II SAB/Bk 9/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. M. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 77/18 ze skargi K. M. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu na studia podyplomowe p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2018 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 77/18, tut. Sąd odrzucił skargę K. M. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu na studia podyplomowe. Z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia wynika, że K. M. zaskarżył do Wojewody P. bezczynność Starosty Z. (Powiatowego Urzędu Pracy w Z.), który w ocenie skarżącego, nie załatwił jego wniosku z 2013 r. o zwrot kosztów za przejazdy na studia podyplomowe w dniu [...] października 2011 r. i w okresie od [...] do [...] czerwca 2011 r. Jak ustalił zaś Sąd, postępowanie w tym przedmiocie toczyło się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065) i zostało zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. umarzającą postępowanie, która została utrzymana w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...] lutego 2018 r. W związku zaś z tym, że skarga na bezczynność Wojewody P. nie została poprzedzona środkiem zaskarżenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., (tj. ponagleniem do właściwego ministra lub Wojewody P. z żądaniem rozpoznania sprawy), tut. Sąd odrzucił skargę K. M. na mocy art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.1302; dalej: "p.p.s.a."). W toku ww. postępowania sądowego, postanowieniem referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 18 kwietnia 2018 r. (II SO/Bk 8/18), przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata (k. 17 akt II SAB/Bk 77/18), natomiast w dniu [...] kwietnia 2018 r. Zastępca Sekretarza Okręgowej Rady Adwokackiej w B. wyznaczył do prowadzenia sprawy adwokata Ł. S. (k. 25 akt II SAB/Bk 77/18). Powiadomiony o terminie rozprawy pełnomocnik, w dniu [...] czerwca 2018 r. udzielił aplikantce adwokackiej D. K upoważnienia do zastępowania go w niniejszej sprawie (k. 38 akt II SAB/Bk 77/18), która to aplikantka stawiła się na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 r. (vide: protokół rozprawy k. 43 akt II SAB/Bk 77/18). Wyżej opisane postanowienie odrzucające skargę K. M. na bezczynność Wojewody P., zostało doręczone wraz z uzasadnieniem pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 sierpnia 2018 r. (k. 53 akt II SAB/Bk 77/18). Pełnomocnik zaś w dniu 13 września 2018 r. nadał na adres tut. Sądu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, która została oceniona przez sędziego sprawozdawcę jako sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności (k. 66 akt II SAB/Bk 77/18), a jej odpis, wraz z pouczeniem o sposobie oraz terminie wniesienia skargi kasacyjnej, został nadany na adres skarżącego (tj. ul. S. [...], [...] Z.) w dniu 18 września 2018 r. Korespondencja była powtórnie awizowana i finalnie nie została przez skarżącego odebrana, zaś po powrocie do tut. Sądu, z dniem 10 października 2018 r. została złożona do akt ze skutkiem doręczenia (k. 79 akt II SAB/Bk 77/18). Postanowienie tut. Sądu z dnia 9 sierpnia 2018 r. odrzucające skargę K. M. na bezczynność Wojewody Podlaskiego stało się prawomocne dnia 3 listopada 2018 r. (k. 44 verte akt II SAB/Bk 77/18). W dniu 14 lutego 2019 r. K. M. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SAB/Bk 77/18. W jej uzasadnieniu powołał się na okoliczność jego nieobecności na rozprawie oraz wskazał, że ustanowiony mu z urzędu adwokat nie dopełnił obowiązku rzetelnej reprezentacji. Do skargi o wznowienie postępowania sądowego skarżący dołączył zaświadczenie lekarza psychiatry z dnia [...] lutego 2019 r., z którego wynika, że z powodu reakcji żałoby po śmierci brata w 2018 r., nałożonej na przewlekłą chorobę psychiczną (schizofrenia rezydualna) skarżący nie był w stanie dotrzymać terminów sądowych. