SA/Bk 1610/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Markowski, Sędzia NSA J. Orzel (spr.), Asesor WSA U. B. Rymarska, Protokolant A. Ziniewicz, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi E. F. oraz K. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżących E. i K. F. kwotę 3.159,00 (słownie: trzy tysiące sto pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B., decyzją z dnia [...] września 2003 r., powołując przepisy art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 45 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 ze zm.), art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 24 pkt 1 i art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r., Nr 54, poz. 572 ze zm.) określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. należne od E. F. i K. F. w kwocie 84.916,10 zł, w miejsce zadeklarowanego w kwocie 60.129,50 zł. Z treści uzasadnienia decyzji wynika, że E. i K., małżonkowie F., prowadząc działalność gospodarczą w 1998 r. w formie Spółki cywilnej A bezzasadnie zaliczyli do kosztów uzyskania przychodów wydatki stanowiące opłaty wynikające z zawartych przez Spółkę umów leasingu: 1. w dniu 29 maja 1998 r. nr umowy [...] z terminem wygaśnięcia na dzień 30.04.2000 r. samochodu marki J. G. C., rok produkcji 1994, nr rej. [...], po zmianie [...]. Samochód ten przekazano do użytkowania wspólnikom na okres 24 miesięcy, do dnia 30 kwietnia 2000 r., wysokość pierwszej raty określono w kwocie 19.260,00 zł netto + VAT – 4.237,20 zł. Pozostałe 23 raty określono w kwotach różnych – brutto 3.602,90 zł, w tym VAT – 649,70 zł. Wspólnicy zobowiązani byli zwrócić przedmiot leasingu w ciągu 14 dni leasingodawcy – B Sp. z o.o. w O. M. Leasingodawca nabył przedmiotowy samochód od firmy: C, W. ul. J. [...] za kwotę netto: 64.200,00zł plus VAT – 14.124,00zł. Leasingodawca przekazując samochód leasingobiorcy określił jego wartość – 87.183,60 zł, co stanowiło 135,80% wartości kapitałowej samochodu. Odbioru samochodu fizycznie dokonał J. K. 2. w dniu 16 czerwca 1998 r. umowę nr [...], pomiędzy tymi samymi stronami zawarto umowę leasingu samochodu marki J. G. C., rok produkcji 1995, nr rej. [...], po zmianie [...]. samochód ten przekazano do użytkowania wspólnikom na okres 24 miesięcy tj. do dnia 31.05.2000 r. Pierwszą ratę opłaty leasingowej określono na kwotę 24.768,00 zł plus VAT – 5.448,96, co stanowiło 30% wartości netto samochodu. Suma wszystkich opłat czynszowych wyniosła 82.642,58 zł netto, plus VAT – 18.181,36 zł brutto – 100.823,94 zł. Leasingodawca – B Sp. z o.o. w O. M. samochód ten nabyła od firmy C, W., ul. J. [...] za cenę netto 82.560,00 zł plus VAT – 18.163,20 zł. Podano, że kontrola skarbowa wykazała, iż w dniu 31 maja 2000 r. tj. w dniu przekazania przez A Spółkę cywilną samochodów leasingodawcy B Sp. z o.o., J. K. (małżonek wspólnika B. K.) zawarł z leasingodawcą umowę kupna – sprzedaży, w wyniku której stał się właścicielem jednego z samochodów uprzednio leasingowanych tj. o nr rej. [...] za cenę 6.420,80 zł plus VAT 1.412,40 zł. Wartość rynkowa tego samochodu w dniu nabycia wyniosła – 47.800,00 zł, czyli był wyższa o 41.380,00 zł od ceny nabycia samochodu. Następnie, po roku użytkowania w dniu 18.06.2001 r. samochód ten J. K. sprzedał A. K. za cenę 34.000,00 zł czyli ponad pięciokrotnie wyższą od ceny nabycia od leasingodawcy. Drugi samochód o nr rej. [...], podobnie jak pierwszy został przekazany w dniu 31 maja 2000 r. leasingodawcy, a następnie w dniu tym samym został nabyty przez małżonka drugiej wspólniczki Spółki cywilnej A K. F., za cenę 4.128,00 zł plus VAT – 908,18. Cena rynkowa tego samochodu w dniu nabycia wynosiła 57.550,00 zł czyli była wyższa od ceny nabycia o kwotę 53.332,00 zł. Czynności kontrolne wykazały, że samochód ten w dniu 5.06.2001 r. został sprzedany M. P. L. za cenę 36.000,00 zł czyli ośmiokrotnie wyższą od ceny nabycia przez K. F. W ocenie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., dążeniem wspólników s.c. A już w momencie zawierania umów nazwanych umowami leasingu operacyjnego było nadanie tym umowom takiej treści, aby możliwe było zaliczenie do kosztów uzyskania Spółki wydatków zwanych opłatami leasingowymi s.c. A na faktyczne nabycie samochodów przez członków rodziny wspólników Spółki po cenach niewspółmiernie niskich do rzeczywistej wartości samochodów. Ceny nabycia samochodów wyrażały się stosunkiem procentowym 13,4% oraz 7,2% wartości samochodów w/g cen rynkowych. Ponadto podano, że w § 10 pkt 14 umowy kredytowej Nr [...] z dnia 24 maja 2000 r. o kredyt w rachunku bieżącym, zawarte było stwierdzenie "wpłacenia do firmy za sprzedane samochody