II SAB/Bk 59/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Katarzyna Luto, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 marca 2009 r. sprawy ze skargi Z.C. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi J.C. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Wnioskiem z dnia 7 maja 2008r. skarżąca Z.C. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o udzielenie informacji o prawie do świadczenia rentowego lub emerytalnego T.O., który jest dłużnikiem skarżącej. Żądana informacja miała zawierać między innymi dane co do okresu pobierania przez wyżej wymienionego świadczenia oraz jego wysokości. W odpowiedzi na powyższy wniosek Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., Inspektorat w Z. pismem z dnia 20 maja 2008r., powołując się na art. 29 ust. 1 i 2 i art. 30 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych, odmówił udzielenia żądanej informacji. W uzasadnieniu odmowy organ wskazał, że udostępnienie żądanych danych spowodowałoby naruszenie dóbr osobistych T.O. Skargą nadaną bezpośrednio do sądu w dniu 21 sierpnia 2008r. Z.C. zarzuciła Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B., Inspektoratowi w Z. bezczynność w sprawie, jak określiła "manipulacyjno-spekulacyjną". Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z przyczyn formalnych tj. z powodu braku poprzedzenia skargi na bezczynność stosownym zażaleniem, o jakim mowa w art. 37 par. 1 kpa. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik organu zgłosił alternatywny wniosek o oddalenie skargi z uwagi na brak bezczynności organu (k. 113 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; W sprawie nie zaistniały podstawy do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej, o co w pierwszej kolejności wnosił organ, albowiem przy bezczynności organów w zakresie udostępniania informacji publicznej, a tak należało kwalifikować żądanie skarżącej (o czym szerzej będzie mowa w dalszej części uzasadnienia) nie zachodzi potrzeba poprzedzania skargi wnoszonej do sądu administracyjnego, żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 maja 2006r. w sprawie I OSK 601/05 i powtórzone ono zostało w wielu innych wyrokach sądów administracyjnych (między innymi w wyroku WSA w Warszawie z 8.09.2006r. sygn. II SAB/Wa 40/06, w wyroku WSA w Białymstoku z 21.10.2008r. sygn. IISAB/Bk 42/08, w wyroku WSA w Warszawie z 24.03.2006r. sygn. II SAB/Wa 1/06). W przywołanych wyrokach podkreślono, że ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) procedurę dostępu do informacji publicznej reguluje w sposób kompleksowy. Jednocześnie ustawa ta w bardzo wąskim zakresie odsyła do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc, że kodeks postępowania administracyjnego stosuje się jedynie w odniesieniu do decyzji. Te na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej wydaje się tylko przy odmowie udzielenia informacji i przy umorzeniu postępowania o udzielenie informacji. Wolą ustawodawcy było daleko idące odformalizowanie postępowania w zakresie udzielania informacji publicznej oraz zapewnienie szybkiego dostępu do informacji. Stąd brak poprzedzenia skargi zarzucającej organowi bezczynność w sprawie dostępu do informacji zażaleniem z art. 37 kpa, nie może skutkować jej odrzuceniem. Odrębną kwestią jest natomiast zasadność skargi. Merytoryczne stanowisko w sprawie wymaga poprzedzenia kategorycznym stwierdzeniem, że żądanie dochodzone przez stronę mieściło się w podmiotowym i przedmiotowym zakresie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przedmiotem sprawy było uzyskanie przez stronę informacji o wyniku (efekcie) postępowania prowadzonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B., Inspektorat w Z. w stosunku do T.O. – dłużnika skarżącej. Skarżąca chciała wiedzieć czy, a jeśli tak to jakie świadczenie (emerytalne, czy rentowe) zostało przyznane jej dłużnikowi, kiedy świadczenie było wypłacone i w jakiej wysokości. Zakres przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej określa art. 1ust.1 ustawy, a konkretyzuje art. 6 ustawy wymieniając jakie przykładowo informacje są objęte regulacją ustawy. W art. 6 pkt 4 lit. "a" do informacji publicznej zostały zaś zaliczone treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Niewątpliwie zatem decyzje administracyjne mieścić się będą w pojęciu informacji publicznej (tak też w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15.11.2004r. sygn. IV S.A./GL 664/04). Ponieważ przyznawanie świadczeń emerytalno – rentowych następuje w oparciu o decyzje administracyjne (vide: art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – t.j. Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), treść tych decyzji co do zasady stanowi dokument urzędowy przedmiotowo zaliczony do informacji publicznej. Zakres podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej określa natomiast art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wśród organów obowiązanych do udzielania takich informacji przepis ten wymienia między innymi podmioty reprezentujące państwowe jednostki organizacyjne (art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy). Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zaś państwową jednostką organizacyjną (art. 66 ust. 1 ustawy z 13.10 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych – tj. Dz. U z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm). W konsekwencji należało więc uznać, że udzielenie informacji o wyniku postępowania prowadzonego przez ZUS wobec ubezpieczonego, mieściło się - co do zasady - w przedmiotowo-podmiotowym zakresie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej w przypadku skierowania pisemnego wniosku o jej udzielenie, podmiot zobowiązany do udzielenia informacji, ma następujące możliwości: - udzielenia informacji publicznej (jest to czynność materialno-techniczna) - udzielenia w formie pisma zawiadomienia, odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej, bądź organ nie jest w jej posiadaniu (art. 4 ust.3 ustawy) lub obowiązuje inny tryb udzielania informacji (art. 1 ust. 2 ustawy) - odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ustawy) - odmowy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej ze względu na niewykazanie, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy). Dopiero brak podjęcia przez organ któregokolwiek z działań wymienionych wyżej tworzyłby stan bezczynności organu. Z punktu widzenia oceny czy organ zobowiązany do udzielenia informacji publicznej pozostaje w bezczynności, nie ma bowiem znaczenia fakt, czy reakcja organu na wniosek (tu odpowiedź na piśmie nosząca cechy decyzji, o czym niżej), była właściwa, wystarczająca, zaspakajająca oczekiwania strony czy zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy. W okolicznościach niniejszej sprawy organ w terminie 14 dni od otrzymania żądania udzielenia informacji poinformował skarżącą na piśmie że odmawia jej udzielenia z uwagi na ochronę danych osobowych i prywatności podmiotu objętego treścią informacji. W istocie zatem odpowiedź, zawierająca rozstrzygnięcie, uzasadnienie, powołanie podstawy prawnej, była decyzją odmawiającą udzielenia żądanej informacji. Organ zatem nie był bezczynny, ponieważ podjął w sprawie działania wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie naruszając przy tym wynikającego z ustawy 14 – dniowego terminu do załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że skarżąca wyraźnie zarzuciła w skardze organowi pozostawanie w bezczynności, stąd Sąd będąc związanym przedmiotem skargi, nie mógł jej traktować jako skargi na decyzję. Na marginesie jedynie zauważa, że potraktowanie skargi jako wniesionej na decyzję z dnia [...] maja 2008r. odmawiającą udzielenia informacji publicznej z powołaniem się na ochronę danych osobowych i prawo do prywatności podmiotu objętego treścią informacji, czyniłoby tę skargę niedopuszczalną. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, osobie, której odmówiono informacji ze względu na wyłączenie jawności informacji powołaniem się na ochronę danych osobowych, prawo do prywatności oraz tajemnicę inną niż państwowa, służbowa, skarbowa i statystyczna, przysługuje prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego o udostępnienie takiej informacji, a nie kontrola legalności takiej decyzji przez sąd administracyjny. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skoro w momencie wniesienia skargi na bezczynność, stan bezczynności organu nie miał miejsca, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z uwagi na złożony przez pełnomocnika z urzędu wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej wykonane na zasadzie prawa pomocy, Sąd orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi stosownego wynagrodzenia (art. 210 par. 1 w związku z art. 205 par. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wysokość przyznanego wynagrodzenia została określona na podstawie stawki wynikającej z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższonej o stawkę podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2002r. Nr 163, poz. 1348 ze zm).