II SAB/Bk 40/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. Ch. na bezczynność Podlaskiego Kuratora Oświaty w B. w przedmiocie nierozpoznania odwołania w sprawie zezwolenia na indywidualny tok nauki p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie sądowe w sprawie 2. zasądzić od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. S. Ch., działając jako opiekun prawny ucznia M. Ch., wystąpił do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 5 w Z. z prośbą o udzielenie zezwolenia na indywidualny tok nauki realizowany według indywidualnego programu nauki ww. uczniowi w zakresie języka angielskiego na okres dwóch lat. Jednocześnie zwrócił się on o opracowanie indywidualnego programu nauki i jego realizację przez nauczyciela prowadzącego dotychczasowe zajęcia z języka angielskiego z uczniem w formie indywidualnej pracy z uczniem w wymiarze nie mniejszym niż wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych z tego przedmiotu. Po uzyskaniu opinii Rady Pedagogicznej szkoły, w dniu 14 września 2011 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 5 w Z. skierował pismo do opiekuna prawnego ucznia, w którym zezwolił na indywidualny tok nauki M. Ch. realizowany według indywidualnego programu nauki języka angielskiego w latach szkolnych 2011/2012 i 2012/2013. Pismem z dnia 18 października 2011 r. S. Ch. zwrócił się do Dyrektora Szkoły o uzupełnienie programu nauki języka angielskiego o sposoby osiągania celów kształcenia, opis założonych osiągnięć ucznia oraz kryteria oceny i metody sprawdzania osiągnięć ucznia. Ponadto wniósł on informację dotyczącą zakresu wymagań edukacyjnych niezbędnych do uzyskania poszczególnych ocen klasyfikacyjnych wynikających z realizowanego programu, sposobu sprawdzania osiągnięć edukacyjnych ucznia, warunków i trybu uzyskania wyższej niż przewidywana ocena klasyfikacyjna oraz harmonogramu pracy nauczyciela - opiekuna, terminów konsultacji oraz realizowanych treści nauczania W odpowiedzi Dyrektor szkoły pismem z dnia 2 listopada 2011 r. poinformował opiekuna prawnego ucznia o przepisach prawnych obowiązujących w zakresie realizowania indywidualnego toku nauki oraz warunków klasyfikowania i oceniania ucznia, w szczególności odrzucił żądanie rodzica przydzielenia dodatkowych 2-3 godzin na dodatkowe zajęcia z języka angielskiego z jego synem Od tego pisma S. Ch. złożył odwołanie za pośrednictwem Dyrektora szkoły w dniu 21 listopada 2011 r. (data wpływu do organu), nazywając pismo z dnia 2 listopada 2011 r. decyzją. W uzasadnieniu argumentował, iż pismem z dnia 2 listopada 2011 r. Dyrektor szkoły zmienił "decyzję" zezwalającą uczniowi M. Ch. na indywidualny tok nauki z języka angielskiego mimo, iż nie zostało wszczęte żadne postanowienie w sprawie zmiany decyzji, a rodzic nie wyraził zgody na realizację indywidualnego toku nauki przez syna w formie innej, niż przez niego zaproponowana. Zarzucał także Dyrektorowi szkoły, że podaje on pozorną przyczynę uniemożliwiającą realizację toku nauki w formie zaproponowanej przez rodzica oraz, że skutkiem zachowania Dyrektora jest praktyczne nierealizowanie zajęć w ramach indywidualnego toku nauki. Pismem z dnia 22 listopada 2011 r. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 5 w Z. przekazał P. Kuratorowi Oświaty odwołanie S. Ch. W odpowiedzi na pismo P. Kurator Oświaty udzielił odpowiedzi pismem z dnia 23 grudnia 2011 r. argumentując, że nie może być ono rozpatrywane w trybie przewidzianym w art. 127 kpa i traktowane jako odwołanie, gdyż w takiej sprawie nie jest wydawana decyzja. W związku z powyższym w dniu 23 kwietnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł skargę na bezczynność P. Kuratora Oświaty w B. w przedmiocie nierozpoznania jego odwołania na decyzję Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 5 w Z. z dnia 2 listopada 2011 r. Następnie P. Kurator Oświaty w B. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. stwierdził niedopuszczalność przedmiotowego odwołania. Wobec powyższego pismem procesowym z dnia 6 czerwca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Organ pismem procesowym z dnia 29 czerwca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) również wniósł o umorzenie postępowania a nadto wniósł o nieobciążanie kosztami postępowania, albowiem organ miał prawo do wydania postanowienia w sprawie niedopuszczalności odwołania najpóźniej do dnia rozpoczęcia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. nr 2012, poz. 270) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w § 1 pkt 1 i 2 tego artykułu (gdy skarżący skutecznie cofnął skargę; w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania). Powyższy przepis ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (vide: uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08, Lex nr 463487). Kryterium ocennym zasadności skargi na bezczynność organu jest bowiem ustalenie, czy nakazanie organowi administracji wydania aktu administracyjnego będzie dopuszczalne, uzasadnione i celowe w świetle ewentualnych zmian stanu faktycznego i prawnego. Stosownie do art. 149 zd. 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w oznaczonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z przepisu tego wynika a contrario, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi przez sąd nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt wydane zostały z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania (wyrok NSA z 16 marca 2000 r. akt I SAB 201/99, niepubl.). Jest zatem rzeczą oczywistą, że jeżeli do dnia orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to - mimo pozostawania w zwłoce - przestaje on tkwić w bezczynności. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności zatem staje się bezprzedmiotowe i dlatego podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie w okresie między datą złożenia skargi a datą jej rozpoznania przez Sąd stan faktyczno - prawny sprawy uległ zasadniczym zmianom, ponieważ organ potraktowała pismo skarżącego z dnia 21 listopada 2011 r. jako odwołanie i postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. stwierdził jego niedopuszczalność. A zatem o ile w dacie wniesienia skargi zachodził stan bezczynności organu, to na skutek wydania powyższego postanowienia stan taki przestał istnieć. Dlatego też orzekanie w sprawie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 sentencji). Odnośnie zasądzenia kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do wyjątków od tej zasady należy między innymi art. 201 § 1 p.p.s.a., w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zatem, umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, iż organ uwzględnił skargę na bezczynność oznacza, że stronie skarżącej przysługuje - zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. - zwrot kosztów postępowania sądowego od organu. W przedmiotowej sprawie należy przyjąć, że organ usuwając stan bezczynności po wniesieniu skargi uczynił to w drodze tzw. autokontroli. Tym samym skarżącemu od organu przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowego (vide: postanowienie NSA z 20 września 2011 r., I OZ 669/11, Lex nr 965937). Stąd też orzeczono jak pkt 2 sentencji.