II SAB/Bk 28/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 marca 2026 r. sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Wojewody Podlaskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie sądowe w sprawie; zwrócić skarżącej T. K. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (słownie: sto) złotych; 1. zasądzić od Wojewody Podlaskiego na rzecz skarżącej T. K. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. , Skarżąca T. K. (obywatelka Białorusi), reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, prawnika zagranicznego Y. M., w dniu 22 stycznia 2025 r. wniosła do sądu administracyjnego skargę na bezczynność Wojewody Podlaskiego w zakresie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie wniosku złożonego w dniu 25 września 2024 r. W skardze zawarto wniosek m.in., o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarga została poprzedzona ponagleniem wniesionym do organu wyższego stopnia z dnia 11 grudnia 2025 r. W odpowiedzi na skargę z 23 lutego 2026 r. organ wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z 23 lutego 2026 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 19 lutego 2026 r. Wojewoda Podlaski rozpatrzył wniosek skarżącej udzielając zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP, z terminem ważności do 19 lutego 2029 r., wydając decyzję nr OB.-II.6151.2857.2020.AK. W konsekwencji nie jest możliwe zobowiązanie organu przez sąd do rozpoznania wniosku skarżącej, a postępowanie ze skargi skarżącej jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 r., poz. 143., dalej: "p.p.s.a."). pełnomocnik podkreślił, że bezczynność organu ustała, a cel wniesionej skargi został osiągnięty. W związku zaś z faktem, że wydanie decyzji nastąpiło dopiero po wniesieniu skargi do sądu, była ona zasadna w chwili jej wniesienia i to jej złożenie doprowadziło do załatwienia sprawy przez organ. W piśmie ponowiono ponadto wniosek o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, wskazując w jego uzasadnieniu, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w sytuacji, gdy organ załatwia sprawę dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania, bowiem to działanie procesowe strony doprowadziło do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Zgodnie z art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Z powyższego wynika, że cofnięcie skargi przez skarżącego jest co do zasady wiążące dla sądu administracyjnego. Związanie sądu wolą skarżącego jest wynikiem przyjętej zasady, że skarżący może rozporządzać wniesioną przez siebie skargą do czasu jej rozpoznania przez sąd pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 8 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3/07, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). W ocenie sądu pismo procesowe pełnomocnika skarżącej z 23 lutego 2026 r. zawiera jednoznaczną wolę cofnięcia wniesionej skargi na bezczynność Wojewody Podlaskiego oraz jej umotywowanie, wskazujące, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącej z 22 stycznia 2025 r., a stanowiąca przedmiot skargi na bezczynność, została załatwiona. W ocenie pełnomocnika skarżącej bezczynność organu ustała, a cel wniesionej skargi został osiągnięty. W świetle powyższego sąd uznał cofniecie skargi za dopuszczalne, stwierdzając, że nie zmierza ono do obejścia prawa, ani też nie spowoduje utrzymania w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności, bowiem z uwagi na charakter skargi na bezczynność, ani taki akt, ani czynność nie były przedmiotem skargi. Skoro zatem w sprawie nie zachodzą okoliczności stanowiące przeszkodę do skutecznego cofnięcia skargi, o których mowa w art. 60 p.p.s.a., a oświadczenie pełnomocnika skarżącej w tym przedmiocie nie budzi wątpliwości, sąd uznał cofnięcie skargi za dopuszczalne. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Odnosząc się w tym miejscu do wniosku o zasądzenie od Wojewody Podlaskiego na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego, wskazać należy, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika procesowego oraz kwoty 17 zł uiszczonej z tytułu opłaty skarbowej od udzielonego mu pełnomocnictwa. Organ wydał bowiem decyzję w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej z 22 stycznia 2025 r. (stanowiącej przedmiot skargi na bezczynność), dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. Skargę wniesiono bezpośrednio do sądu 22 stycznia 2025 r.; następnie 28 stycznia 2026 r. przekazano ją Wojewodzie Podlaskiemu, który 19 lutego 2026 r. wydał decyzję załatwiającą wniosek skarżącej, o czym poinformował w odpowiedzi na skargę datowanej na 23 lutego 2026 r. W konsekwencji działanie organu, które bezczynność usunęło, należy zakwalifikować jako działanie samokontrolne, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. stanowiącym, że organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio (instytucja autokontroli organu). W orzecznictwie