II SAB/Bk 46/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi P. Instytucji Gospodarki Budżetowej P. Oddział w C. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Publicznej Gminy Ł. z siedzibą w P. w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Dyrektora Biblioteki Publicznej Gminy Ł. z siedzibą w P. do załatwienia wniosku P. Instytucji Gospodarki Budżetowej P. Oddział w C. z dnia [...] maja 2015 roku w zakresie pkt 2 i 4 w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty zwrotu akt administracyjnych organowi; 2. umarza postępowanie sądowe w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Dyrektora Biblioteki Publicznej Gminy Ł. z siedzibą w P. na rzecz skarżącej P. Instytucji Gospodarki Budżetowej P. Oddział w C. kwotę 357,00 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SAB/Bk 46/15 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] maja 2015 r. P. Instytucja Gospodarki Budżetowej "P." Oddział w C. wystąpiła do Dyrektora Biblioteki Publicznej Gminy Ł. z siedzibą w P. w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 z późn. zm.), dalej jako u.d.i.p., z wnioskiem o udostępnienie następujących informacji: 1. wniosku o dofinansowanie zadania w ramach Programu Wieloletniego Kultura + Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek" wraz z załącznikami złożonego do Instytucji Zarządzającej Programem – Instytut K. K., ul. [...].; 2. umowy dotyczącej dofinansowania zadania w ramach Programu Wieloletniego Kultura + Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek" wraz z załącznikami ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z budżetu państwa; 3. Raportów częściowych i Raportu końcowego z wykonania zadania w ramach "Programu Wieloletniego Kultura + Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek" wraz z załącznikami; 4. Umów, faktur i rachunków związanych z realizacją Zadania "Rozbudowa infrastruktury bibliotecznej w Gminie Ł. w ramach realizacji Programu Wieloletniego Kultura+ Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek"; 5. dokumentacji przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpień, stanowisk, wniosków i opinii podmiotów ją przeprowadzających w zakresie realizacji Budowy i rozbudowy Biblioteki Publicznej w ramach zadania "Rozbudowa infrastruktury bibliotecznej w Gminie Ł. w ramach realizacji Programu Wieloletniego Kultura + Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek"; 6. treści wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej realizacji Budowy i rozbudowy Biblioteki Publicznej w ramach zadania "Rozbudowa infrastruktury bibliotecznej w Gminie Ł. w ramach realizacji Programu Wieloletniego Kultura + Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek". Wskazano, że wnioskodawca oczekuje przekazania informacji na adres poczty elektronicznej [...] Skarga zawiera również wniosek o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie P. Instytucja Gospodarki Budżetowej "Pomerania" Oddział w C. w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. złożyła skargę na bezczynność Dyrektora Biblioteki Publicznej Gminy Ł. wskazując, że jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został załatwiony w ustawowym terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Uzasadniając skargę wywodziła, że zażądane informacje mają charakter publicznych i podlegały udostępnieniu, bowiem Biblioteka jest gminną jednostką organizacyjną a jej Dyrektor wykonuje zadania publiczne. Skarżący zwrócił uwagę, że od organu nie otrzymał żadnej informacji o powodach opóźnienia w udostępnieniu informacji ani też nie wskazano terminu, w jakim to może nastąpić. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, bowiem po wniesieniu skargi a przed jej rozstrzygnięciem nastąpiło udzielenie żądanej informacji tj. udostępniono wnioskowane dokumenty. Organ przyznał, że co prawda miało to miejsce z przekroczeniem terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności, jednakże spóźnienie to było nieznaczne (kilkudniowe). Nadto wskazano, że przeważająca część dokumentacji została stronie udostępniona wcześniej, w prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie sygn. akt [...]. Zatem występując z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej strona de facto dysponowała większością zażądanej dokumentacji. Organ wyjaśnił też, że po wpływie wniosku zaszła konieczność przeprowadzenia konsultacji co do zakresu udostępnienia dokumentacji z pełnomocnikiem prowadzącym sprawę cywilną. Podczas rozprawy w dniu 22 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył dokumenty przesłane wnioskodawcy w odpowiedzi na żądanie udostępnienia informacji publicznej oraz wskazał, że organ nie udzielił odpowiedzi w pełnym zakresie. Zażądał udostępnienia załączników do umowy dotyczącej dofinansowania zadania (punkt 2 wniosku) oraz umów, faktur i rachunków związanych z realizacją zadania (pkt 4 wniosku). Pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania oraz wskazał, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność podlegała uwzględnieniu w części tj. w zakresie w jakim sąd stwierdził niezałatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zaś w pozostałym zakresie postępowanie sądowe podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Bezsporne w sprawie jest, że zarówno zażądane informacje mają charakter publicznych, jak i że występujący w sprawie w charakterze organu Dyrektor Biblioteki Publicznej pozostawał zobowiązany do ich udostępnienia. Wniosek z dnia [...] maja 2015 r. dotyczy danych o realizacji i finansowaniu z budżetu państwa przez Bibliotekę Publiczną inwestycji pod nazwą Program Wieloletni Kultura + Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek". Nie ulega zatem wątpliwości, że we wniosku chodzi o informacje zawarte w dokumentach urzędowych dotyczących sposobu wydatkowania środków publicznych przez podmiot będący, jak trafnie zauważono w skardze, gminną jednostką organizacyjną a więc jednostką publiczną pozostającą w strukturze samorządowej (vide § 3 ust. 1 Statutu Biblioteki Publicznej Gminy Ł. stanowiącej załącznik nr 2 do uchwały nr [...] Rady Gminy Ł. z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz vide art. 4 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5c i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 z późn. zm.), dalej jako u.d.i.p. Zażądane informacje są zatem informacjami publicznymi. Powyższa kwalifikacja skutkowała koniecznością udostępnienia tych informacji w trybie wynikającym z u.d.i.p. i w terminie z art. 13 tej ustawy, zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (przepis art. 13 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy sytuacji, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, wówczas podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku; przepis art. 15 ust. 2 u.d.i.p. dotyczy opłat za udostępnienie informacji i w sprawie niniejszej nie miał zastosowania). Jak wynika z dokumentacji udostępnionej skarżącemu, z pisma przewodniego przesłanego wraz z tą dokumentacją oraz z wypowiedzi pełnomocnika skarżącego na rozprawie przed sądem, zrealizowano obowiązek udzielenia informacji publicznej w zakresie wynikającym w całości z punktów 1, 3, 5 i 6 wniosku z dnia [...] maja 2015 r. oraz w części wynikającej z punktu 2 tego wniosku (spośród dokumentów zażądanych w tym punkcie przesłano wnioskodawcy umowę dotyczącą dofinansowania). Inaczej rzecz ujmując, nie powstał między stronami spór co do wyżej wskazanej części żądania zawartego we wniosku. Nie mogło to jednak prowadzić do oddalenia skargi na bezczynność w tym zakresie, bowiem udostępnienie informacji nastąpiło po jej wniesieniu. Z załączonych do akt dokumentów wynika, że wnioskodawca otrzymał korespondencję zawierającą odpowiedź na jego żądanie w dniu [...] czerwca 2015 r. (k. 42, 44), zaś wysłano ją wnioskodawcy w dniu [...] czerwca 2015 r. (potwierdził to organ na rozprawie (k. 115) oraz wynika to z kserokopii potwierdzenia nadania znajdującej się na ostatniej stronie dokumentacji przesłanej sądowi przez organ). Tymczasem skarga nosi datę [...] czerwca 2015 r. i choć brak jest w aktach dowodu jej nadania na adres organu lub potwierdzenia daty wpływu do niego, to bez wątpienia miało to miejsce przed udzieleniem informacji publicznej. Także Dyrektor Biblioteki potwierdziła na rozprawie, że skarga wpłynęła w dniu [...] czerwca 2015 r., zaś w odpowiedzi na skargę zawarto wniosek o umorzenie postępowania. W sytuacji zatem zrealizowania żądania udostępnienia informacji publicznej w zakresie punktów 1, 3, 5 i 6 oraz punktu 2 wniosku z dnia [...] maja 2015 r. (w zakresie obejmującym umowę o dofinansowanie), które nastąpiło po wniesieniu skargi na bezczynność - postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a. Brak jest bowiem w dacie wyrokowania i w zakresie wyżej opisanym przedmiotu skargi na bezczynność rozumianego jako niepodjęcie przez organ działania na wniosek strony o udostępnienie informacji publicznej. Celem postępowania ze skargi na bezczynność jest przymuszenie podmiotu zobowiązanego do działania tj. do udzielenia informacji publicznej, wydania decyzji w inny sposób kończącej to postępowanie lub do poinformowania, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Jeśli zatem informacji udzielono co najmniej w części, to przedmiot postępowania ze skargi na bezczynność w tej części odpada, co czyni postępowanie w tym zakresie bezprzedmiotowym (o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Odmiennie ocenić natomiast należy niezrealizowanie wniosku z dnia [...] maja 2015 r. w zakresie udostępnienia załączników do umowy dotyczącej dofinansowania (część żądania zawartego w punkcie 2 wniosku) oraz w zakresie udostępnienia umów, faktur i rachunków związanych z realizacją Zadania "Rozbudowa infrastruktury bibliotecznej w Gminie Ł. w ramach realizacji Programu Wieloletniego Kultura + Priorytet "Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek" (punkt 4 wniosku). Niezależnie od tego, czy Dyrektor Biblioteki posiada czy nie posiada wiedzy na temat