II SAB/Bk 61/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 sierpnia 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U. M. i K. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Podlaskiego w przedmiocie ustalenia kwoty waloryzacji wypłaconego odszkodowania oddala skargę. Państwo U. i K. M. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Wojewodę Podlaskiego w sprawie dotyczącej ustalenia kwoty waloryzacji wypłaconego odszkodowania. Skarżący zarzucili naruszenie: - art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a.") wobec prowadzenia postępowania w sposób niezmierzający do wydania rozstrzygnięcia; - art. 8 k.p.a. z uwagi na prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji; - art. 12 k.p.a. w związku z art. 35 k.p.a. z uwagi na prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: 1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie; 2. stwierdzenie, iż organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznanie od organu na rzecz skarżących z powołaniem na art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa; 5. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Podlaski wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z nadesłanych przez organ akt wynika, że Wojewoda Podlaski decyzją z dnia 27 września 2024 r. znak: WGIII.7570.3.232.2024.KL ustalił odszkodowanie za nieruchomość stanowiącą uprzednio własność K. M., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 1,5071 ha, położoną w obrębie [...], gm. S., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], objętą decyzją Wojewody Podlaskiego Nr [...], znak: [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi ekspresowej [...] na odcinku [...] wraz z budową dwóch węzłów drogowych oraz niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi oraz zatwierdzeniu podziału nieruchomości, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W powyższej decyzji zobowiązano Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania na rzecz K. M., w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja odszkodowawcza stanie się ostateczna. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 18 października 2024 r. Wypłaty dokonano w dniu 30 października 2024 r. Pismem z dnia 14 marca 2025 r. pełnomocnik skarżących wystąpił do Wojewody Podlaskiego o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty waloryzacji wypłaconego odszkodowania. Wojewoda Podlaski w dniu 20 marca 2025 r. przekazał do rozpoznania ww. żądanie Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad. W piśmie tym powołał się na art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 311), art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.) oraz art. 65 § 1 k.p.a., stwierdzając in fine, że właściwym do rozpoznania podania o waloryzację wypłaconego odszkodowania jest Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Pismem z dnia 28 marca 2025 r., pełnomocnik skarżących wystąpił do Wojewody Podlaskiego o wydanie decyzji administracyjnej, w której dokonana zostanie waloryzacja przyznanego odszkodowania. Wojewoda Podlaski pismem z dnia 9 kwietnia 2025 r. ponownie przekazał według właściwości przedmiotowe żądanie Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad za pośrednictwem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Białymstoku. W dniu 29 kwietnia 2025 r. wpłynęło ponaglenie na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Podlaskiego postępowania dotyczącego ustalenia kwoty waloryzacji wypłaconego odszkodowania. Pismem z dnia 6 maja 2025 r. Wojewoda Podlaski przekazał ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii, który postanowieniem z dnia 27 maja 2024 r. uznał, iż Wojewoda Podlaski nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Skarżący utrzymują, że Wojewoda Podlaski jako organ właściwy w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczony grunt, a więc również ustalenie waloryzacji - mające na celu przywrócenie ekonomicznego znaczenia odszkodowania ustalonego w decyzji odszkodowawczej - pozostaje w jego kompetencji. GDDKiA jako jednostka zobowiązana do wypłaty realizuje decyzję, ale nie jest organem właściwym do rozstrzygania o waloryzacji. Jako, iż rozstrzygnięcie to ma charakter władczy, kwalifikując sprawę jako sprawę administracyjną, odmowa ustalenia waloryzacji nie może zostać udzielona w formie pisma informacyjnego. Zdaniem strony waloryzacja - jako należność akcesoryjna, powstająca wskutek postępowania odszkodowawczego, winna również zostać rozpoznana przez organ administracji publicznej. UGN nie nadaje uprawnień GDDKiA rozstrzygania w sprawach waloryzacji, a wobec braku wyrażonej w ustawie właściwości, organ ten pozostaje jedynie organem dokonującym waloryzacji, wyłącznie w formie czynności materialno-obrachunkowej, nie zaś podmiotem, który podejmuje w sprawie rozstrzygnięcie. Argumentacja skarżących jest chybiona. Stan przewlekłości postępowania administracyjnego ma miejsce wtedy, gdy postępowanie przed właściwym organem jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, stosownie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc gdy postępowanie to jest prowadzone w sposób nieefektywny i nieskoncentrowany czasowo, z naruszeniem zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.). Terminy na załatwienie sprawy wynikają z art. 35 k.p.a. Podkreślenia jednak wymaga, że stan przewlekłości dotyczy postępowania organu, który jest właściwy w sprawie. Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość podlega waloryzacji na dzień wypłaty, według zasad obowiązujących w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Przepis ten dotyczy sposobu waloryzacji odszkodowania, nie zawiera natomiast, podobnie jak inne regulacje specustawy drogowej zapisów dotyczących, który organ jest właściwy do dokonania waloryzacji. Niemniej w art. 23 ustawodawca wskazał, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sięgając do tej ustawy na uwagę zasługuje art. 132 ust. 3, który stanowi, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Jeżeli zatem z decyzji wywłaszczeniowej wynika, że zobowiązany do wypłaty odszkodowania skarżącym jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, to również w zakresie waloryzacji odszkodowania to ten organ jest właściwy. Ponieważ ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość następuje w formie decyzji administracyjnej, to waloryzacja, która jest uaktualnieniem przyjętej wysokości odszkodowania, wymaga zachowania tej samej formy. Forma decyzji administracyjnej wynika expressis verbis z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (vide: wyrok NSA z 9 lipca 2010 r., I OSK 1229/09; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 maja 2019 r., II SA/Bk 208/19). Błędne jest zatem przekonanie autora skargi, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie nadaje uprawnień GDDKiA rozstrzygania w sprawach waloryzacji, a wobec braku wyrażonej w ustawie właściwości, organ ten pozostaje jedynie organem dokonującym waloryzacji, wyłącznie w formie czynności materialno-obrachunkowej, nie zaś podmiotem, który podejmuje w sprawie rozstrzygnięcie. Decyzyjne uprawnienie w tym względzie GDDKiA posiada, co wynika wprost z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Organem tym jest zatem Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad - centralny organ administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych. Wojewoda Podlaski jako organ niewłaściwy do prowadzenia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty waloryzacji wypłaconego odszkodowania miał obowiązek – stosownie do art. 65 § 1 k.p.a. – do niezwłocznego przekazania wniesionych żądań do organu właściwego, co też uczynił dwukrotnie w dniach 20 marca 2025 r. i 9 kwietnia 2025 r., o czym skarżący zostali zawiadomieni z podaniem przyczyn takiego stanu rzeczy. Wojewoda nie naruszył zatem art. 8, art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a. i nie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Kwestionowanie przewlekłości postępowania ma bowiem na celu spowodowanie podjęcia stosownych działań przez podmiot prowadzący postępowanie, a tymi działaniami może być zarówno wydanie decyzji, jak i przekazanie sprawy właściwemu podmiotowi. Z akt nie wynika przy tym, aby między ww. organami istniał spór o właściwość. Adresatem stawianych zarzutów powinien być zatem Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) skargę oddalił. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ww. ustawy procesowej).