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 19 lutego 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi o wznowienie postępowania przez uprawdopodobnienie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu i dopuszczalność wznowienia postępowania, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na zasadzie art. 280 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Wezwanie doręczono pełnomocnikowi w dniu 25 lutego 2019 r., który w piśmie z dnia 4 marca 2019 r. wskazał, że skarżący uprawdopodobnił zachowanie terminu wniesienia skargi o wznowienie postępowania, załączając do niej zaświadczenie lekarza psychiatry z dnia [...] lutego 2019 r. oraz podtrzymał powołaną przez skarżącego podstawę wznowienia z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wskazując, że skarżący był pozbawiony możliwości obrony swoich praw, jak i swobodnego wypowiedzenia się przed tut. Sądem, a także, że w związku z przewlekłą chorobą psychiczną oraz żałobą po śmierci brata, był całkowicie pozbawiony zdolności procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Merytoryczne rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania poprzedzone jest każdorazowo oceną jej dopuszczalności, na którą składa się zbadanie zachowania trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi oraz zbadanie, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (vide: art. 280 § 1 p.p.s.a.). Zarówno pełnomocnik skarżącego, jak i sam skarżący, powołali podstawę wznowienia z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Jak wynika z art. 277 p.p.s.a., gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Mając przy tym na uwadze przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2019 r., stwierdzające, że skarżący nie był w stanie dotrzymać terminów sądowych, tut. Sąd uznał, że pomimo upływu w dniu 3 lutego 2019 r. ww. trzymiesięcznego terminu od daty uprawomocnienia się postanowienia wydanego w sprawie II SAB/Bk 77/18, skarżący złożył skargę w terminie, o którym mowa w art. 277 zd. 1 p.p.s.a. Sąd uznał bowiem, że ze względu na chorobę psychiczną, na którą nałożyła się reakcja żałoby po śmierci brata, skarżący dowiedział się o zapadłym w dniu 9 sierpnia 2018 r. postanowieniu, w dniu 6 lutego 2019 r. (tj. w dniu wydania zaświadczenia lekarskiego). Jakkolwiek skarga o wznowienie postępowania, została złożona w terminie, to w ocenie tut. Sądu, nie zawiera ona jednak wskazania ustawowej podstawy wznowienia, co powoduje jej niedopuszczalność. W ramach powołanej podstawy wznowienia, skarżący wskazał na jego nieobecność na rozprawie oraz sposób działania pełnomocnika, który w jego ocenie nie stanowił wypełnienia przez niego obowiązku należytej reprezentacji. Pełnomocnik zaś, powołując się na zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2019 r., wskazał na pozbawienie skarżącego zdolności procesowej i możliwości obrony swoich praw. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że niezadowolenie strony ze sposobu jej reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania, polegającej na nienależytej reprezentacji (por. m.in. postanowienie NSA z 15 lutego 2012 r., I GSK 155/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Brak należytej reprezentacji występuje bowiem wówczas, gdy pełnomocnik jest umocowany nieprawidłowo, albo gdy osoba będąca pełnomocnikiem, roli tej pełnić nie może (np. z uwagi na brak zdolności procesowej). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że brak należytej reprezentacji nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo umocowany pełnomocnik, nawet wówczas, gdy wykonuje on swoje obowiązki w sposób prowadzący do negatywnych dla skarżącego skutków lub w sposób nieakceptowany przez skarżącego (por. m.in. postanowieni WSA w Gliwicach z 27 maja 2010 r., II SA/Gl 50/10, CBOSA). Abstrahując od powyższego, jak wynika z akt sprawy II SAB/Bk 77/18, ustanowiony skarżącemu pełnomocnik z urzędu czynnie działał w sprawie, dochowując terminów procesowych. Do udziału w rozprawie w dniu 9 sierpnia 2018 upoważnił aplikantkę adwokacką, która się na nią stawiła, zaś w przewidzianym terminie złożył należycie sporządzoną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym sposób wykonywanej przez niego reprezentacji, nie wydaje się być wadliwy, zaś - jak wyżej wskazano, samo niezadowolenie