istnienia załączników do umowy o dofinansowanie (podczas rozprawy oświadczyła, że nie wie nic na temat tych załączników) niedopuszczalne było pozostawienie wniosku w tym zakresie bez odpowiedzi, w tym także bez sprawdzenia i udzielenia informacji czy takie załączniki istnieją, a jeśli nie, że nie zostały sporządzone. Również w zakresie żądania z punktu 4 wniosku o udostępnienie informacji publicznej (umowy, faktury, rachunki) zauważyć należy, że odpowiedź zawiera jedynie wskazanie numerów i dat wystawienia faktur (np. s. 5 raportu częściowego), zaś nie zawiera dokumentów tych faktur (potwierdzonych za zgodność z oryginałem ich kserokopii), jak i nie zawiera umów czy rachunków wymienionych i zażądanych w punkcie 4 wniosku z dnia [...] maja 2015 r. Nie zawiera również informacji, czy takowe były sporządzane czy też nie. Powyższe oznacza, że w tym zakresie (punkt 4 i część punktu 2) wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został, jak zasadnie zarzucił pełnomocnik skarżącego na rozprawie, załatwiony w sposób wymagany przepisami u.d.i.p. Zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że bezczynnością w udzieleniu informacji publicznej jest brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosku o udostępnienie informacji publicznej (vide wyrok z dnia 3 września 2015 r., II SAB/Łd 51/15, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Z taką sytuacją częściowego nieodniesienia się do wniosku mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co wyżej wyjaśniono. Stąd też w zakresie wyżej opisanym dotyczącym punktu 2 i punktu 4 wniosku z dnia 27 maja 2015 r. należało ocenić, że organ pozostaje w bezczynności, do której wyeliminowania zobowiązano go orzeczeniem zawartym w punkcie 1 wyroku. Sąd stwierdził, że termin 14-dniowy od zwrotu akt organowi będzie wystarczający na wywiązanie się z zobowiązania. Zauważyć przy tym należy, że orzeczenie sądu w punkcie 1 wyroku oparto na przepisie art. 149 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r., co wynika z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Uwaga ta ma zastosowanie również do rozstrzygnięć zawartych w pozostałych punktach wyroku. Skład orzekający w sprawie niniejszej nie podziela wniosku strony skarżącej, jakoby bezczynność, która wystąpiła, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że czynnikami mogącymi mieć wpływ na ocenę charakteru naruszenia prawa przy bezczynności dotyczącej udostępnienia informacji publiczną są: okres oczekiwania podmiotu pytającego na odpowiedź, powody, dla których odpowiedź nie została udzielona, postawa pytanego organu przejawiająca lub nieprzejawiająca dobrej woli załatwienia wniosku, lekceważące lub nie powody niezałatwienia wniosku (vide wyroki z dnia 17 czerwca 2015 r., II SAB/Wa 353/15, z dnia 13 sierpnia 2015 r., II SAB/Bk 36/15, CBOSA). W sprawie niniejszej wniosek o udostępnienie informacji publicznej został w przeważającej części załatwiony i nastąpiło to z niewielkim opóźnieniem (wniosek z dnia [...] maja 2015 r., odpowiedź doręczona pytającemu w dniu [...] czerwca 2015 r.). Z okoliczności sprawy nie wynika lekceważące podejście organu do pytającego, a powody wskazane w odpowiedzi na skargę jako usprawiedliwienie opóźnienia (przeświadczenie o dysponowaniu przez wnioskodawcę żądanymi dokumentami z uwagi na toczący się spór przed sądem cywilnym, konieczność skonsultowania zakresu udzielanych informacji z profesjonalnym pełnomocnikiem), choć nie usprawiedliwiają zaniechań organu, to jednak nie czynią ich rażąco naruszającymi prawo. Stąd też w punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 149 § 1 in fine p.p.s.a. nie stwierdzając bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). Sąd miał na uwadze, że skarga została uwzględniona jedynie w części, jednakże nie oznacza to zwrotu kosztów postępowania w części skoro w pozostałym zakresie postępowanie zostało umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (organ uwzględnił stanowisko strony udzielając żądanej informacji, a umorzenie a nie uwzględnienie skargi wynikało wyłącznie z tego, że nastąpiło to po wniesieniu skargi a przed wyrokowaniem). Inaczej rzecz ujmując, obciążenie organu kosztami postępowania sądowego jest następstwem uwzględnienia słuszności skargi przez sam organ po jej wniesieniu przez stronę, co zrównuje stronę skarżącą z pozycją skarżącego opisaną art. 201 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi o obowiązku zwrotu kosztów postępowania skarżącemu także w razie umorzenia postępowania sądowego z przyczyny określonej art. 54 § 3 p.p.s.a. Końcowo wskazać należy, że procedura udostępniania informacji publicznej uregulowana w u.d.i.p. nie przewiduje konieczności składania środków zaskarżenia czy wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa przed złożeniem skargi na bezczynność. Stanowisko takie w sposób jednolity prezentuje od wielu lat orzecznictwo sądów administracyjnych (vide spośród wielu: postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., I OZ 522/14, CBOSA).