II SAB/Bk 81/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi R. K. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w B. w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. , R. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. We wniosku podał, iż nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności. Jest obecnie osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku (k. 30-31). Pismem z dnia 28 września 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie z rodzicami oraz ewentualnie wskazać wysokość uzyskiwanych przez nich dochodów i ponoszonych miesięczne wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem oraz wykazać posiadany majątek. Ponadto wezwano do wykazania źródła utrzymania skarżącego oraz jego wysokość, a także z jakich środków pokrywane są bieżące wydatki oraz ich wysokość. Dodatkowo wezwano do nadesłania dokumentacji potwierdzającej podnoszone okoliczności m.in. w zakresie ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów oraz zeznań podatkowych i wyciągów z rachunków bankowych. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawcy (k. 36). Wezwanie zostało doręczone prawidłowo dnia 13 października 2017 r. (k. 37), pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie ustosunkował się do wszystkich zawartych w nim pytań oraz nie nadesłał żadnych żądanych dokumentów (k. 38-39). W oświadczeniu skarżący podniósł, iż jest osobą bezrobotną, obecnie na szkoleniu jako osoba długotrwale bezrobotna, natomiast adres wskazany jako do korespondencji udostępniany jest mu nieodpłatnie przez rodzinę, podobnie jak żywność, opłaty, podatki itp. Skarżący podniósł, iż prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie i nie posiada żadnego majątku, samochodów. Jednocześnie podkreślił, iż o Pity, czy informacje z opieki społecznej, gdzie korzysta z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 300 zł miesięcznie np. na zakup żywności, Sąd może sam zwrócić się o stosowną dokumentację ( k.38). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, choć korzysta z mieszkania, żywności zapewnionych przez rodzinę, która również reguluje jego opłaty. Skarżący nie posiada żadnego majątku i oszczędności, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponadto korzysta z pomocy społecznej tj. pobiera zasiłek celowy w kwocie 300 zł, np. na zakup żywności (k. 38). Skarżący mimo wezwania nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, uzyskiwane dochody (w tym zasiłek celowy), czy też wyciągów bankowych oraz zeznań podatkowych za 2016 r. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie bowiem danych wskazanych we wniosku należy uznać, iż treść złożonego przez skarżącego oświadczenia dotyczącego jego sytuacji majątkowej, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego oraz ponoszonych wydatków budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym brakiem dochodu, a następnie wskazaniem, iż utrzymuje się z zasiłku celowego w kwocie 300 zł. Brak przy tym jest możliwości zestawienia osiągniętego dochodu z miesięcznymi wydatkami, które nie zostały określone. Skarżący przy tym nie wykazał, aby zalegał ze spłatą bieżących rachunków. Ponadto sytuacja materialna skarżącego nie została potwierdzona żadnymi dokumentami, do których przedłożenia był wzywany. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, w tym kosztów ustanowienia pełnomocnika. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł dochodu. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05, opublikowany w bazie CBOIS). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.