II SAB/Bk 53/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. na bezczynność Wójta Gminy Krasnopol w przedmiocie informacji publicznej 1. zobowiązuje Wójta Gminy Krasnopol do załatwienia w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wniosku Z. K. z 9 stycznia 2025 r. - w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wójta Gminy Krasnopol na rzecz skarżącego Z. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zaskarżył bezczynność Wójta Gminy Krasnopol w przedmiocie udostępnienia informacji poblicznej, zarzucając naruszenie: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. Skarżący wniósł o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu 9 stycznia 2025 r. złożył wniosek za pośrednictwem poczty elektronicznej ePuap o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. przysłania kserokopii zawartej umowy pomiędzy Gminą Krasnopol a Wykonawcą przyjmującym wykonanie usługi: "Odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych z terenu Gminy Krasnopol" na rok 2025 tj. od 1 stycznia 2025 roku do dnia 31 grudnia 2025 roku; 2. przysłania opracowanej przez Urząd Gminy Krasnopol kalkulacji stawek za: odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych z terenu gminy Krasnopol na podstawie której to Rada Gminy Krasnopol uchwaliła stawki na rok 2025; 3. podania jaka kwota zgodnie z uchwałą NR XI/60/2024 Rady Gminy Krasnopol z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie pokrycia części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, została przeznaczona z budżetu gminy Krasnopol na zrealizowanie podjętej uchwały. Wedle dyspozycji skarżącego, informację i dokumenty należało przesłać na adres wnioskodawcy lub zamieścić na stronie BIP Urzędu Gminy. Skarżący podał, że w odpowiedzi na złożony wniosek Wójt Gminy Krasnopol wydał decyzję z dnia 24 stycznia 2025 r. odmawiającą udzielenia informacji wskazując w uzasadnieniu między innymi dużą ilość składanych zapytań. Skarżący złożył odwołanie. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach decyzją z dnia 21 lutego 2025 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazało do ponownego do rozpatrzenia organowi I instancji. Wójt od dnia otrzymania ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach do dnia złożenia skargi na bezczynność nie udzielił odpowiedzi na złożony wniosek. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Krasnopol wniósł o jej oddalenie w całości i obciążenie skarżącego kosztami niniejszego postępowania, w tym ewentualnymi kosztami zastępstwa procesowego. Organ zwrócił uwagę, że na przestrzeni minionych lat, począwszy od 2014 r. w rejestrze dotyczącym informacji publicznej zarejestrowano, a następnie udzielono odpowiedzi wnioskodawcy w zakresie co najmniej 286 wniosków, które zawierały ogółem 2228 pytań. Skarżący nie powinien się powoływać na bezczynność organu, ponieważ został złożony wniosek do Prokuratury Rejonowej w S., w którym organ ubiega się o skierowanie sprzeciwu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wobec ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach, z którymi się nie zgadza. Organ nie pozostaje zatem bierny. Skarżący ma świadomość działań podejmowanych przez Gminę. Postępowanie skarżącego należy kwalifikować, jak sytuację szczególną, uciążliwą dla organu, co powinno łagodzić krytyczną ocenę sądu w zakresie istnienia bezczynności i skierować analizę na tory oceny zachowania wnioskodawcy w kontekście nadużyć przy żądaniu dostępu do informacji publicznej. Z punktu widzenia organu postępowanie nie zostało zakończone, bowiem nie rozstrzygnięto zasadności podnoszonych zarzutów Wójta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na gruncie u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności, nawet jeśli żądane informacje nie stanowią informacji publicznej – w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p., tj. bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeśli wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek: (1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub (2) wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p., czy też w sytuacji uznania, że doszło do nadużycia prawa do uzyskania informacji publicznej, lub (3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub (4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. Jeśli natomiast żądana informacja nie jest informacją publiczną, wystarczy że o fakcie tym organ powiadomi wnioskodawcę zwykłym pismem. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Z akt wynika, że w dniu 26 lipca 2024 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. przysłania kserokopii zawartej umowy pomiędzy Gminą Krasnopol a Wykonawcą przyjmującym wykonanie usługi: "Odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych z terenu Gminy Krasnopol" na rok 2025 tj. od 1 stycznia 2025 roku do dnia 31 grudnia 2025 roku; 2. przysłania opracowanej przez Urząd Gminy Krasnopol kalkulacji stawek za: odbiór, transport i zagospodarowanie odpadów komunalnych z terenu gminy Krasnopol na podstawie której to Rada Gminy Krasnopol uchwaliła stawki na rok 2025; 3. podania jaka kwota zgodnie z uchwałą NR XI/60/2024 Rady Gminy Krasnopol z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie pokrycia części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, została przeznaczona z budżetu gminy Krasnopol na zrealizowanie podjętej uchwały. Decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. nr PFI.LN.1431.2.2025, Wójt Gminy Krasnopol odmówił udostępnienia wnioskowanej informacji ze względu na nadużycie prawa do uzyskania prawa do informacji publicznej. Decyzją z dnia 21 lutego 2025 r. nr KO.901/6/25, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Suwałkach uchyliło decyzję Wójta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, argumenty powołane przez organ pierwszej instancji nie dają wystarczających podstaw do formułowania zarzutu nadużycia, bowiem sama ilość składanych przez skarżącego wniosków oraz umieszczanie ich na portalu publicznym, który jest dostępny dla wszystkich mieszkańców gminy Krasnopol nie jest dowodem nadużycia prawa. Kolegium wskazało, że organ w żaden sposób nie wykazał jakoby pomiędzy odwołującym się a Wójtem zachodziła relacja tego rodzaju, że pozwalałaby uznać sposób realizowania przez Z. K. jego prawa do informacji publicznej, jako działanie we własnym interesie. Konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej nie jest ustawowo określona jako przesłanka odmowy udostępnienia informacji to wymaga jednak bezspornego wykazania złej woli w działaniach osoby wnioskującej o udostępnienie informacji publicznej oraz udowodnienie, że ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudniać normalne funkcjonowanie i wypełnianie ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej. W ocenie sądu dane, o które wnosi skarżący stanowią informację publiczną, czego nie kwestionuje również organ. Nie powinno także budzić wątpliwości, że Wójt jest podmiotem będącym w posiadaniu ww. informacji publicznej, a przez to organem zobowiązanym do załatwienia sprawy w terminach przewidzianych w przepisach u.d.i.p. W okolicznościach rozpoznawanego przypadku organ zareagował na wniosek skarżącego, wydając 24 stycznia 2025 r. decyzję z odmawiającą udostępnienia informacji publicznej uznając, że wniosek skarżącego stanowił nadużycie prawa do informacji publicznej. Wskutek wniesionego przez skarżącego odwołania Kolegium decyzją uchyliło jednak ww. decyzję Wójta i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Tym samym decyzja Wójta z 24 stycznia 2025 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. W związku z tym po zwrocie akt przez Kolegium organ był zobowiązany ponownie załatwić sprawę w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p., czego jednak nie uczynił przed wniesieniem skargi, jak również do daty wyrokowania. Tym samym organ był w bezczynności, która nie ustała również po wniesieniu skargi. Nadmienić należy, że bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje odpowiednich czynności w przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej terminach, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Wobec powyższego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miało znaczenia z jakich przyczyn Wójt nie zajął się sprawą ponownie i nie załatwił jej w sposób przewidziany przepisami u.d.i.p., w szczególności bez znaczenia pozostają starania organu o skierowanie skargi na decyzję Kolegium przez Prokuratora Rejonowego w S. Ostateczna decyzja Kolegium pozostaje w obrocie prawnym, zatem aktualne jest stwierdzenie, że decyzja Wójta została wyeliminowana z obrotu prawnego, a tym samym wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej pozostaje bez reakcji organu przewidzianej przepisami prawa. Należy dodać, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność organu, a tym samym sąd nie wypowiada się w przedmiocie merytorycznej prawidłowości decyzji Wójta i ostatecznej decyzji Kolegium. Mogłoby to nastąpić jedynie w przypadku zaskarżenia decyzji Kolegium, co do dnia dzisiejszego nie nastąpiło. Sąd stwierdziwszy stan bezczynności był zobligowany zobowiązać organ do załatwienia wniosku, przy czym sąd na tym etapie nie może wypowiedzieć się w jaki sposób organ powinien załatwić sprawę. W tym zakresie orzeczono jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, "p.p.s.a."). Czyniąc zadość obowiązkowi nałożonemu przepisem art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, że bezczynność organu nie miała cech wskazujących na to, że doszło do rażącego naruszenia prawa (punkt 2 sentencji wyroku). Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. II GSK 1619/18). W rozpoznawanej sprawie sąd nie stwierdził wystąpienia takich cech. Brak ponownej reakcji organu po zwrocie sprawy przez Kolegium wynikał z błędnego przekonania, że jest to usprawiedliwione staraniami o wzruszenie decyzji Kolegium przez organ Prokuratury. O kosztach postępowania sąd orzekł jak w punkcie 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego uiszczony wpis w kwocie 100 zł. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.