II SAB/Bk 134/25
PostanowienieWSA w Białymstoku2025-12-11
Skład orzekający: Barbara Romanczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nadzoru budowlanego w sprawie legalności zabudowy, wszczynanego z urzędu na podstawie art. 53a P.b., jest dopuszczalna?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nadzoru budowlanego w sprawie legalności zabudowy, która zgodnie z art. 53a P.b. wszczynana jest z urzędu, jest niedopuszczalna. Żądanie wszczęcia takiego postępowania przez stronę należy traktować jedynie jako źródło informacji, a nie jako prawnie skuteczną inicjatywę wszczęcia postępowania administracyjnego. Brak reakcji organu w takiej sytuacji nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia ani skargi na bezczynność.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Augustowie oraz Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) w przedmiocie legalności zabudowy działki. Skarżący upatrywał bezczynności PINB w braku wszczęcia postępowania dotyczącego legalności zabudowy, a PWINB zarzucał aprobowanie tej bezczynności. Skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Bk 134/25 po uchyleniu przez NSA wcześniejszego postanowienia o odrzuceniu skargi.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Augustowie w przedmiocie obiektów budowlanych p o s t a n a w i a odrzucić skargę ,
A. D. wniósł do sądu administracyjnego skargę na przewlekłość i bezczynność postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Augustowie (dalej: "PINB") oraz Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PWINB"). Bezczynności i przewlekłości postępowania PINB skarżący upatruje w braku wszczęcia postępowania dotyczącego legalności zabudowy działki nr [...] położonej w obrębie [...] w gminie Sztabin, zaś PWINB skarżący zarzuca aprobowanie tej bezczynności i przewlekłości.
W związku z tym, że skarga dotyczy zaniechań obu ww. organów, sąd przyjął, że pismo inicjujące postępowanie sądowoadministracyjne stanowi w istocie dwie skargi, których przedmiotem uczyniono bezczynność i przewlekłość postępowania zarówno PINB, jak i PWINB w przedmiocie legalności obiektów budowlanych. W konsekwencji skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania PINB zarejestrowano pod sygn. akt II SAB/Bk 68/25, zaś skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania PWINB zarejestrowano pod sygn. akt II SAB/Bk 69/25.
Prawomocnym postanowieniem z 5 listopada 2025 r. sygn. akt II SAB/Bk 69/25 WSA w Białymstoku odrzucił skargę skarżącego na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez PWINB w przedmiocie obiektów budowlanych, uznając, że w sprawie występuje przypadek braku sprawy administracyjnej w odniesieniu do PWINB. Sąd wyjaśnił, że skarżący wystąpił z podaniem o zbadanie legalności zabudowy na ww. nieruchomości do PINB, natomiast PWINB będący organem II instancji w postępowaniach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego, nie był adresatem wniosku skarżącego.
Wskutek uchylenia przez NSA postanowieniem z 24 października 2025 r. sygn. akt II OZ 1292/25, postanowienia WSA w Białymstoku z 23 lipca 2025 r. o odrzuceniu skargi w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 68/25 (z przyczyn formalnych) sprawie niniejszej został nadany bieg i została ona zarejestrowana pod nową sygn. akt II SAB/Bk 134/25.
Na tym etapie sprawy, na którym NSA przesądził o terminowym i prawidłowym uzupełnieniu przez skarżącego braków formalnych skargi w postaci podania numeru PESEL strony wnoszącej skargę, sąd administracyjny przystąpił do analizy dokumentacji przekazanej przez PINB wraz ze skargą.
Z dokumentacji tej wynika, że pismem z dnia 3 marca 2025 r. skarżący zwrócił się do PINB o zbadanie legalności zabudowy działki rolnej nr [...] położonej w obrębie [...] w gminie Sztabin - w całości na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego. Skarżący wskazał, że proceder zabudowy ww. działki będącej gruntem rolnym, trwa 20 lat. W odległości 3 m od granicy z działką skarżącego (nr [...]) posadowiono na fundamencie budynek murowany; następnie w dalszej odległości postawiono budynek drewniany (na kamieniu polnym); zaś w 2023 r. na utwardzonej kostce betonowej posadowiono budynek kontenerowy będący sauną. Skarżący wskazał, że działka nr [...] stanowi w całości grunt rolny (pastwisko i łąka), zaś ww. zabudowę zrealizowano nielegalnie. Do pisma skarżący załączył kserokopię mapy ewidencyjnej datowanej na 2016 r., na którą odręcznie naniósł umiejscowienie ww. budynków.
