II SAB/Bk 65/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z 11 stycznia 2024 r. nr O.SR.530.000003.2024.AŁ Burmistrz Łap (dalej powoływany jako: "Burmistrz") przyznał J. K. (przedstawicielce ustawowej A. S. i S. S.) świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 500 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2023 r. do 30 września 2024 r. na ww. małoletnich. Zawiadomieniem z 15 stycznia 2024 r. Burmistrz poinformował R. S. (dalej powoływany jako skarżący) jako dłużnika alimentacyjnego o wydaniu decyzji. W piśmie z 12 lutego 2024 r. zatytułowanym "Odwołanie na decyzję numer O.SR.530.000003.2024.AZ z dnia 11 stycznia 2024 r.", doręczoną skarżącemu 1 lutego 2024 r. skarżący wywiódł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej powoływane jako: "Kolegium", "organ") ww. odwołanie. Postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania od ww. zawiadomienia. Kolegium wyjaśniło, że Burmistrz wysłał do skarżącego informację zawiadamiającą go o decyzyjnym przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Pismo to nie stanowi decyzji administracyjnej, zatem warunki do skutecznego wniesienia odwołania nie zostały zachowane z przyczyn przedmiotowych. Uzasadniało to stwierdzenie niedopuszczalności odwołania wniesionego od zawiadomienia (art. 134 k.p.a.). Skargę na powyższe postanowienie wywiódł do sądu administracyjnego skarżący. Kolegium nie przesłało ww. skargi do sądu administracyjnego wraz z odpowiedzią na nią, lecz postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. znak 406.296/1/E-8/26/24, wydanym w trybie autokontrolnym Kolegium uwzględniło skargę z 1 maja 2024 r. i uchyliło w całości postanowienie własne z 4 kwietnia 2024 r. Wskazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na błędne zidentyfikowanie przez poprzedni skład Kolegium przedmiotu zaskarżenia, tj. jako zawiadomienia a nie decyzji. Kolejnym postanowieniem z 19 czerwca 2024 r. nr 406.573/E-8/26/2024 Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącego od decyzji z 11 stycznia 2024 r. nr O.SR.530.000003.2024.AŁ - z przyczyn podmiotowych. Skargi na postanowienia SKO w Białymstoku z 4 kwietnia 2024 r., 10 czerwca 2024 r. oraz z 19 czerwca 2024 r. w jednym piśmie wywiódł do sądu administracyjnego skarżący. Kolegium, przesyłając do WSA w Białymstoku ww. skargi w dniu 26 lipca 2024 r. - załączyło również wcześniej wniesione skargi (pismo z 1 maja 2024 r.) na postanowienie z 4 kwietnia 2024 r. W tych okolicznościach zarządzeniami z 30 lipca 2024 r. Przewodniczący Wydziału II WSA w Białymstoku dokonał rejestracji skarg w ten sposób, że: (-) skargę na postanowienie Kolegium z 4 kwietnia 2024 r. (stwierdzające niedopuszczalność odwołania od zawiadomienia z 15 stycznia 2024 r.) zawartą w pismach z 1 maja 2024 r. i z 10 lipca 2024 r. zarejestrował pod sygnaturą II SA/Bk 462/24; (-) skargę na postanowienie Kolegium z 10 czerwca 2024 r. (autokontrolne) zawartą w piśmie z 10 lipca 2024 r. zarejestrował pod sygnaturą II SA/Bk 463/24; (-) skargę na postanowienie Kolegium z 19 czerwca 2024 r. (stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji z 11 stycznia 2024 r.) zawartą w piśmie z 10 lipca 2024 r. zarejestrował pod sygnaturą II SA/Bk 464/24. Wyrokiem z 19 września 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 463/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił postanowienie autokontrolne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 10 czerwca 2024 r. nr 406.296/1/E-8/26/24. Z kolei wyrokiem z 19 września 2024 r. w sprawie II SA/Bk 464/24 sąd uchylił również wydane następnie, na skutek postanowienia autokontrolnego, postanowienie SKO z 19 czerwca 2024 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Obydwa te wyroki uprawomocniły się. Wyrokiem z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 462/24 WSA w Białymstoku uchylił postanowienie Kolegium z 4 kwietnia 2024 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący zaskarżył przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kolegium w sprawie odwołania z dnia 12 lutego 2024 r. od decyzji Burmistrza z dnia 11 stycznia 2024 r., nr O.SR.530.000003.2024.AŁ, dotyczącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kolegium należy uznać za oczywistą, rażącą i nieznajdującą uzasadnienia w żadnych obiektywnych przesłankach natury faktycznej ani prawnej. Organ odwoławczy, będący uczestnikiem profesjonalnego obrotu prawnego, miał świadomość zarówno obowiązku rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, jak