II SAB/Bk 88/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. D. na bezczynność G. S. W. "J." w K. w przedmiocie wydania uchwały p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. przyznać adwokatowi A. W. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego S. D. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Skarżący S. D., po sprecyzowaniu przedmiotu zaskarżenia na rozprawie w dniu 13 lutego 2014r., wniósł skargę na bezczynność Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. w przedmiocie niewydania uchwały w sprawie wysokości składki za członkostwo w tej Spółce. Gminna Spółka Wodna w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Podała, że pismem z dnia 10 lipca 2013r. udzieliła skarżącemu wyczerpującej odpowiedzi na poruszane w skardze kwestie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Na wstępie zauważyć należy, iż badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem może zostać rozpoznana merytorycznie przez sąd, czy też zakwestionowane w niej akty lub czynności takiej sądowej kontroli z woli ustawodawcy nie podlegają. Skarga w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, bowiem środkiem kontroli w tym sensie sformalizowanym i może być wniesiona tylko od aktów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1- 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), tj. od decyzji, postanowień, aktów prawa miejscowego, aktów nadzoru, innych aktów lub czynności organów administracji dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jak również na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. może dotyczyć bezczynności organu administracji publicznej. Z tymże skarga na bezczynność dopuszczalna jest tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. W kontrolowanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest bezczynność Gminnej Spółki Wodnej "J." w K. w zakresie niewydania uchwały w przedmiocie wysokości składki za członkostwo w Spółce. W ocenie Sądu, tak określony przedmiot bezczynności pozostaje poza zakresem kognicji sądu administracyjnego. Ustawa wodna z dnia 19 września 1922 r. ( Dz.U. nr 62, poz. 574 ze zm.) przewidywała tworzenie spółek wodnych dobrowolnych (art. 134 ust. 2 pkt 1), przymusowych (art. 134 ust. 2 pkt 3) i z zastosowaniem przymusu względem mniejszości (art. 134 ust. 2 pkt 2). Ustawa z dnia 30 maja 1962 r. - Prawo wodne (Dz.U. nr 34, poz. 158 ze zm.) rozróżniała spółki wodne tworzone dobrowolnie (art. 112 ust. 1 pkt 2) albo na podstawie decyzji wojewódzkiego organu administracji wodnej (art. 112 ust. 1 pkt 2). Według art. 110 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 38, poz. 230 ze zm.), utworzenie spółki wodnej następowało na mocy porozumienia zainteresowanych osób fizycznych i zakładów albo na podstawie decyzji naczelnika powiatu (później starosty). Wymienione ustawy przewidywały zatem zarówno spółki wodne dobrowolne, jak i przymusowe. Stan prawny w tym zakresie uległ istotnej zmianie po wejściu w życie obowiązującego Prawa wodnego, które nie dopuszcza tworzenia przymusowych spółek wodnych, z czego wynika, że są to zrzeszenia dobrowolne. W konsekwencji również członkostwo w nich jest w zasadzie dobrowolne, z jednym wyjątkiem, zgodnie bowiem z art. 168 ustawy, na wniosek spółki wodnej lub zainteresowanego zakładu starosta, w drodze decyzji, może włączyć zakład do spółki, jeżeli jest to uzasadnione celami, dla których spółka została utworzona. Stosunek członkowska w spółce wodnej posiada, pomimo nadzoru i kontroli starosty, charakter cywilnoprawny (vide: postanowienie SN z 31 sierpnia 1965 r., II CZ 60/65, OSNC 1966, nr 7-8, poz. 118, z 11 sierpnia 2004 r., II CK 481/03, Lex nr 271669, z 13 września 2007 r., III CZP 80/07, Lex nr 345571, z 3 lipca 2008 r., IV CZ 48/08, Lex nr 637709, a także G. Kozieł: Glosa do postanowienia SN z 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10 oraz artykuł "Spółka wodna a stowarzyszenie", Pr. i Środ. z 2011 r., nr 1, poz. 119). Skutkiem przyjęcia cywilnoprawnego charakteru spółki wodnej jest przyjęcie, że składka członkowska ma charakter świadczenia cywilnoprawnego. Ustalenie i ściąganie składek i świadczeń należnych spółce wodnej od jej członków nie wiąże się z prawnopubliczną działalnością spółki. Obowiązek ich uiszczania wynika bowiem ze stosunku członkowskiego. Także podanie składki członkowskiej egzekucji administracyjnej nie pozbawia jej charakteru cywilnoprawnego. Członkowi spółki wodnej przysługuje zatem powództwo do sądu powszechnego, w którym będzie się mógł domagać ustalenia, że należność nie istnieje w całości lub w części. Taki pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 6 marca 2012r. sygn. akt II SAB/Bk 877/11 i skład orzekający w pełni go podziela. W konsekwencji przyjąć należy, że skoro uchwała w przedmiocie ustalenia wysokości składki członkowskiej w spółce wodnej nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej lub innego rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 3 § 2 ust.1 - 4a p.p.s.a., to sąd administracyjny nie jest właściwy do orzekania w przedmiotowej materii, a w konsekwencji i o bezczynności Spółki w tym zakresie. W związku z tym, iż skarga S. D. nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego, Sąd uznał ją za niedopuszczalną i odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ww ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 461).