Pismem z dnia 11 marca 2025 r. PINB poinformował skarżącego, że w sprawie legalności zabudowy działki nr [...] przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2024, poz. 725; dalej: P.b."), zaś po jego zakończeniu poinformuje, czy w sprawie mogło dojść do naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Jeżeli zaś zaistnieją prawne podstawy do przeprowadzenia postępowania administracyjnego zmierzającego do usunięcia stwierdzonej niezgodności z prawem, postępowanie takie zostanie wszczęte z urzędu.
Kolejnym pismem jest pismo PWINB datowane na 29 kwietnia 2025 r., z którego wynika, że stanowi ono odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 10 kwietnia 2025 r. (brak w aktach sprawy), które uznano za skargę na brak działania PINB na niezałatwienie w terminie sprawy legalności zabudowy działki nr [...]. PWINB odmówił uznania pisma skarżącego z 10 kwietnia 2025 r. za ponaglenie, wyjaśniając, że przysługuje ono stronie postępowania, zaś w niniejszej sprawie postępowanie nie zostało wszczęte i nie został ustalony katalog stron. Skargę uznano za niezasadną, stwierdzając, że PINB podjął czynności ustawowe w sprawie, tj. zwrócił się do właściwego miejscowo organu administracji architektoniczno-budowlanej o sprawdzenie, czy w zasobach archiwalnych znajdują się dane dotyczące ewentualnie wydanych pozwoleń na budowę oraz zaplanował czynności kontrolne w terenie. PWINB wyśnił, że wynik czynności wyjaśniających wskaże, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w oparciu o przepisy P.b., o czym PINB poinformował skarżącego w piśmie z 11 marca 2025 r. PWINB podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 53a ust. 1 P.b. postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (tj. postępowanie legalizacyjne i naprawcze, o których mowa w art. 48-53a P.b.) wszczyna się z urzędu.
Przekazana sądowi dokumentacja zawiera ponadto:
- wydruk mapy ewidencyjnej (brak daty), na której oznaczono symbolem "g1" zabudowę na działce nr [...] (jeden budynek);
- datowane na 5 maja 2025 r. trzy wydruki ze zbioru bazy danych Ewidencji Gruntów i Budynków - z jednego z nich wynika, że właścicielką działki nr [...] jest J. R.;
- datowaną na 5 maja 2025 r. kopię mapy zasadniczej, na którą naniesiono budynek sauny;
- dwie odręczne notatki graficzne zawierające zwymiarowanie sauny i miejsca po saunie;
- protokół kontroli przeprowadzonej dnia 6 maja 2025 r. na działkach nr [...] i [...], z którego wynika, że na działce nr [...] znajduje się budynek konstrukcji murowanej (była suszarnia tytoniu) budynek gospodarczy (wiata konstrukcji drewnianej z dachem jednospadowym pokrytym eternitem), sauna konstrukcji drewnianej, posadowiona obok wiaty na płytach betonowych i drewnianych legarach; protokół zawiera ponadto oświadczenie J. R., że sauna została posadowiona w 2024 r., jednakże ze względu na fakt, że nie posiada ona wymaganego pozwolenia na budowę, zobowiązuje się do dnia 13 maja 2025 r. usunąć ją; do protokołu załączono dokumentację fotograficzną oraz odręczny szkic posadowienia budynków na działce nr [...];
- trzy fotografie opatrzone datą 16 maja 2025 r. oraz odręczną notatką, w której wskazano, że w trakcie kontroli w terenie ustalono, że sauna została usunięta.
Ostatnim pismem jest pismo PINB z 19 maja 2025 r. skierowane do skarżącego (bez wskazania jego danych adresowych), w którym organ informuje, że istniejące na działce nr [...] obiekty budowlane nie naruszają przepisów P.b., w związku z czym organ ten nie będzie podejmował żadnych działań administracyjnych w sprawie. Pismo zawiera adnotację "a/a", brak jest dowodu jego doręczenia skarżącemu.
