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ – będąc w posiadaniu żądanej informacji – nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie podnosi się, iż dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia takich informacji. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Miejskie Przedsiębiorstwo W. Spółka z o.o. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a żądane we wniosku informacje stanowiły informację publiczną w rozumieniu ustawy. Należy zauważyć, że sama Spółka w odpowiedzi na skargę potwierdziła, że jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a żądane informacje posiadają walor informacji publicznej. Z zestawienia treści skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych wynika, że wniosek skarżącego z dnia [...] września 2018r. dotyczył informacji publicznej i był skierowany do organu obowiązanego do jej udzielenia, a do dnia wniesienia skargi z dnia [...] listopada 2018r. na bezczynność Miejskiego Przedsiębiorstwa W. Spółka z o.o. w Ł. nie doręczono Skarżącemu żądanych informacji. Pismo stanowiące odpowiedź organu na wniosek strony przesłano dopiero po wniesieniu skargi, tj. w dniu [...] listopada 2018r. W kontekście przytoczonych ustaleń zasadnym jest stwierdzenie, że wniosek Skarżącego z dnia [...] września 2018r. nie został przez organ załatwiony w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami u.d.i.p. – co oznacza, że organ pozostawał w dacie wniesienia skargi w bezczynności. Okoliczności powyższej nie kwestionuje również sam organ. Wobec faktu, iż organ udzielił w całości żądanej informacji po wniesieniu skargi, Sąd umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do udzielenia informacji, uznając iż w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Z tych względów orzeczono jak w pkt 1 wyroku. Wydanie przez organ żądanych informacji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność powyższa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., obowiązkiem sądu w przypadku skarg na bezczynność jest ustalenie, czy organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Innymi słowy, nawet w przypadku umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na wcześniejsze załatwienie wniosku przez organ, sąd administracyjny jest obowiązany do dokonania oceny skargi i ustalenia czy działanie, względnie zaniechanie organu administracji publicznej, w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, wyczerpywało przesłankę bezczynności oraz rażącego naruszenia prawa. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 sentencji. W tym miejscu należy też zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne nie służy weryfikowaniu jakości i prawdziwości udzielanych odpowiedzi w związku ze złożonym wnioskiem o udzielenie informacji publicznej, jeżeli zatem w ocenie Skarżącego organ udzielił nieprawdziwej informacji w zakresie kwoty wydatków na promocję i reklamę w 2018r., to rozważyć można sygnalizację tego faktu odpowiedniemu organowi nadzoru. Jednocześnie, wbrew oczekiwaniom Skarżącego, Sąd nie dopatrzył się w stwierdzonej bezczynności organu rażącego naruszenia prawa. Co istotne, niezwłocznie po otrzymaniu skargi, organ wysyłał żądaną informację, wcześniejsza bezczynność nie miała więc charakteru rażącego. Powyższe przemawiało za przypisaniem podmiotowi zobowiązanemu bezczynności bez cech rażącego naruszenia prawa. Kryterium rażącego naruszenia wskazuje bowiem na znaczny stopień nasilenia stanu bezprawności, działanie wbrew określonym standardom bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki, odstępstwo od prawnych wymogów bez jakiejkolwiek przyczyny. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ okres bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie był znaczny i niezwłocznie po wniesieniu skargi do Sądu organ udostępnił żądaną informację. Bezczynności w sprawie niniejszej tych cech przypisać nie można, o czym Sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w punkcie 3 sentencji wyroku. Odstępując z kolei w pkt 4 sentencji wyroku od przewidzianej przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwości wymierzenia grzywny Sąd stwierdził, że regulacja ta stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 642/15, CBOSA). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły. W pkt 5 wyroku Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej poniesionych przez nią kosztów postepowania sądowego stosownie do treści art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.