i tego, że decyzja Burmistrza z dnia 11 stycznia 2024 r. miała charakter czasowy i wygasała z dniem 30 września 2024 r. Tymczasem bezczynność i brak efektywnego działania organu doprowadziły do całkowitej utraty przedmiotu postępowania, co wprost przekłada się na pozbawienie strony realnej ochrony prawnej. Skarżący podkreślił, że w toku postępowania, które trwa już ponad piętnaście miesięcy, skarżący wielokrotnie i bezskutecznie podejmował działania w celu uzyskania rozstrzygnięcia - w tym złożył ponaglenie w dniu 16 kwietnia 2025 r., które również nie przyniosło żadnego skutku. Pomimo formalnej prostoty sprawy i jej istotnego znaczenia dla sytuacji życiowej skarżącego (dotyczyła ona bowiem świadczeń alimentacyjnych, wpływających bezpośrednio na jego obciążenia finansowe), organ administracyjny nie dopełnił obowiązku terminowego zakończenia postępowania. Skutkiem przewlekłości była utrata możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji, która w międzyczasie straciła moc obowiązującą z dniem 30 września 2024 r., co w sposób bezpośredni pozbawiło skarżącego ochrony prawnej. Przewlekłość ta spowodowała również poniesienie przez skarżącego kosztów sporządzania pism, interwencji procesowych, a także kosztów sądowych, co łącznie składa się na wymierną szkodę majątkową. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kolegium w sprawie odwołania z dnia 12 lutego 2024 r. od decyzji Burmistrza Łap z dnia 11 stycznia 2024 r., nr O.SR.530.000003.2024.AŁ, dotyczącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zobowiązanie Kolegium do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku, przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł tytułem rekompensaty za szkodę majątkową, krzywdę oraz poniesione koszty wynikłe z nieuzasadnionej przewlekłości postępowania, a także o zażądanie akt administracyjnych prowadzonych przez Kolegium w sprawie ww. decyzji Burmistrza oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych akt na okoliczność istnienia przewlekłości postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma Kolegium wskazało, że zarzut przewlekłości postępowania jest niezasadny. Skarżący był informowany pismami o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz przyczynach zwłoki. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad wynikających z art. 12 § 1 oraz art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.), a wszelkie czynności podejmowane były w sposób racjonalny, zgodny z charakterem sprawy oraz koniecznością zapewnienia jej prawidłowego i zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Faktycznie rozpatrzenie przedmiotowej sprawy było rozciągnięte w czasie, jednakże było to spowodowane głównie okolicznością wydania wyroku w dniu 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 462/24, w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, który stał się prawomocny w dniu 18 marca 2025 r. i wpłynął do tut. Kolegium w dniu 24 kwietnia 2025 r. Wstrzymanie się z wydaniem rozstrzygnięcia do czasu zapadnięcia prawomocnego orzeczenia sądu miało na celu zapewnienie zgodności działań Kolegium z wyrokiem sądu oraz uniknięcie ewentualnego naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Takie działanie było również wyrazem zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). Bezpośrednio po uzyskaniu informacji o prawomocnym zakończeniu postępowania przed sądem administracyjnym Kolegium niezwłocznie przystąpiło do zakończenia sprawy. Postanowienie w przedmiotowej sprawie zostało wydane w dniu 28 kwietnia 2025 r., tj. niezwłocznie od daty otrzymania prawomocnego wyroku. Potwierdza to brak przewlekłości oraz dowodzi, że Kolegium pozostawało w gotowości do zakończenia postępowania i działało z zachowaniem należytej staranności i terminowości. W odpowiedzi na pismo organu skarżący uzupełnił twierdzenia i wnioski skargi, wnosząc o stwierdzenie, że wydanie przez Kolegium decyzji z dnia 28 kwietnia 2025 r. nie niweluje skutków uprzedniej przewlekłości postępowania, a sam fakt zakończenia postępowania po ponad 14 miesiącach nie uchyla podstaw do stwierdzenia przewlekłości w rozumieniu art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.). Decyzja ta powieliła wcześniejsze stanowisko organu o braku legitymacji procesowej skarżącego, przez co ponownie uniemożliwiono merytoryczne rozpoznanie sprawy i wymusiło to na skarżącym złożenie kolejnej skargi do sądu administracyjnego – co potwierdza, że działania organu