W skardze skarżący podnosi, że do dnia jej wniesienia, PINB nie wszczął postępowania, ani nie ustalił jego stron i nie poinformował o tym Biebrzańskiego Parku Narodowego, na terenie którego ww. działka jest położona. Wskazał, że z udzielonej przez PINB odpowiedzi wynika, że na początku maja 2025 r. przeprowadzono czynności kontrolne, jednakże 15 maja 2025 r. domek kontenerowy został usunięty, a pozostały po nim podwaliny (fundamenty) oraz posadzka wyłożona płytami betonowymi – co w ocenie skarżącego otwiera drogę do odrolnienia gruntu. Skarżący wniósł także o zasądzenie od PINB na jego rzecz kwoty 5.000 zł za celowe przewlekanie i bezczynność w sprawie z jego wniosku. Końcowo skarżący zarzucił odstąpienie przez urzędników nadzoru budowlanego od stosowania przepisów k.p.a. w celu osiągnięcia korzyści osobistej (wskazując na znajomości personalne między PINB oraz inwestorami).
W odpowiedzi na skargę PINB przytoczył chronologię czynności podjętych w sprawie legalności zabudowy działki nr [...] (tj. suszarni tytoniu, szopy i sauny), które doprowadziły do usunięcia sauny i przywrócenia stanu poprzedniego. PINB wskazał także, że istniejące obecnie na działce obiekty nie naruszają P.b., o czym poinformował skarżącego pismem z 19 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Wedle art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, aniżeli wymienione w pkt 1-5a tego przepisu, jej wniesienie jest niedopuszczalne. W związku z powyższym, przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi, konieczna jest ocena jej dopuszczalności, tj. rozważenie, czy bezczynność i przewlekłość postępowania, których skarżący upatruje w braku wszczęcia przez PINB postępowania dotyczącego legalności zabudowy działki nr [...], może stanowić przedmiot kontroli sądu administracyjnego.
Wedle art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach wymienionych w treści art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a., w tym orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Przypadek ten obejmuje zaś inne niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W orzecznictwie i piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292). Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia określonego aktu lub czynności, tj. gdy wpłynie w tym zakresie konkretne żądanie podlegające załatwieniu rozstrzygnięciem władczym, lub gdy organ jest zobowiązany podjąć takie rozstrzygnięcie z urzędu w określonym terminie, a także gdy wydanie takiego rozstrzygnięcia przewiduje przepis prawa. Natomiast kontrola sprawowana przez sąd administracyjny nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na zaniechanie organu, gdy przepis prawa nie przewiduje obowiązku podjęcia działania przez organ.
W tym względzie zwrócić należy uwagę na art. 61 § k.p.a., wedle którego postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony (zasada skargowości) lub z urzędu (zasada oficjalności). W związku zaś z brzmieniem art. 104 § 1 k.p.a., stanowiącego, że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej, uznać należy, że powinność orzecznicza właściwego organu administracji publicznej, w tym obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w sposób określony w wyżej cytowanym art. 104 k.p.a., istnieje od momentu wszczęcia postępowania w jednym z trybów, o których mowa w art. 61 § 1 k.p.a. Opisana powyżej generalna reguła procesowa normująca dwa tryby umożliwiające inicjowanie postępowania w konkretnej (indywidulanej) sprawie administracyjnej, doznaje jednak ograniczenia na gruncie spraw unormowanych w rozdziale 5b P.b. (Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy), w tym spraw dotyczących samowoli budowlanej oraz prowadzonych w związku z nią przez organy nadzoru budowlanego postępowań legalizacyjnych oraz naprawczych. Zawarty tam art. 53a ust. 1 P.b. wskazuje bowiem wprost, że postępowania uregulowane w ww. rozdziale wszczyna się z urzędu. Treść tego przepisu jest jasna, a sposób jego zredagowania nie nasuwa wątpliwości co do tego, że postępowania w ww. sprawach inicjowane są na zasadzie oficjalności. Art. 53a ust. 1 P.b. stanowi zatem przepis szczególny względem ogólnej normy zawartej w art. 61 § 1 k.p.a. Stosowanie tego rodzaju przepisów proceduralnych odbywa się zgodnie z regułą lex specialis derogat legi generali, rozumianą w taki sposób, że w pierwszej kolejności stosuje się przepisy procesowe szczególne zawarte w ustawie kompleksowej (tutaj: P.b.), a dopiero w dalszej kolejności (w zakresie, w jakim nie ma odrębnego uregulowania) stosuje się ogólną regulację proceduralną zawartą w przepisach k.p.a. (M. Kamiński [w:] System prawa administracyjnego procesowego. Postępowania autonomiczne i szczególne. Postępowania niejurysdykcyjne. Tom IV, red. A. Matan, s. 213).
