II SAB/Bk 70/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. B. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2009 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 30 zł w sprawie ze skargi J. P. na bezczynność Burmistrza S. w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a przyznać J. B. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 30 zł. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy J. B. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 30 zł (k. 173). Wobec wniesienia przez J. B. sprzeciwu od tego postanowienia wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w/w sprzeciwu odmówił przyznania prawa pomocy J. B. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 30 zł. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd wskazał, powołując się na art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, iż J. B. nie korzysta ze statusu strony ani uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. W związku z tym, iż wnioskodawca – J. B. nie jest stroną ani uczestnikiem postępowania nie może zostać mu przyznane prawo pomocy. Ponadto podkreślono, iż J. B. w sprawie niniejszej złożył pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego J. P., ale odmówiono mu dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika. Końcowo Sąd zaakcentował także, iż nawet gdyby wnioskodawca był pełnomocnikiem skarżącego, to i tak wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez pełnomocnika nie mógłby być uwzględniony, gdyż pełnomocnik działa w imieniu skarżącego, a nie jest stroną postępowania sądowego, w tym postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. B. Postanowieniem z dnia 18 września 2009 r. w sprawie sygn. akt I OZ 871/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego postanowienia wskazał, iż wprawdzie istotnie J. B. nie miał statusu strony w postępowaniu toczącym się ze skargi J. P. na bezczynność Burmistrza S., jednakże wystąpił on ze skargą kasacyjną w przedmiotowej sprawie, który to środek prawny został odrzucony, a jego autor pouczony był o przysługującym mu prawie do wniesienia zażalenia, które podlegało wpisowi oraz objęte było przymusem adwokackim. Tym samym J. B., działający przez adwokata, stał się niejako stroną postępowania w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej i w tym zakresie możliwym było rozpoznanie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych okolicznościach NSA podkreśliło, iż WSA powinien rozpoznać wniosek J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych ponad 30 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Postanowienie NSA z dnia 18 września 2009 r. w sprawie sygn. akt I OZ 871/09, które zapadło w sprawie niniejszej, powoduje określone konsekwencje, albowiem zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z powyższym Sąd zobligowany był do ponownego rozpoznania wniosku J. B. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 30 zł (k. 149). J. B. w swoim wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wywiódł, iż obecnie koncentruje się na usuwaniu strat w prowadzonym gospodarstwie rolnym powstałych w związku z i. odbytą w okresie od [...] lutego do [...] marca 2007 r. Trudna sytuacja na rynku uniemożliwia mu uzyskanie dochodu ze sprzedaży plonów. Ponadto, niezdolność do pracy o charakterze trwałym uniemożliwia poszukiwanie dodatkowych źródeł zarobku (praca najemna). J. B. utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości 130 zł oraz dochodu uzyskiwanego ze sprzedaży mleka w kwocie 120 zł miesięcznie (k. 150). Ze złożonego wniosku wynika również, że J. B. posiada grunty rolne o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha dzierżawione od gminy), las o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m² oraz [...] maszyn rolniczych mających od 20 do 36 lat, o szacowanej wartości około 20.000 zł. Razem z nim mieszka matka I. B., która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych Ponadto J. B. wskazał, iż do chwili obecnej nie otrzymał jeszcze żadnych dopłat z Unii Europejskiej za 2008 rok, bowiem ARiMR nieustanie przesuwa termin rozpoznania wniosku o dopłaty do gruntów rolnych (k. 149-150). W konkluzji wnioskodawca wywiódł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów prowadzonego postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego, tj. nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych powyżej kwoty 30 zł. Końcowo podkreślił, iż w miarę możliwości reguluje koszty sądowe, a z bilansu rocznego wynika, że w skali miesiąca na inne wydatki niż utrzymanie siebie i gospodarstwa rolnego pozostaje mu kwota 92,18 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 22 października 2009 r. wnioskodawca wskazał, iż otrzymał dopłaty unijne decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. na kwotę 11.144,11 zł. Rozliczając koszty sądowe J. B. podkreślił, iż zwrócono mu w sumie kwotę 592,26 zł, zaś jego wydatki sądowe za miesiące sierpień – październik 2009 r. wyniosły 1.218 zł plus koszty stawiennictwa do sądu. Wnioskodawca podniósł, iż aktualnie nie została jeszcze zawarta ugoda przez Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w S. Natomiast jest zobowiązany do pokrycia kosztów obowiązkowej reprezentacji przez tym Trybunałem w dwóch sprawach na łączna kwotę 8.000 zł, które zostaną pokryte z otrzymanych dopłat bezpośrednich z Unii Europejskiej. Przedstawiając wysokość i źródła uzyskiwanych dochodów (kwota 33.438,69 zł) oraz koszty ich uzyskania (35.946,44 zł) wnioskodawca wskazał, iż w roku 2009 uzyskał stratę w wysokości 2.507,75 zł. Końcowo J. B. podkreślił, iż o ile nie uda mu się w przyszłym roku uzyskać dodatkowych środków pieniężnych będzie zmuszony zaciągać kredyt specjalny klęskowy. W bieżącym roku doznał bowiem znacznych szkód z powodu nadmiernych odpadów deszczu, które objęły [...] ha z [...] ha fizycznych (k. 255-256). Do akt sprawy wnioskodawca dołączył: pismo z Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia [...]09.2009 r. w sprawach skarg B. przeciwko Polsce nr [...] i nr [...] (k. 257-258), zaświadczenie Urzędu Miejskiego w S. z dnia [...]08.2008 r. nr [...] o liczbie hektarów przeliczeniowych (k. 259), decyzję ARiMR z dnia [...]07.2009 r. nr [...] (k.260), roczne obliczenie podatku przez organ rentowy KRUS (k.261) oraz dokumenty potwierdzające część wydatków wnioskodawcy (k.262-271). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanym przypadku J. B. dowiódł, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych w kwocie powyżej 30 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego oraz otrzymywanej renty w łącznej wysokości 250 zł. Wnioskodawca posiada grunty rolne o pow. [...] ha, las o pow. [...] ha, dom o pow. [...] m² i maszyny rolnicze – [...] sztuk. J. B. jest osobą schorowaną, niezdolną do podjęcia dodatkowej pracy zarobkowej. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności, a przede wszystkim – niskie dochody, zły stan zdrowia oraz brak zgromadzonych oszczędności należy stwierdzić, że J. B. spełnia warunki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 30 zł. Wprawdzie wnioskodawca otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych z Unii Europejskiej w wysokości 11.144,11 zł, jednakże jest on zobowiązany do pokrycia kosztów obowiązkowej reprezentacji przez tym Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w S. w dwóch sprawach na łączną kwotę 8.000 zł, które to koszty zostaną pokryte z otrzymanych dopłat bezpośrednich. Ponadto wnioskodawca pozostałą kwotą środków otrzymanych z Unii Europejskiej pokryje stratę w prowadzeniu gospodarstwa rolnego w wysokości 2.507,75 zł. W tym miejscu należy wskazać, iż orzeczone zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 30 zł czyni zadość żądaniu wnioskodawcy określonym w rozpatrywanym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.