II SAB/Bk 19/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 07 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych) oraz ustanowienia adwokata, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W.. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.522,50 zł oraz 1.475,34 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za luty 2012 r. łącznie 2.985,49 zł i przedstawiają się następująco: czynsz – 522 zł; telefon – 133,07 zł; wpisy sądowe – 350 zł; energia elektryczna – 42,32 zł; podatek od nieruchomości – 124 zł; okulary, msza – 145 zł, rata spłaty kredytu – około 470 zł; odsetki i prowizje bankowe – 20 zł; znaczki pocztowe – 18,10 zł; kserokopie – 80 zł; lekarstwa – 101 zł; życie - 980 zł. Nadto skarżąca podniosła, iż ma do opłacenia w WSA w W. kwotę 400 zł, ale aktualnie złożyła wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto brakuje jej środków na wykupienie okularów i niektórych leków, a także zakup nowej odzieży i obuwia. J. W. jest zadłużona w banku na koniec lutego 2012 r. na kwotę około 1.430 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Skarżąca nie czerpie pożytków z nieruchomości wiejskich. Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi (druga grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 24-25). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 100 zł. Dodatkowo wnioskodawczyni jest zobowiązania do uiszczenia jeszcze kwot po 100 zł w sprawach II SAB/Bk 20/12 i II SAB/Bk 21/12. Na dzień 6 marca 2012 r., w tut. Sądzie oprócz spraw wymienionych powyższej jest zawisłych jeszcze 9 spraw skarżącej, przy czym we wszystkich tych sprawach skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł i w każdej ze spraw skarżąca uiściła wymagane wpisy (k. 26). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.997,84 zł netto (k. 25). Wykazane wydatki za miesiąc luty 2012 r. wynoszą 2.985,49 zł (m.in. czynsz; telefon; kserokopie; znaczki pocztowe; energia elektryczna; rata spłaty kredytu; wpisy sądowe z opłata pocztową; odsetki i prowizje bankowe; żywność i środki czystości) i nie przekraczają osiąganego dochodu. J. W. posiada zadłużenie w banku (debet dopuszczalny) w wysokości około 1.430 zł (stan na luty 2012 r. – k. 24). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż rodzina skarżącej ma zapewnione środki finansowe na pokrycie potrzeb bytowych. Ponadto, wnioskodawczyni z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu zakresu przyznanego zwolnienia). Z zestawienia wydatków przedstawionego przez J. W. wynika, że w lutym 2012 r. uiściła ona koszty sądowe w kwocie 350 zł (k. 24). W związku z powyższym należy zauważyć, że w marcu bieżącego roku wnioskodawczyni z bieżących wydatków będzie w stanie wygospodarować środki, które będą przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych m.in. w sprawie niniejszej i dwóch pozostałych sprawach. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł (łącznie we wszystkich sprawach kwoty 150 zł) kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.