miały charakter pozorny i nie doprowadziły do rzeczywistego załatwienia sprawy. Skarżący wniósł dodatkowo o zasądzenie od organu kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, jak również o wpisanie przewlekłości do akt osobowych urzędnika oraz przekazanie odpisu wyroku do przełożonego służbowego osoby odpowiedzialnej, celem umieszczenia stosownej wzmianki w aktach osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego prowadzonego przez Kolegium w sprawie odwołania z dnia 12 lutego 2024 r. od decyzji Burmistrza Łap z dnia 11 stycznia 2024 r., nr O.SR.530.000003.2024.AŁ, dotyczącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Przewlekłość postępowania należy rozumieć jako prowadzenie postępowania w sposób, który – wbrew zasadzie wynikającej z art. 12 k.p.a. – nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania wystąpi w sytuacji nieefektywnego działania organu, dokonywania czynności w dużym odstępie czasu, wykonywania czynności pozornych, maskujących bezczynność w sposób formalny, gdy dochodzi do mnożenia czynności i dokonywania czynności niepotrzebnych, zbędnych, co prowadzi do przedłużenia postępowania. Przewlekłość oznacza zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym (por. wyroki NSA z dnia 10 kwietnia 2018 r., II GSK 3444/17 oraz z dnia 21 lipca 2016 r., II OSK 2630/15). Przechodząc więc do oceny sprawy co do jej istoty w zgodzie z powyższymi rozważaniami należy stwierdzić, że działania Kolegium nie cechowały się brakiem efektywności czy opieszałością, typowymi dla przewlekłego prowadzenia postępowania. Należy zauważyć, że skarżący złożył odwołanie od decyzji Burmistrza z dnia z dnia 11 stycznia 2024 r. O.SR.530.000003.2024.AŁ, o której w dniu 1 lutego 2024 r. skarżący został zawiadomiony pismem z 15 stycznia 2024 r. Odwołanie spotkało się jednak z reakcją Kolegium, które wydało w dniu 4 kwietnia 2024 r. postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zawiadomienia z 15 stycznia 2024 r. Co prawda w świetle prawomocnego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 14 stycznia 2025 r. działanie Kolegium było niewłaściwe, nie zmienia to jednak faktu, że miało ono miejsce, zatem organ nie pozostawał bezczynny. Następnie, po otrzymaniu złożonej przez skarżącego skargi na to postanowienie Kolegium wydało w dniu 10 czerwca 2024 r. postanowienie autokontrolne, celem naprawienia zaistniałego uchybienia, a później w dniu 19 czerwca 2024 r. postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. Działania te zostały zakwestionowane w wyrokach WSA w Białymstoku w sprawach II SA/Bk 463-464/24 z uwagi na niewłaściwe zastosowanie uprawnienia do autokontroli, a przez to nieskutecznej próby wyeliminowania wcześniejszego wadliwego postanowienia. W świetle orzeczeń WSA w Białymstoku w sprawach II SA/Bk 462-464/24 kolejne działania Kolegium były niewłaściwe, jednak nie można oceniać ich w kategoriach przewlekłości. Zarówno odwołanie, jak i później skargi do WSA w Białymstoku, spotykały się z odpowiednio szybką reakcją Kolegium, a fakt, że były to działania niepoprawne (i przez to ostatecznie nieskuteczne) nie świadczą o zaistnieniu przewlekłości. Oczywistym jest przy tym, że organ nie miał możliwości procedowania odwołania w czasie toczących się postępowań sądowych w sprawach II SA/Bk 462-464/24. Tym samym dopiero po wydaniu ostatniego z ww. orzeczeń w dniu 14 stycznia 2025 r., a następnie zwrocie akt administracyjnych do organu w dacie 24 kwietnia 2025 r. możliwe stało się ponowne wydanie postanowienia odnoszącego się do odwołania skarżącego w dniu 28 kwietnia 2025 r. Bez wątpienia więc postanowienie wydano niezwłocznie po otrzymaniu akt administracyjnych, a więc wywodzona z art. 12 k.p.a. zasada szybkości była respektowana. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie nie podlega ocenie sądu merytoryczna poprawność ww. postanowienia z 28 kwietnia 2025 r., które podlega odrębnemu zaskarżeniu. Istotne jest to, że po uchyleniu postanowień z 4 kwietnia 2024 r., 10 czerwca 2024 r. i 19 czerwca 2024 r. przez WSA w Białymstoku postanowienie z 28 kwietnia 2025 r. zostało wydane, stanowiąc procesową odpowiedź na złożone przez skarżącego odwołanie. Kolejno wydawane postanowienia, choć nieskuteczne, to zmierzały do zakończenia postępowania, które zainicjował skarżący złożeniem odwołania. Czas oczekiwania przez organ na rozstrzygnięcia sądu również nie może świadczyć o przewlekłości prowadzenia postępowania. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.