II SAB/Bk 48/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 18 listopada 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. na bezczynność P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 14 marca 2008 roku dotyczącego rozbiórki zbiornika na gnojowicę p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. przyznać adwokatowi A. O. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Skargą złożoną w dniu [...] lipca 2008 r. J. W. zarzuciła P. Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. bezczynność w przedmiocie nierozpoznania jej wniosku z dnia [...] marca 2008 roku o rozbiórkę szczelnego zbiornika na gnojowicę na działce o nr geod. [...] we wsi I., gm. N. Jednocześnie zakwestionowała stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażone w postanowieniu z dnia [...] czerwca znak [...]. W odpowiedzi na liczne skargi P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wskazał, że pismami z dnia [...] maja 2008 roku o nr [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2008 roku nr [...] udzielił odpowiedzi na skargi J. W. dotyczące działalności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w przedmiocie wniosku o rozbiórkę przedmiotowego zbiornika na gnojowicę. Ponadto organ podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca nie posiada statusu strony, a domaga się wydania nakazu rozbiórki. Tymczasem w trybie skargowym organ wyższego stopnia bada jedynie zasadność zarzutów wobec organu I instancji, nie może natomiast zobowiązać organu I instancji do zrealizowania żądania skarżącej, tym bardziej niebędącej stroną postępowania głównego. Na tej podstawie organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na bezczynność P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. podlegała odrzuceniu, z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego do rozpoznawania spraw prowadzonych w trybie skargowo - wnioskowym. W pierwszej kolejności należy podnieść, że art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a - normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). W myśl zaś art. 3 § 1 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z § 3 tegoż artykułu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z przepisu tego wynika, iż kognicji sądów administracyjnych podlega kontrola działalności administracji publicznej, w sprawach, które mają charakter spraw administracyjnych. Dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego indywidualnych rozstrzygnięć, określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 a p.p.s.a., w stosunku do których wyczerpane zostały środki zaskarżenia (art. 52 § 1 tej ustawy) oznacza, że katalog środków umożliwiających uruchomienie kontroli tych rozstrzygnięć (środków zaskarżenia) jest zamknięty. Ponadto przepis art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a przewiduje, że wnoszenie skarg na bezczynność organów administracji dopuszczalne jest wówczas, gdy nie wydają one rozstrzygnięć w sprawach szczegółowo wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy. Oznacza to, że zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności wydawanych w sprawach indywidualnych. Wobec tego zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest to, czy sprawa wszczęta przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie, ma charakter sprawy sądowo - administracyjnej. Innymi słowy, czy w opisanej sprawie organ był zobligowany podjąć jedno z rozstrzygnięć wskazanych w przepisie art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. i przez fakt uchylania się od rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w bezczynności. Z treści skargi wynika, że skarżąca zarzuca P. Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego niewłaściwe załatwienie jej wniosku z dnia [...] marca 2008 roku o rozbiórkę szczelnego zbiornika na gnojowicę na działce o nr geod. [...] we wsi I., gm. N. Organ natomiast w trakcie rozprawy w dniu 18 listopada 2008 roku (k. 46) podniósł, iż w dacie złożenia przez skarżącą przedmiotowego wniosku toczyło się już przed organem I instancji postępowanie dotyczące przedmiotowego obiektu budowlanego (od lutego 2008 roku), dlatego też P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. załatwił wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2008 roku, udzielając skarżącej w dniu [...] kwietnia 2008 roku informacji o stanie sprawy. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności należy wskazać, iż de facto skarżąca zarzuciła organowi administracji publicznej bezczynność polegającą na nierozpoznaniu jej skargi, wniesionej w trybie postępowania skargowego uregulowanego w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 227 – 240 kpa) na działalność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H., przed którym toczy się postępowanie co do meritum sprawy tj. rozbiórki obiektu. Przedmiotem skargi wniesionej w w/w trybie skargowym mogą być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub słusznych interesów obywateli, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwienie sprawy – ( art. 227 kpa). Ponadto należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 234 kpa w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie): 1. skarga złożona przez stronę podlega rozpatrzeniu w toku postępowania, zgodnie z przepisami kodeksu, 2. skarga pochodząca od innych osób stanowi materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu. W świetle powyższego pismo skarżącej (skarga) z dnia [...] marca 2008 roku mogło stanowić jedynie materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. pismem z dnia [...] maja 2008 roku o nr [...] ustosunkował się do skargi J. W. na działalność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H., w przedmiocie wniosku o rozbiórkę zbiornika na gnojowicę. W trybie skargowym określonym w dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego organ wyższego stopnia badał bowiem jedynie zasadność zarzutów wobec organu I instancji, nie mógł natomiast zobowiązać organu I instancji do zrealizowania żądania skarżącej. Jak już wskazano powyżej skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej. Jako, że skarga wniesiona na nienależyte wykonanie zadań przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. nie może stanowić przedmiotu skargi do sądu administracyjnego, to tym samym zaskarżenie bezczynności organu polegającej na nierozpoznaniu wniesionej w trybie skargowym skargi, nie podlega kognicji tego sądu. Podkreślić bowiem jeszcze raz należy, iż sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w przepisie art. 3 p.p.s.a. W szczególności nie jest on władny do rozpoznawania skarg w potocznym tego słowa znaczeniu na sposób funkcjonowania organów administracji publicznej. Skargi te są rozpatrywane w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego odnoszących się do skarg i wniosków (dział VIII) i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (vide: postanowienie NSA z 9.09.1999 r., III SAB 7/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 27; wyrok NSA z 20.07.2004 r., OSK 650/04; postanowienie WSA w Opolu, II SA/Wr 2091/03). Z tych też względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Marginalnie podnieść również należy, iż pozostałe zarzuty dotyczące postępowania przed Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego nie podlegają kognicji sądu administracyjnego w niniejszym postępowaniu.