II SAB/Bk 7/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. D. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. w przedmiocie braku odpowiedzi na pismo w sprawie braku profesjonalizmu w trakcie działań ratowniczo-gaśniczych p o s t a n a w i a odrzucić skargę , A. D. wniósł do sądu administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania i bezczynność Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w B. w związku z brakiem odpowiedzi na jego pismo z [...] czerwca 2021 r., w którym jak wskazywał skarżący zarzucał brak profesjonalizmu w trakcie "działań ratowniczo – gaśniczych" wykonywanych w trakcie pożaru, który miał miejsce w nocy z [...] stycznia 2021 r., w związku z którym uzyskał on status strony pokrzywdzonej i poszkodowanej w pożarze. W treści skargi wskazał na przepisy art. 35 § 1, 2 i 3, art. 37 § 1 k.p.a. oraz art. 221 § 1 i 3 k.p.a., a także art. 227 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2021 r. udzielono odpowiedzi, zaś pismo to skarżący otrzymał w dniu [...] lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez sąd doprowadziła do wniosku, że skarga wniesiona przez skarżącego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), według którego skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa, w ten sposób, że sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a. oraz jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości – a więc tzw. skarg powszechnych (obywatelskich), o których mowa w art. 227 K.p.a. Prawo wniesienia takiej skargi stanowi realizację zagwarantowanego każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, w ramach swojej właściwości, (którą pomocnicza określa art. 229 K.p.a.), działające w trybie określonym w Dziale VIII K.p.a. "Skargi i wnioski". Zgodnie z art. 227 K.p.a., przedmiotem takiej skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, a działania podejmowane przez organ nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Postępowanie ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności. Wniesiona skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, które powinno zakończyć się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy, o czym stanowi art. 237 § 3 K.p.a. Wywiedzione przez skarżącego pismo z dnia [...] czerwca 2021 r. – jak wynika z jego treści – powinno być zakwalifikowane jako skarga z art. 227 K.p.a., zgodnie z którym przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Podkreślić przy tym należy, że stanowisko to znajduje również potwierdzenie w skardze złożonej przez skarżącego do sądu w niniejszej sprawie, gdzie skarżący wprost powołuje się na art. 221 § 1 i 3 oraz 227 K.p.a., a więc przepisy dotyczące postępowania skargowego, toczące się w trybie opisanym w dziale VIII k.p.a. Zauważyć jednak należy, że zarówno sposób procedowania, jak i załatwienia skargi, pozostaje poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w zakresie kontroli sądowej, która obejmuje m.in. akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tych przypadkach. Sądy administracyjne nie są właściwe do rozpoznawania tego typu skarg. Postępowanie w sprawie tego rodzaju skargi ma cechy samodzielnego jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego uproszczonego i kończy się czynnością materialno-techniczną, określoną w art. 238 § 1 kpa, informującą stronę o sposobie załatwienia skargi (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2012r. sygn. II OSK 2692/11 dostępnym na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do rozpatrywania tego rodzaju skarg właściwe są organy administracyjne w trybie, określonym w dziale VIII, rozdziały 1 i 2 K.p.a. Natomiast gdyby przyjąć, że intencją skarżącego jest zarzucenie bezczynności w jakimś konkretnym, toczącym się postępowaniu lub też bezczynności polegającej na tym, że organ nie wszczął postępowania administracyjnego, wówczas stosownie do przepisu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. taka skarga może być wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia; w przypadku skargi na bezczynność takim środkiem jest ponaglenie. Tymczasem skarżący nie dołączył do skargi żadnego ponaglenia złożonego w jakiejś konkretnej sprawie (stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 K.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie), jak zaś wynika z administracyjnych akt sprawy takiego ponaglenia również nie ma. Powyższe skutkuje stwierdzeniem o niedopuszczalności skargi i jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia