II SAB/Bk 38/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 13 stycznia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe; 2. zasądzić od Okręgowej Izby Radców Prawnych w B.na rzecz skarżącego J. O. kwotę 100 (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] czerwca 2008 r. J. O. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Skarżący podał, iż w dniu [...] marca 2008 r. zwrócił się do Dziekana Izby Radców Prawnych w B. o wpisanie jego osoby na listę radców prawnych w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w B.. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. został wezwany do uiszczenia opłaty w wysokości 2500 zł, którą to opłatę uiścił w dniu [...] marca 2008 r. Z uwagi na fakt, iż w ustawowych terminach organ nie podjął uchwały w żądanym zakresie, w dniu [...] maja 2008 r. złożył prośbę do Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. o udzielenie informacji odnośnie nie podjęcia uchwały zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Jednakże do dnia wniesienia skargi do tutejszego Sądu nie otrzymał żadnej odpowiedzi, a tym bardziej uchwały. W odpowiedzi na skargę złożoną do Sądu w dniu [...] lipca 2008 r., Okręgowa Izba Radców Prawnych w B. wniosła o umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość w związku z uwzględnieniem w całości skargi (art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Organ przyznał rację skarżącemu, iż uchybił ustawowemu terminowi na podjęcie przedmiotowej uchwały, jednakże w dniu [...] czerwca 2008 r. wydał wnioskowaną uchwalę (Nr [...]), którą przesłał wnioskodawcy wraz z odpisem odpowiedzi na skargę. W tym stanie rzeczy Sąd wezwał skarżącego do wypowiedzenia się czy w dalszym ciągu popiera swoją skargę. W odpowiedzi na powyższe skarżący podtrzymał skargę. W piśmie zaś z dnia [...] października 2008 r. uzupełniającym skargę złożonym na rozprawie, J. O. wniósł o: stwierdzenie rażącego naruszenia prawa – art. 35 i 36 w zw. z art. 156 kpa, stwierdzenia bezczynności Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w B. w zw. z § 8 regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i Rad Okręgowych Izb Radców Prawnych w należących do ich właściwości spraw radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich z 2005 r., stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważności uchwały z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa poprzez nieodpowiednią podstawę prawna oraz zobowiązania Rady Okręgowej Radców Prawnych w B. do: zwrotu kwoty 2500 zł w związku z odmową wpisu na listę radców prawnych na podstawie Uchwały Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] oraz uznania uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego. Ustosunkowując się do powyższego pisma, Okręgowa Izba Radców Prawnych w B. wskazała, iż zawarte w nim zarzuty zasługują na oddalenie i podtrzymała swój wniosek złożony w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana, albowiem postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu. Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu tegoż artykułu mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności wtedy, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrz -administracyjnym postępowaniu kontrolnym lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona, z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. W tym miejscu podkreślić należy, iż stosownie do uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 - przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Umorzenie postępowania przed sądem następuje zatem, gdy w jego toku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. Sąd administracyjny ma przy tym obowiązek uwzględnienia tych zdarzeń, o ile istnieją one w dacie orzekania. Zgodnie bowiem z ustaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach na bezczynność organu administracji publicznej, Sąd rozpoznaje skargę z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego, ustalonego na dzień wydania orzeczenia (vide: postanowienie NSA z dnia 23 września 1986 r., IV SAB/8/86, ONSA 1986/2/50). Kryterium ocennym zasadności skargi na bezczynność organu jest bowiem ustalenie, czy nakazanie organowi administracji wydania aktu administracyjnego będzie dopuszczalne, uzasadnione i celowe w świetle ewentualnych zmian stanu faktycznego i prawnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż Okręgowa Izba Radców Prawnych w B. nie pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2008 r. w przedmiocie dokonania wpisu na listę radców prawnych. Jak wynika bowiem z akt spawy, skarżony organ w dniu [...] czerwca 2008 r. podjął wnioskowaną uchwałę (Nr [...]), którą przesłał skarżącemu wraz z odpowiedzią na skargę – pismo procesowe z dnia [...] lipca 2008 r. Powyższe wskazuje, iż w sprawie niniejszej na skutek okoliczności, które zaistniały po wniesieniu skargi, a przed wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. O ile, bowiem w dacie wniesienia skargi zachodził stan bezczynności organu, to na skutek wydania przedmiotowej uchwały, której doręczenie nastąpiło po wniesieniu skargi, stan taki przestał istnieć. W tych uwarunkowaniach zobowiązywanie organu do załatwienia wniosku skarżącego dotyczącego wpisu na listę radców prawnych nie znajduje uzasadnienia. Nałożenie przez sad obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. Dodać jedynie należy, iż nie załatwienie wnioskowanego żądania zgodnie z oczekiwaniem skarżącego nie stanowi o bezczynności organu. Końcowo podnieść należy, iż umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość zwalnia sąd od rozpoznawania merytorycznie zarzutów skargi. Postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu cechuje pewna specyfika polegająca na tym, iż rozpoznając skargę tego rodzaju, sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność wydawanego przez ten organ aktu czy podejmowanych czynności. W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem kontroli sądowej nie jest bowiem określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjęcia działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie (tak: J. P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 28). Stąd też w obecnie kontrolowanym postępowaniu, którego przedmiotem jest niewątpliwie bezczynność organu w sprawie niepodjęcia uchwały o wpisie na listę radców prawnych, nie można badać prawidłowości postępowania zakończonego stosowną uchwałą, jak i samej uchwały. Tryb kwestionowania w/w rozstrzygnięcia został wyraźnie określony w art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Na marginesie stwierdzić należy, iż Sąd zbadał także, czy w sprawie został wyczerpany administracyjny tok zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Z brzmienia przepisu art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wynika, iż w przypadku nie podjęcia uchwały przez radę okręgowej izby radców prawnych w terminie 30 dni od złożenia wniosku nie przewidziany jest żaden środek zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i wyłącza on zastosowanie przepisu art. 37 kpa. W tych uwarunkowaniach uznać należy, iż na bezczynność organu w przedmiotowej sprawie nie służyło zażalenia z art. 37 § 1 kpa, ani żaden inny środek zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Nie oznacza to jednak, iż skarga do sądu administracyjnego w niniejszej sprawie mogła być wniesiona bez uwzględnienia przepisów art. 52 § 3 i 4 oraz art. 53 § 2 p.p.s.a.a, które określają wymogi formalne skargi (tak: wyrok NSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2007 r., II GSK 367/06, Lex 322789). Stosownie zaś do treści art. 52 § 4 p.p.s.a. - w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia prawa. Powyższy przepis niewątpliwie ma zastosowanie w sprawie niniejszej, stąd skarżący przed wniesieniem skargi do sądu zobowiązany był wezwać Okręgową Izbę Radców Prawnych do usunięcia naruszenia prawa poprzez podjęcie uchwały, co też uczynił w piśmie z dnia 5 maja 2008 r. Spełniona zatem została przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skargi na bezczynność. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 201 § 1 w/w ustawy.