II SAB/Bk 5/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na bezczynność Gminnej Spółki Wodnej "[...]" w K. w przedmiocie wydania uchwały p o s t a n a w i a odrzucić skargę W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2014 r. (data złożenia w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B.) skarżący podał, że nie skarży postanowienia Kolegium z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu wywiódł, że jako członek gminnej spółki wodnej wnosi, żeby organy spółki podjęły uchwałę w sprawie składek na rzecz spółki. W ocenie skarżącego sąd administracyjny ma wpływ na to, żeby taka uchwała została podjęta. SKO w odpowiedzi na skargę przyjęło, że dotyczy ona postanowienia z dnia [...] października 2014 r. i wniosło o umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu podano, że w trybie autokontroli stwierdzono nieważność tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na wstępie podać należy, że Sąd uznał, iż skarga dotyczy bezczynności gminnej spółki wodnej w przedmiocie wydania uchwały w sprawie składek na rzecz tej spółki. Badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem może zostać rozpoznana merytorycznie przez sąd, czy też zakwestionowane w niej akty lub czynności takiej sądowej kontroli z woli ustawodawcy nie podlegają. Skarga w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, bowiem środkiem kontroli w tym sensie sformalizowanym i może być wniesiona tylko od aktów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), tj. od decyzji, postanowień, aktów prawa miejscowego, aktów nadzoru, innych aktów lub czynności organów administracji dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jak również na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. może dotyczyć bezczynności organu administracji publicznej. Z tym że skarga na bezczynność dopuszczalna jest tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. W kontrolowanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Gminnej Spółki Wodnej "[...]" w K. w zakresie niewydania uchwały w przedmiocie wysokości składki za członkostwo w Spółce. W ocenie Sądu, tak określony przedmiot bezczynności pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Ustawa wodna z dnia 19 września 1922 r. (Dz.U. nr 62, poz. 574 ze zm.) przewidywała tworzenie spółek wodnych dobrowolnych (art. 134 ust. 2 pkt 1), przymusowych (art. 134 ust. 2 pkt 3) i z zastosowaniem przymusu względem mniejszości (art. 134 ust. 2 pkt 2). Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne (Dz.U. nr 34, poz. 158 ze zm.) rozróżniała spółki wodne tworzone dobrowolnie (art. 112 ust. 1 pkt 2) albo na podstawie decyzji wojewódzkiego organu administracji wodnej (art. 112 ust. 1 pkt 2). Według art. 110 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 38, poz. 230 ze zm.), utworzenie spółki wodnej następowało na mocy porozumienia zainteresowanych osób fizycznych i zakładów albo na podstawie decyzji naczelnika powiatu (później starosty). Wymienione ustawy przewidywały zatem zarówno spółki wodne dobrowolne, jak i przymusowe. Stan prawny w tym zakresie uległ istotnej zmianie po wejściu w życie obowiązującego Prawa wodnego, które nie dopuszcza tworzenia przymusowych spółek wodnych, z czego wynika, że są to zrzeszenia dobrowolne. W konsekwencji również członkostwo w nich jest w zasadzie dobrowolne, z jednym wyjątkiem, zgodnie bowiem z art. 168 ustawy, na wniosek spółki wodnej lub zainteresowanego zakładu starosta, w drodze decyzji, może włączyć zakład do spółki, jeżeli jest to uzasadnione celami, dla których spółka została utworzona. Stosunek członkowska w spółce wodnej posiada, pomimo nadzoru i kontroli starosty, charakter cywilnoprawny (vide: postanowienie SN z 31 sierpnia 1965 r., II CZ 60/65, OSNC 1966, nr 7-8, poz. 118, z 11 sierpnia 2004 r., II CK 481/03, Lex nr 271669, z 13 września 2007 r., III CZP 80/07, Lex nr 345571, z 3 lipca 2008 r., IV CZ 48/08, Lex nr 637709, a także G. Kozieł: Glosa do postanowienia SN z 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 oraz artykuł "Spółka wodna a stowarzyszenie", Pr. i Środ. z 2011 r., nr 1, poz. 119). Skutkiem przyjęcia cywilnoprawnego charakteru spółki wodnej jest przyjęcie, że składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego. Ustalenie i ściąganie składek i świadczeń należnych spółce wodnej od jej członków nie wiąże się z prawnopubliczną działalnością spółki. Obowiązek ich uiszczania wynika bowiem ze stosunku członkowskiego. Także podanie składki członkowskiej egzekucji administracyjnej nie pozbawia jej charakteru cywilnoprawnego. Członkowi spółki wodnej przysługuje zatem powództwo do sądu powszechnego, w którym będzie się mógł domagać ustalenia, że należność nie istnieje w całości lub w części. Taki pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w postanowieniach z dnia 6 marca 2012 r., II SAB/Bk 877/11, 13 lutego 2014 r., II SAB/Bk 88/13 i skład orzekający w pełni go podziela. W konsekwencji przyjąć należy, że skoro uchwała w przedmiocie ustalenia wysokości składki członkowskiej w spółce wodnej nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej lub innego rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 3 § 2 ust.1 - 4a p.p.s.a., to sąd administracyjny nie jest właściwy do orzekania w przedmiotowej materii, a w konsekwencji i o bezczynności Spółki w tym zakresie. W związku z tym, że skarga nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, Sąd uznał ją za niedopuszczalną i odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.