marki J. C. kwoty 100.000,00 zł tytułem zmniejszenia zobowiązań wspólników wobec firmy...". Powyższe oświadczenie, zdaniem organu dowodzi, że już w dniu 24.05.2000 r. B. i J. K., jak i E. i K. F., formalnie nie będąc właścicielami samochodów, uważali się za takowych i musieli w innej umowie z leasingodawcą uzyskać potwierdzenie, że nabędą przedmiotowe samochody po zakończeniu umowy leasingu. Organ uznał, że w tym stanie faktycznym strony wiązała umowa sprzedaży samochodów, a jedynie do celów podatkowych przedmiotowe umowy nazwane zostały umowami leasingu operacyjnego. Powołując przepisy art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych organ uznał, że wydatki poniesione zostały na nabycie środków trwałych i nie mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Odwołując się od powyższej decyzji E. i K. małż. F. wnosili o jej zmianę i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazywali, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie wyłączył z kosztów uzyskania przychodów rat leasingowych na oba samochody. Podnosili, że organ kontroli skarbowej nie uwzględnił ich wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka przedstawiciela leasingodawcy na okoliczność czy strony zawarły umowy leasingu, czy też sprzedaży, jak przyjął organ. Argumentowali, że wspólnicy nie mieli zamiaru obejścia przepisów podatkowych zawierając umowę pozorną leasingu, bowiem przy zakupie samochodów do kosztów uzyskania przychodów zaliczaliby amortyzację samochodów, co było niemożliwe przy umowie leasingu operacyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w B., decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podzielił ocenę faktyczną i prawną dowodów zebranych w sprawie, dokonaną przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Skarżąc powyższą decyzję E. F. i K. F. wnosili o jej uchylenie z powodu rażącego naruszenia prawa i zasądzenia na ich rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powtórzone zostały argumenty zgłaszane w postępowaniu odwoławczym. Odpowiadając na skargę organ wnosił o jej oddalenie uzasadniając, jak w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dacie 23.12.2003 roku. Stosownie do regulacji zawartej w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Skarga jest uzasadniona. Organy obu instancji zakwestionowały zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów prowadzonej w formie spółki cywilnej, działalności gospodarczej opłat leasingowych dwóch samochodów. Uznały, że chociaż dysponowanie samochodami przez wspólników odbywało się na podstawie dwóch umów leasingu operacyjnego, to jednak okoliczności sprawy wskazywały, że w istocie w obu przypadkach była to ukryta sprzedaż samochodów, chociaż strony umów nazwały je umowami leasingu operacyjnego. Stanowisko organów obu instancji nie ma oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Organ odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka, wnioskowanego przez podatników, przedstawiciela firmy będącej leasingodawcą. Zarówno umowa sprzedaży, jak i umowa leasingu są umowami dwustronnymi. Organy podatkowe posiadają uprawniania do samodzielnej oceny, czy zawarte umowy cywilno-prawne nie zmierzały do obejścia przepisów podatkowych. Chociaż przepisy dają takie uprawnienia organom podatkowym, to nie oznacza jednak, że organy zostały zwolnione z obowiązku wszechstronnej oceny faktycznej woli stron tych umów. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie, organy ograniczyły się jedynie do stwierdzenia, że przedmiotowe umowy były w istocie umowami sprzedaży samochodów. Organy miały obowiązek zbadać jaka faktycznie była wola stron tych umów, czy strony zamierzały zawrzeć umowy sprzedaży, czy też umowy leasingu. Niemożliwym było dokonanie powyższej oceny bez przesłuchania przedstawicieli obu stron przedmiotowych umów. Nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie w sprawie w charakterze świadka przedstawiciela leasingodawcy, jak też zaniechanie zebrania w tym zakresie dowodów powodowało wadliwość przeprowadzonego postępowania podatkowego. Organy podatkowe winne przeprowadzić postępowanie podatkowe zgodnie z zasadami określonymi w art. 120 – 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i dopiero po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania zastosować odpowiednie normy prawa podatkowego materialnego. W ocenie składu orzekającego Sądu naruszenie powyższych zasad postępowania w sprawie mogło mieć decydujący wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd stosując przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśli przepisów art. 200 wyżej powołanej ustawy.