Użycie przez ustawodawcę sformułowania, że wszczęcie postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 P.b. następuje z urzędu, oznacza, że wyłączone jest zainicjowanie postępowania na wniosek (tj. na żądanie osoby powołującej się na własny interes prawny). Na gruncie tego przepisu nie jest zatem możliwe łączenie dwóch trybów wszczęcia postępowania. Skoro ustawodawca w regulacji materialnoprawnej przyjął, że do wszczęcia postępowania w określonej kategorii spraw dochodzi z urzędu, nie jest dopuszczalne uruchomienie postępowania na zasadzie skargowości. Zainicjowanie postępowania w tych sprawach następuje więc niezależnie od woli adresata wydanych w tym trybie rozstrzygnięć. Sens i znaczenie art. 53a ust. P.b., stosując pozajęzykowe dyrektywy, nie dają podstaw do odmiennego rozumienia tego przepisu niż wynikające z wniosków płynących z wykładni literalnej, która została obszernie zaprezentowana w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 8 września 2025 r. sygn. akt II OPS 2/25 (uchwała dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA").
W pkt 1 ww. uchwały NSA przesądził wprost, że: uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. W uzasadnieniu uchwały wskazano przy tym m.in., że skierowany do organu nadzoru budowlanego wniosek (żądanie) wszczęcia postępowania nie stanowi "żądania wszczęcia postępowania", o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. Wniosek o wszczęcie postępowania z urzędu nie jest zaś wnioskiem, który inicjowałby jakieś odrębne postępowanie, którego złożenie obligowałoby organ do wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia (por. wyrok NSA z 24 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 1742/22). W postępowaniach wszczynanych na zasadzie oficjalności przepis art. 61a § 1 k.p.a. nie stwarza podstawy prawnej do wydania postanowienia odmownego z tej przyczyny, że wydając takie postanowienie organ byłby jedynym jego adresatem.
Dalej NSA wyjaśnił, że jeżeli jedyną formą zainicjowania danego rodzaju postępowania jest jego wszczęcie z urzędu, to żądanie wszczęcia takiego postępowania ze strony innego podmiotu, w tym osoby powołującej się na własny interes prawny należy potraktować w kategorii źródła informacji, wymagającej weryfikacji przez właściwy organ co do zasadności przesłanek obligujących do prowadzenia tego postępowania. Uwzględniając wcześniejsze uwagi podkreślić jednak trzeba, że gdy do organu nadzoru budowanego w sprawach określonych m.in. w art. 53 ust. 1 P.b. wpłynie żądanie wszczęcia postępowania w ramach nadzoru budowlanego z powołaniem się na własny interes prawny osoby wnoszącej to żądanie, organ ten nie może pozostać całkowicie bierny z tej tylko przyczyny, że postępowanie wszczyna się z urzędu. Chociaż skierowane do organu żądanie nie może zostać potraktowane jako prawnie skuteczna inicjatywa wszczęcia postępowania administracyjnego, to jednakże stanowi sygnalizację (wskazanie, impuls) do podjęcia wstępnych, przedprocesowych czynności zmierzających do ustalenia, czy doszło do naruszeń Prawa budowlanego w stopniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu. Konsekwencja powyższego było przesądzenie przez NSA w pkt 2 ww. uchwały, że organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.
W kontekście poczynionych w uzasadnieniu ww. uchwały rozważań NSA stwierdził także, że: skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 P.b., to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, jest zatem możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w sprawie. To zaś nie zostało wszczęte przez PINB, bowiem w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych (pozwalających na zasadzie art. 81 ust. 4 P.b. na wstępnym etapie i jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania administracyjnego na dokonanie kontroli w zakresie objętym P.b.; por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1231/16, CBOSA), PINB ustalił, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego regulowanego w jednym z trybów objętych P.b., a którego wszczęcia domaga się skarżący. Jedynym uchybieniem organu w tym względzie jest brak poinformowania skarżącego o wyniku tychże czynności kontrolnych, bowiem pismo datowane na 19 maja 2025 r., wbrew twierdzeniu PINB zawartemu w odpowiedzi na skargę, nie zostało doręczone skarżącemu (a przynajmniej z akt sprawy nie wynika, aby pismo to skarżącemu doręczono). Zważywszy jednak na ww. uchwałę NSA, uchybienie to nie może stanowić przedmiotu skargi na bezczynność organu i jego przewlekłe postępowanie.