skarżącego ze sposobu wykonywania reprezentacji przez ww. pełnomocnika, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania na zasadzie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Pozbawienie strony możności działania, oznacza natomiast pozbawienie strony możliwości obrony jej praw na skutek naruszenia przepisów prawa. Wystąpienie tej przesłanki wznowienia postępowania wymaga zatem wykazania związku pomiędzy naruszeniem prawa, a pozbawieniem stron możliwości działania w podanym wyżej znaczeniu. Tymczasem z akt sprawy wynika, że do pełnomocnika skarżącego kierowana była w sposób skuteczny korespondencja sądowa, w tym zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na 9 sierpnia 2018 r. (doręczone w dniu 6 czerwca 2018 r. - k. 34, 36 akt II SAB/Bk 77/18), w związku z tym, brak jest podstaw, aby uznać, że w sprawie doszło do jakiegokolwiek naruszenia prawa, którego skutkiem było pozbawienie skarżącego możliwości działania, w podanym wyżej znaczeniu. W tym miejscu zauważyć również należy, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, doręczeń przesyłek sądowych dla strony reprezentowanej przez pełnomocnika, Sąd dokonuje do rąk pełnomocnika. Powyższe wynika wprost z art. 67 § 5 p.p.s.a., według którego jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Doręczanie przesyłek sądowych do rąk pełnomocnika strony, obejmuje przy tym zarówno pełnomocników z wyboru jak i pełnomocników ustanowionych z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 244 § 2 p.p.s.a., ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy, jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. W związku z powyższym doręczenie korespondencji w sprawie musiało nastąpić do rąk ustanowionego skarżącemu pełnomocnika, zaś naruszenie ww. przepisów, mogłoby skutkować zarzutem nieważności postępowania sądowego. Odnosząc się z kolei do twierdzenia pełnomocnika o pozbawieniu skarżącego zdolności procesowej, zauważyć należy, że zgodnie z art. 26 § 1 p.p.s.a. zdolność procesową, rozumianą jako zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych, mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych. Jak stanowi przy tym art. 11 kodeksu cywilnego (ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r., j.t. Dz.U. 2018 r., poz. 1025 ze zm., dalej: "k.c.") pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności, zaś według art. 12 k.c. zdolności do czynności prawnych nie mają osoby, które nie ukończyły lat trzynastu oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Jak wynika zaś z akt sprawy, w chwili wszczęcia postępowania w sprawie II SAB/Bk 77/18 skarżący był osobą pełnoletnią (vide: data urodzenia wskazana w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lutego 2019 r.: [...] 1964 r.). Wedle zaś art. 13 § 1 k.c., osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Stosownie zaś do przepisów zawartych w art. 544 i nast. kodeksu postępowania cywilnego (ustawa z dnia 17 listopada 1694 r. j.t. Dz.U. 2018 r., poz. 1360 ze zm.) ubezwłasnowolnienie następuje w formie orzeczenia sądowego (tj. postanowienia).Takiego orzeczenia zaś w niniejszej sprawie nie przedłożono. Dodać przy tym należy, że orzeczeniem takim nie jest zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2019 r. W związku z powyższym, brak jest podstaw, aby uznać, że skarżący w toku postępowania II SAB/Bk 77/18 był pozbawiony zdolności procesowej. Reasumując, choć pełnomocnik skarżącego, wezwany do uprawdopodobnienia dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, sformułował jej podstawę w sposób odpowiadający ustawie p.p.s.a., to jednak nie wskazał on żadnych okoliczności, które by ją wypełniały i mogły stanowić realną podstawę wznowienia. Sąd nie stwierdził również takich okoliczności na podstawie skargi sporządzonej własnoręcznie przez skarżącego. Stąd też skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SAB/Bk 77/18 podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, bo nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia. Jak stanowi bowiem art. 280 § 1 p.p.s.a.: sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.