II SAB/Bk 44/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę budynku p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w sprawie; 2. zasądzić od Wojewody P. na rzecz skarżącej J. W. kwotę 82 (słownie: osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za instancję odwoławczą; 3. przyznać adwokatowi P. C. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 442,80 (czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy) złote tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu 11 stycznia 2010 r. J. W. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Wojewody P. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] (znak: [...]), wywołanej wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] maja 2009 r. skierowanym do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W., przekazanym według właściwości do Wojewody P. postanowieniem GINB w W. z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że pomimo przekazania wezwania Wojewodzie P., organ ten nie podjął żadnych działań w celu usunięcia naruszeń prawa. Do dnia złożenia skargi Wojewoda P. nie załatwił sprawy poprzez wydanie stosownej decyzji. Skarżąca poinformowała ponadto, iż w celu zachowania obowiązującej procedury przed wniesieniem skargi do sądu na bezczynność organu wystosowała zażalenie z dnia [...] października 2009 r. w trybie art. 37 § 1 w związku z art. 35 § 1 i art. 147 kpa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ poinformował, iż decyzją z dnia [...] maja 2009 r. (nr [...]) Wojewoda P.i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. Od tej decyzji odwołanie do GINB w W. złożyła J. W.. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. utrzymał w mocy decyzję Wojewody P.. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. – utrzymującej w mocy decyzję Wojewody P. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. Końcowo organ stwierdził, iż decyzja GINB w W. jest ostateczna, przez co nie ma podstawy prawnej do podejmowania kolejnych działań, co wyjaśniono skarżącej J. W. w piśmie z dnia [...] października 2009 r. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2010 r. skarżąca J. W. wniosła o "odrzucenie w całości odpowiedzi na skargę". Podkreśliła, że przywołana przez Wojewodę decyzja z dnia [...] maja 2009 r., która – zdaniem organu – miałaby świadczyć o braku bezczynności, została wydana na wniosek W. K. z dnia [...] marca 2009 r. Skarżącej zaś chodzi o bezczynność w przedmiocie pisma wspólnego – skarżącej i W. K. z dnia [...] maja 2009 r., przekazanego Wojewodzie P. przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt II SAB/Bk 6/10 oddalił powyższą skargę. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż wniesienie do sądu skutecznej skargi na bezczynność organu wymaga uprzedniego złożenia zażalenia na bezczynność do organu wyższego stopnia. Zażalenie takie mogło zaś – zdaniem Sądu - zostać wniesione w każdym czasie, gdy organ pozostawał w zwłoce w rozpoznaniu sprawy. Skarżąca zaś wniosła to zażalenie przed upływem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy, kiedy to organ nie pozostawał jeszcze w zwłoce. Powyższe orzeczenie zostało uchylono wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 535/11, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania tutejszemu Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż poczynione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ustalenia uzasadniały uwzględnienie skargi na bezczynność Wojewody P. Poza tym błędne jest stanowisko Sądu I instancji, iż zażalenie skarżącej złożone w trybie art. 37 kpa nie mogło wywołać skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem z uwagi na brak upływu miesięcznego terminu do załatwienia sprawy. NSA uznał, że fakt, iż organ nie pozostawał jeszcze w zwłoce w załatwieniu sprawy w chwili wniesienia zażalenia jest bez znaczenia w sytuacji, gdy zażalenie nie zostało rozpoznane do chwili wniesienia skargi na bezczynność a Wojewoda P. nie załatwił sprawy z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004r. W związku z tym wyrokiem, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. (nr [...]) umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, wywołane wnioskiem skarżącej z dnia [...] maja 2009 r. Przyczyną umorzenia było uznanie, że sprawa została już ostatecznie załatwiona, a skarżąca nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, co potwierdziły liczne rozstrzygnięcia organów administracji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie uchylone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. (nr [...]) a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. (nr [...]) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z [...] listopada 2004 r. Podczas rozprawy sądowej w dniu 19 stycznia 2012 r. skarżąca podała, iż postanowienie Wojewody P. z dnia [...] października 2011 r. zostało utrzymane w mocy postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. Na to ostatnie postanowienie skarżąca wywiodła skargę do WSA w Warszawie. Ponadto skarżąca stwierdziła, iż jej zdaniem wskazane postanowienie z [...] października 2011 r. nie załatwia jej wniosku z dnia [...] maja 2009 r., stąd zasadne jest twierdzenie o pozostawaniu organu w bezczynności. Powyższe twierdzenie szczegółowo uzasadniła w piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2012 r. złożonym na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie mogła zostać merytorycznie rozpoznana, albowiem postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływanej jako p.p.s.a.), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast stosownie do art. 161 § 1 w/w ustawy sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-2 tego przepisu lub gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe – pkt 3. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, jeżeli po wniesieniu skargi zaistnieją okoliczności powodujące niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe niewątpliwie w przypadku wydania przez organ administracji aktu lub interpretacji lub dokonania czynności po wniesieniu skargi na bezczynność organu, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest bowiem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności do tego momentu czyni postępowanie w sprawie bezczynności bezprzedmiotowym (vide: uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 ). W niniejszej sprawie po wniesieniu przez J. W. skargi na bezczynność Wojewody P. w rozpoznaniu jej wniosku z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty H. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], w dniu [...] października 2011 r. zostało wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w wyżej opisanej sprawie. W momencie zatem rozpoznawania przez Sąd przedmiotowej skargi, Wojewoda P. nie pozostawał już w bezczynności. Okoliczności powyższej nie zmienia fakt zaskarżenia do WSA w Warszawie postanowienia GINB w W. z dnia [...] listopada 2011 r. utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody P. z dnia [...] października 2011 r. W tym miejscu odnosząc się do pisma procesowego skarżącej złożonego podczas rozprawy, z którego wynika, że w jej ocenie stan bezczynności organu przestaje istnieć wówczas, gdy treść podejmowanych przez niego rozstrzygnięć jest zgodna z oczekiwaniami wnioskodawcy, wyjaśnić należy, że w postępowaniu toczącym się w sprawach ze skarg na bezczynność sąd nie ma kompetencji do oceny merytorycznej treści rozstrzygnięcia, a jedynie bada, czy zostało ono wydane. Postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu cechuje bowiem pewna specyfika polegająca na tym, iż rozpoznając skargę tego rodzaju, sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność wydawanego przez ten organ aktu czy podejmowanych czynności. Stąd też w obecnie kontrolowanym postępowaniu, którego przedmiotem jest bezczynność organu w sprawie, nie można badać prawidłowości postępowania zakończonego wyżej opisanym postanowieniem, ani treści tego postanowienia. W świetle powyższego stwierdzić należy, że postępowanie w sprawie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji pkt 1. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 2). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).