Zauważyć w tym względzie należy, że w uzasadnieniu wyżej powołanej uchwały NSA nadmienił, że w przypadku braku reakcji organu na skierowane do niego żądanie usunięcia stanu naruszeń prawa budowlanego, jednostka nie jest pozbawiona możliwości obrony własnego interesu prawnego tyle tylko, że realizacja tego uprawnienia następuje w ramach procedur określonych przez ustawodawcę. Należy więc stwierdzić, że brak reakcji organu nadzoru budowlanego (opieszałość lub inne zaniedbania) może stanowić przedmiot skargi w trybie skargowo-wnioskowym określonym w Dziale VIII k.p.a. (z którego to uprawnienia skarżący skorzystał). Możliwe jest także zwrócenie się do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, będącego centralnym organem administracji rządowej w sprawach nadzoru budowlanego (art. 88 ust. 1 P.b.), o spowodowanie podjęcia działań przez właściwy organ nadzoru budowlanego. Jednostka może także wystąpić do prokuratora, któremu z kolei służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem (art. 182 k.p.a). Prokurator, w ramach uprawnienia przewidzianego w art. 69 § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 390, z późn. zm.), przed zgłoszeniem takiego żądania może zażądać m.in. nadesłania lub przedstawienia akt oraz dokumentów i pisemnych wyjaśnień w celu wyjaśnienia sprawy. Żądanie prokuratora wszczęcia postępowania jest bezwzględnie wiążące dla organu administracji, do którego zostało skierowane (zob. F. Elżanowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2023, s. 1488). Zwrócenie się do organu o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem, aczkolwiek inspirowane działaniem prokuratora, powoduje wszczęcie i prowadzenie postępowania z urzędu (zob. T. Woś, Podmioty na prawach strony i inni uczestnicy postępowania administracyjnego [w:] Postępowanie administracyjne, red. T. Woś, Warszawa 2017, s. 213 i 214, H. Knysiak-Sudyka [w:] System prawa administracyjnego procesowego..., s. 319). Istnieje wreszcie możliwość zwrócenia się do Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie odpowiednich czynności, który po zbadaniu sprawy może zwrócić się do właściwego organu, na podstawie art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2024 r. poz. 1264), o wszczęcie postępowania administracyjnego, a zatem także w ramach nadzoru budowlanego i uczestniczyć w nim na prawach przysługujących prokuratorowi. Żądanie Rzecznika Praw Obywatelskich wszczęcia postępowania z urzędu jest także wiążące dla organu administracji (zob. wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 1376/23).
W kontekście powyższego, sąd zauważa, że skarżącemu przysługuje szereg innych środków prawnych, z których może skorzystać jeżeli stoi na stanowisku, że mimo udzielonej przez PINB odpowiedzi o wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, istnieją podstawy do wszczęcia jednego z postępowań uregulowanych w rozdziale 5b P.b., bowiem np. czynności te były wybiórcze, gdyż nie obejmowały weryfikacji legalności pozostałych (poza sauną) obiektów budowlanych znajdujących się na przedmiotowej działce.
W konsekwencji skarga na bezczynność i przewlekłe postepowanie organu w sprawie inicjowaną niniejsza skargą jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., co przesądza wyżej powołana uchwała NSA z 8 września 2025 r. Stanowisko w niej zaprezentowane wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu NSA, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Ogólna moc wiążąca uchwał konkretnych i abstrakcyjnych nie pozwala więc na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek skład sądu administracyjnego sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony NSA (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2023 r. sygn. akt I OSK 2044/22, CBOSA).
Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności, sąd odrzucił skargę, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia.
Sąd zauważa na marginesie, że od skargi nie został uiszczony wymagany art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. wpis sądowy, do uiszczenia którego wezwano skarżącego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 czerwca 2025 r., doręczonym mu 25 czerwca 2025 r. (k. 19, 25), co uzasadniało odrzucenie skargi również na zasadzie art. 220 § 3 p.p.s.a., stanowiącego, że skarga, od której mimo wezwania nie został w terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło