II SAB/Bk 29/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. B. na bezczynność Wójta Gminy T. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy T. do załatwienia, w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, wniosku B. B. z dnia [...] marca 2022 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa; 4. zasądza od Wójta Gminy T. na rzecz skarżącej B. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] marca 2022 r. do Wójta Gminy T. na adres poczty elektronicznej [...] wpłynął wniosek B. B. o udzielenie informacji publicznej, na wskazany przez nią adres mailowy. We wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżąca na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wnosiła o udostępnienie informacji w następującym zakresie: - dokumentów zawierających informacje o wysokości otrzymanych dotacji na zadania własne i zlecone gminy w zakresie świadczenia opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w latach 2018 -2021; - dokumentów zawierających informacje o wysokości udzielonego dofinansowania do programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej dotyczących profilaktyki chorób (wraz z ich wskazaniem) w latach 2018-2021; - dokumentów zawierających ocenę efektów programów polityki zdrowotnej wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 - 2021; - potwierdzenia/pisma urzędowe będące świadectwem podejmowanych działań wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 - 2021; W dniu [...] kwietnia 2022 r. Wójt Gminy T. otrzymał skargę na bezczynność tego organu wniesioną przez B. B., reprezentowaną przez adwokata D. B. Skarżąca, wskazując na niezałatwienie jej wniosku z [...] marca 2022 r. o udzielenie informacji publicznej, zarzuciła naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia [...] lutego 2022 r.; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem. Na tej podstawie strona skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, 2) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, 3) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych; 4) przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła tok postępowania w sprawie i podniosła, iż pomimo upływu terminu do udzielenia informacji publicznej, zgodnie z art. 13 ust. 1 ww. ustawy, organ nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Ponadto wskazała, że podmiot : (-) nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi, (-) nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych z udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz (- ) nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. Skarżąca wskazał, ze skoro w niniejszej sprawie informacje publiczne są rozpatrywane w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, to nie ma zastosowania instytucja ponaglenia. Podkreśliła, że organ do dnia złożenia skargi nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi, a zatem skarga jest w pełni uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy T. wniósł o jej odrzucenie ze względu na niewniesienie przez skarżącą ponaglenia przed wniesieniem skargi. Ponadto poinformował, że udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek z dnia [...] marca 2022 r. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik skarżącej wniósł o: 1) dalsze procedowanie złożonej skargi w zakresie zobowiązania organu do udzielenia pełnej odpowiedzi na wniosek skarżącej; 2) procedowanie sprawy w zakresie ustalenia, iż organ dopuścił się bezczynności i ustalenia jej charakteru; 3) przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, odpowiedzi na skargę oraz wskazanych w niniejszym piśmie; 4) zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych; Strona skarżąca podniosła, że organ częściowo odpowiedział na wniosek, albowiem w zakresie żądanych informacji: - dokumenty zawierające informacje o wysokości otrzymanych dotacji na zadania własne i zlecone gminy zakresie świadczenia opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w latach 2018 - 2021 - skarżąca otrzymała informację dopiero po złożeniu skargi; - dokumenty zawierające informacje o wysokości udzielonego dofinansowania do programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej dotyczących profilaktyki chorób (wraz z ich wskazaniem) w latach 2018 - 2021 - skarżąca otrzymała informację dopiero po złożeniu skargi o braku udzielonych dofinansowań; - dokumenty zawierające ocenę efektów programów polityki zdrowotnej wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 - 2021 - skarżąca otrzymała informację dopiero po złożeniu skargi o braku w zakresie prowadzenia oceny, pomimo faktu iż, na podstawie art. 12 ust. 2 i kolejnych ustawy z dnia z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym - "Jednostki samorządu terytorialnego przekazują właściwemu wojewodzie, do dnia 31 marca każdego roku, roczną informację o zrealizowanych lub podjętych w ubiegłym roku zadaniach z zakresu zdrowia publicznego." - nie sposób zatem uznać, iż gmina nie posiada dokumentów w zakresie oceny efektów programów polityki zdrowotnej skoro obowiązek ich przekazywania i sporządzania nakłada na nie ustawa, tym bardziej że powyższe informacje podlegają ocenie wojewody, a dalej przekazywane są w ramach Narodowego Programu Zdrowia. Jednocześnie przekazywanie takich informacji i sposobu ich przekazania wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie rocznej informacji o zrealizowanych lub podjętych zadaniach z zakresu zdrowia publicznego; - potwierdzenia/pisma urzędowe będące świadectwem podejmowanych działań wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 - 2021 - skarżąca nadal nie otrzymała informacji w tym zakresie; Wobec powyższego, zdaniem skarżącej, zasadnym jest dalsze procedowanie sprawy przez sąd celem zobowiązania organu do udzielenia pełnej odpowiedzi na wniosek, a także ustalenia stanu bezczynności w dacie wniesienia skargi na bezczynność oraz jej charakteru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również bezczynność organów. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, bezczynność organu polega na tym, że organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany tą ustawą, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Nie ulega wątpliwości, że informacje objęte wnioskiem skarżącej złożonym w dniu [...] marca 2022 r. na adres e-mail gminy T., mieściły się w zakresie przedmiotowo- podmiotowym ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ nie kwestionował zresztą, że żądane przez skarżącą informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu omawianej ustawy. Pytania dotyczące szczególnych form udzielania i świadczenia zadań zz zakresu opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, stanowią niewątpliwie informację publiczną. Z przedstawionych sądowi wraz ze skargą akt wynika, że wniosek skarżącej złożony został za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 7 marca 2022 r. Ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne nakazuje za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r. I OSK 1277/08). Nie jest zatem wymagane, aby wnioski o udzielenie informacji publicznej kierowane były drogą elektroniczną jedynie w ramach epuap. Wniosek skarżącej został skierowany na oficjalny adres e-mail, podany na stronie BIP gminy. W takiej sytuacji ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, obciąża ten organ, a nie skarżącego. Jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, oznacza to, że dotarła ona do adresata. Odmienne zapatrywanie sprawiałoby bowiem, że w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej byłoby iluzoryczne, a jego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu. Potwierdzenie faktu wysłania wiadomości pozwala przenieść ciężar dowodu, że wniosek nie został doręczony, na organ administracji, na którego adres poczty elektronicznej skierowany został wniosek (zob. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3397/18 i przywołane tam orzecznictwo). Odpowiadając na skargę organ nie przedstawił żadnych dowodów pozwalających na ustalenie, że wiadomość skarżącej nie wpłynęła na adres mailowy. Skarżąca zaś dołączyła wydruk potwierdzający wysłanie wiadomości do organu na ww. adres e-mail, który jest wystarczającym dowodem na okoliczność uznania, że wniosek został organowi prawidłowo przedstawiony. Jednocześnie sąd chciałby zwrócić uwagę na ugruntowane i dominujące orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesłanych na ten adres podań (zob. np. postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r. sygn. akt I OSK 1968/15, wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1622/19 wraz z licznie przywoływanym tam orzecznictwem). W dalszej kolejności wskazać należy – co już wyżej zaakcentowano – że przedmiotowy wniosek dotyczył udzielenia informacji publicznej i skierowany został do organu obowiązanego do jej udzielenia. Wniosek ten nie doczekał się realizacji zgodnie z obowiązującymi w tym względzie przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Do dnia wniesienia skargi na bezczynność wójt gminy T. nie udzielił skarżącej żądanych informacji, ani też nie poinformował w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o braku możliwości udzielenia informacji w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku ze wskazaniem powodów opóźnienia i nowego terminu załatwienia wniosku. Podkreślenia wymaga, że istotą skargi na bezczynność jest to, aby w przypadku uwzględnienia skargi sąd zobowiązał organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Oceniając czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację faktyczną i prawną istniejącą w dacie orzekania. Z treści art. 149 § 1 p.p.s.a wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu po wniesieniu skargi na bezczynność wyłącza możliwość zobowiązania organu do załatwienia sprawy. W analizowanym przypadku wójt gminy T. na dzień złożenia skargi pozostawał w bezczynności, gdyż nie udzielił informacji publicznej w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy. Żądane informacje zostały natomiast udzielone skarżącej w dniu 21 kwietnia 2022 r., czyli dwa tygodnie po wpłynięciu skargi do organu. Z tego powodu bezprzedmiotowe stało się orzekanie o zobowiązaniu organu do udzielenia informacji i sąd umorzył postępowanie w tym zakresie, co też znalazło swój wyraz w pkt 1 sentencji wyroku, a podstawę ku temu stanowi przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Taki sposób rozstrzygnięcia, będący następstwem podjęcia przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia jednak sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że wójt gminy T. dopuścił się bezczynności. Przy czym dla stwierdzenia stanu bezczynności nie mają znaczenia podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności. Organ powinien zapewnić właściwą obsługę poczty elektronicznej i jak już wyżej podkreślono, nieodebranie czy też nieodczytanie przez organ wniosku wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej, nie może obciążać wnioskodawcy. Dla stwierdzenia bezczynności wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu rzeczy w postaci braku reakcji na określone wymagane prawem sytuacje. Stwierdzenie bezczynności lub jej braku nie jest uzależnione od zawinienia podmiotu zobowiązanego do określonego prawem działania. Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, że bezczynność organu nie miała cech wskazujących na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zauważenia wymaga, że po wniesieniu skargi do sądu, wójt gminy T. udostępnił żądaną przez skarżącą informację. Brak jest przy tym przesłanek do uznania, że nieudzielenie informacji publicznej w ustawowym terminie było celowym i nacechowanym złą wolą opóźnieniem rozpatrzenia wniosku skarżącej. Opóźnienie w udzieleniu stronie żądanych informacji wynikało z zaniedbania wynikającego z konieczności realizacji nowych obowiązków związanych z przybyciem uchodźców w związku z konfliktem zbrojnym na Ukrainie. Niemniej w okolicznościach tego przypadku nie może być mowy o kwalifikowanym naruszeniu prawa. Z tego też powodu sąd orzekł stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł natomiast po myśli art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Do kosztów tych zaliczono uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie ustanowionego przez skarżącą pełnomocnika, które zgodnie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) wynosi 480 zł, jak też opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.