NSA podkreśla się, że o ile przy zaskarżeniu decyzji organ w ramach autokontroli uchyla uznaną za wadliwą decyzję i wydaje nową oraz orzeka, czy wydanie decyzji miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa, to dokonanie autokontroli (tj. uwzględnienie skargi w całości) w przypadku skargi na bezczynność, sprowadza się do wydania aktu lub podjęcia czynności zgodnie z żądaniem skargi (por. m.in. postanowienie NSA z 14 września 2018 r., sygn. akt II OZ 876/18, CBOSA). Wydając zatem decyzję udzielającą skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP już po wniesieniu skargi na bezczynność organu w tym przedmiocie, Wojewoda dokonał w istocie samokontroli, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a. Jak wskazuje pełnomocnik skarżącej, ziścił się cel, któremu miało służyć wniesienie skargi na bezczynność. W uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia NSA, zapadłym na tle analogicznego stanu faktycznego, wyjaśniono, że dla uznania, że samokontrola nastąpiła nie ma znaczenia fakt, że decyzję (co do której zarzucono organowi bezczynność) wydano w zwykłym trybie, tj. przy zachowaniu w postępowaniu administracyjnym toku czynności i ich terminowości oraz, że opartą ją o podstawę prawną, która nie odnosi się do wydania decyzji w trybie samokontroli. W ocenie NSA, nie ma także znaczenia twierdzenie organu, że nie dopuścił się on bezczynności. Skoro sprawa dotyczyła bezczynności organu przejawiającej się w niewydaniu decyzji w przewidzianym do tego terminie, to wydanie tejże decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność jest niczym innym jak uwzględnieniem tej skargi. Organ wydając decyzję potwierdził, że pozostawał w bezczynności. Naprawił ten stan bezprawności właśnie przez wydanie decyzji, a tym samym dokonał samokontroli dotychczas istniejącej bezczynności. Wydanie decyzji przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność powoduje skutek w postaci uznania tego postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji prowadzi do jego umorzenia na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stanowiącym, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. O powyższym przesądza uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. sygn. I OPS 6/08 (CBOSA), w której tezie wskazano, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (w uzasadnieniu ww. uchwały wyjaśniono, że skoro uwzględnienie przez organ skargi na bezczynność może nastąpić tylko w trybie autokontroli uregulowanym w art. 54 § 3 p.p.s.a., to uwzględnienie skargi w całości w takiej sprawie oznacza wydanie żądanego przez stronę aktu lub dokonanie żądanej czynności). W niniejszej sprawie zaistniał zatem zbieg podstaw umorzenia postepowania wywołanego skargą na bezczynność. Z jednej bowiem strony powodem umorzenia postepowania było cofnięcie skargi – co uzasadnia jego umorzenie na zasadzie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.; z drugiej zaś, jego bezprzedmiotowość zaistniała z innych przyczyn, tj. wyrażająca się w wydaniu przez organ, po wniesieniu skargi na bezczynność, decyzji, której dotyczyła skarga (autokontrola organu, o której mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a.) - co uzasadniało umorzenie postępowania również na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W związku z tym w pkt 1 postanowienia orzeczono o umorzeniu postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a. Skoro natomiast jednocześnie wystąpiły dwie podstawy umorzenia postępowania, z których każda umożliwia inny zakres orzeczenia o kosztach postępowania, to w ocenie sądu nie ma przeszkód, aby przyjąć, że jednocześnie będzie możliwy zwrot w całości uiszczonego wpisu sądowego od skargi - na zasadzie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz zwrot kosztów postępowania - na zasadzie art. 201 § 1 p.p.s.a. Sąd podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., w przypadku wydania decyzji po wniesieniu skargi na bezczynność, należy uznać za surogat "uwzględnienia" skargi, który uzasadnia zasądzenie kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie NSA z 11 października 2018 r., sygn. akt II OZ 944/18, CBOSA). Z uwagi zatem na cofnięcie skargi przed dniem rozpoczęcia rozprawy, na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w pkt 2 sentencji postanowienia orzeczono o zwrocie stronie skarżącej uiszczonego od skargi wpisu w kwocie 100 zł (k. 33). Wedle art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., co uzasadnia zwrot poniesionych przez stronę skarżącą kosztów postepowania w postaci: wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł wynikającej z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2026, poz. 215) oraz kwoty 17 zł poniesionej z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (k. 12). O zwrocie powyższych kosztów orzeczono w pkt 3 postanowienia na zasadzie art. 201 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.