II SAB/Bk 129/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Szpitala Ogólnego im. [...] w G. w przedmiocie informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Szpitala Ogólnego im. [...] w G. na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżąca M. K., reprezentowana przez adwokata Ł. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Szpitala Ogólnego im. [...] w G. w przedmiocie nieudostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia 28 czerwca 2017 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764, zwanej dalej: "u.d.i.p."), przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, 2) stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 złotych, stosownie do przepisu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w dniu [...] czerwca 2017 r. złożyła do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ, w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów. Podała, że wniosek został wniesiony za pomocą platformy ePUAP i został prawidłowo doręczony organowi w tymże dniu, co potwierdza wydruk z Urzędowego Poświadczenie Przedłożenia. Skarżąca, powołując się na ugruntowane orzecznictwo podniosła, że doręczenie tą drogą wniosku organowi należy uznać za skuteczne, albowiem tak wygenerowane poświadczenie doręczenia stanowi dowód na realną możliwość zapoznania się adresata z treścią pisma [..] doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Poświadczenie doręczenia jest zatem niezaprzeczalnym urzędowym poświadczeniem odbioru. Dalej podkreśliła, że żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jako podmiot sektora finansów publicznych jest obowiązany do jej udostępnia. Wskazała, że umowy zawierane pomiędzy organem samorządu terytorialnego (wójtem) a podmiotem świadczącym na rzecz wójta samej gminy obsługę prawną stanowią informację publiczną i analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa (staniones fisci), czy też samorządu, gdyż te rodzaje podmiotów gospodarują majątkiem publicznym i wydatkują środki publiczne. Cytując przepisy mające zastosowanie w sprawie, tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. Skarżąca stwierdziła, że organ w przepisanym terminie nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jak też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 u.d.i.p., więc złożony wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu. Odnotowała, że wniesienie do sądu administracyjnego skargi w przedmiocie bezczynności organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależnione od wcześniejszego wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Wobec tego uznała, że nie ulega wątpliwości, iż organ pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej, stąd skarga była konieczna i zasadna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania. Wskazał, że uwzględnił żądanie strony skarżącej i udzielił wnioskowanej informacji poprzez udostępnienie posiadanych umów o na obsługę prawną przy niniejszym piśmie (do pisma dołączono kopię dwóch umów). Organ wyjaśnił, że żądana informacja nie została udostępniona we właściwym czasie ze względu na niedomagania techniczne systemów informatycznych. W związku z błędną konfiguracją skrzynki podawczej wiadomości nie były widoczne na stronie ePUAP, stąd o złożeniu wniosku organ dowiedział się dopiero z treści skargi. Następnie organ wniósł o oddalenie wniosku skarżącej o zasadzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, gdyż koszty te nie były niezbędne do celowego dochodzenia praw przez Skarżącą (art. 200 w zw. z art. 201 § 1 p.p.s.a.). Skarżąca jest adwokatem, wpisanym na listę adwokatów pod nr [...] i wykonuje zawód w Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] w Ł., i jak sama podaje na stronie internetowej, specjalizuje się między innymi w prawie administracyjnym. W odpowiedzi na wezwanie Sądu dotyczące nadesłania dowodu doręczenia stronie żądanej informacji, organ w piśmie z dnia [...] września 2017 r. wyjaśnił, że wnioskowana przez Skarżącą informacja została udostępniona poprzez doręczenie odpisu umów na obsługę prawną organu do odpowiedzi na skargę. Pismem z dnia [...] października 2017 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na udzielenie żądanej informacji oraz zasądzenie kosztów postępowania na zasadzie art. 201 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. W takich przypadkach, kontroli poddany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Na wstępie wyjaśnić należy, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa T. Wosia, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańskiej, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Na gruncie zaś ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm. – dalej jako: "u.d.i.p.") bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany u.d.i.p., wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (z uwagi na ograniczenia z art. 5 u.d.i.p. lub w przypadku informacji przetworzonej - ze względu na brak szczególnie istotnego interesu publicznego) bądź o umorzeniu postępowania (w przypadku określonym w art. 14 u.d.i.p.). Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma, więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika zatem, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że organ, któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, w dniu [...] września 2017 r., tj. po wniesieniu skargi (została ona złożona w dniu [...] sierpnia 2017 r.), a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia [...] czerwca 2017 r. Fakt ten potwierdziła Skarżąca w piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. W tym stanie rzeczy przyjąć zatem należy, że bezczynność organu ustała po złożeniu skargi do sądu, a dokładnie z dniem doręczenia skarżącej odpowiedzi na skargę, do której dołączono wnioskowane umowy. Powyższe skutkowało tym, że w momencie rozpoznawania sprawy przez Sąd, organ nie pozostawał już w bezczynności w załatwieniu wniosku Skarżącej z dnia [...] czerwca 2017 r., tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku wydania wnioskowanej informacji w żądanym terminie. Nałożenie bowiem przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. Zasinienie powyższej sytuacji nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnośnie pierwszej kwestii wskazać należy, że w sprawie bezspornym jest, że zarówno żądane informacje mają charakter publiczny, jak i to, że występujący w sprawie w charakterze organu Szpital Ogólny im. [...] w G. pozostawał zobowiązany do ich udostępnienia. Okoliczności te nie były kwestionowane przez strony i nie budzą również wątpliwości Sądu. Powyższa kwalifikacja skutkowała zatem koniecznością udostępnienia tych informacji w trybie wynikającym z u.d.i.p. i w terminie z art. 13 tej ustawy, zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy sytuacji, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, wówczas podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku; przepis art. 15 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy opłat za udostępnienie informacji i w sprawie niniejszej nie miał zastosowania). Z akt sprawy wynika natomiast, że organ udzielił wnioskowanej informacji z przekroczeniem powyższego ustawowego terminu. Termin ten należało bowiem liczyć od dnia [...] czerwca 2017 r., w tej bowiem dacie omawiany wniosek wpłynął do organu drogą komunikacji elektronicznej. Fakt ten potwierdza UPP (urzędowe poświadczenie przedłożenia) załączone do skargi – k. 6 akt sądowych. Podnoszona zaś przez organ okoliczność "niedomagań technicznych systemów informatycznych" nie może stanowić podstawy liczenia 14 – to dniowego terminu załatwiania omawianych wniosków od dnia powzięcia informacji o złożonym wniosku. W tych uwarunkowaniach uznać należy, że załatwienie wniosku nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Jednocześnie mając na uwadze § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w tezie wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. II SAB/Bk 65/13 ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy zważywszy, że organ rozpoznał omawiany wniosek, a jego postawa nie wynikała ze złej woli przyjąć należy, że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu rażącego charakteru (pkt 2). Orzekając o kosztach postępowania sądowego Sąd uznał, że poniesionym w sprawie kosztem niezbędnym, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. jest kwota 100 zł obejmująca wpis od skargi i dlatego w oparciu art. 201 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz Skarżącej żądanych kosztów z tytułu zastępstwa prawnego. Wprawdzie, stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że tylko przed tutejszym Sądem zawisło 6 jednorodzajowych spraw ze skarg M. K. reprezentowanej przed adw. Ł. K. Zdaniem Sądu, jednorodzajowość tychże spraw i nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy (udostępnienie informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), świadczą o znikomym wręcz nakładzie pracy adwokata. Skargi w poszczególnych ww. sprawach w zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i wskazaniu adresata wniosku, tj. organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg są zaś takie same. Nie sposób zatem uznać, że niezbędnym do celowego dochodzenia praw skarżącej w dostępie do informacji publicznej był ustanawianie fachowego pełnomocnika. Stanowisko Sądu jest tym bardziej zasadne, że z urzędu wiadomym Sądowi faktem, powziętym z bazy orzeczeń na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, jest iż Skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do organów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej tego samego przedmiotu (m.in. w sprawach sygn. akt: II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/Rz 80/17). Podmiotami zaś, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie internetowej sama jest adwokatem. Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a. Należy też wskazać, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 99/17, rozpoznawanej jako pierwsza spośród skarg wniesionych przez Skarżącą do WSA w Białymstoku, tutejszy Sąd zasądził koszty postępowania sądowego w kwocie 602,20 zł, w tym koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. Z wyżej wymienionych względów orzeczono jak w sentencji orzeczenia.