I SA/Bd 101/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 04 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czwarty kwartał 2011 r. postanowił: odmówić zmiany postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 marca 2014r., sygn. akt I SA/Bd 101/14 odmawiającego przyznania prawa pomocy I SA/Bd101/14 UZASADNIENIE W dniu [...]2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną, trzema córkami oraz wnuczką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł brutto. Jako majątek strona wskazała dom o pow. [...]m², oraz samochód [...]. Zarządzeniem z dnia 07 lutego 2014r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego sytuację finansową i majątkową oraz do wskazania czy wnosi o ustanowienie adwokata czy doradcy podatkowego pod rygorem uznania, że wnosi o ustanowienie doradcy podatkowego. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że nie posiada oszczędności. Samochody [...]podlegają egzekucji. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu skarżący określił na kwotę [...]zł (rata za dom [...]zł, woda [...] zł, śmieci [...] zł, prąd [...]zł). Żona skarżącego z tytułu umowy o prace uzyskuje wynagrodzenie w kwocie [...]zł netto. Przedłożono deklarację roczną o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R za lata 2011-2012, deklaracje VAT-7K za 2011r. i 2012r., wyciąg z rachunku bankowego za listopad 2013r. oraz styczeń 2014r., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wezwanie do zapłaty należności. Ponadto wnioskodawca nie określił o jakiego pełnomocnika wnosi w związku z powyższym orzekający przyjął, że skarżący wnosi o ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 12 marca 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania prawa pomocy. Strona nie wniosła sprzeciwu od powyższego orzeczenia. W dniu 22 maja 2014r. wpłynął kolejny wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, trzema córkami oraz wnuczką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł. Jako majątek strona wskazała dom o pow. [...]m². Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Celem instytucji prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagwarantowanie stronie konstytucyjnego prawa do sądu ustanowionego w art. 45 ust.1 Konstytucji RP. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2011 r. sygn. akt I FZ 136/11). Wnioskodawca powinien, zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jego sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa, więc na wnioskodawcy. Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać należy, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Jednakże postanowienie to należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które - stosownie do treści art. 165 p.p.s.a., mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak stanowi ten przepis odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Innymi słowy bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, Sam. Teryt. 1996, nr 3, poz. 71). W przypadku postanowienia rozstrzygającego o odmowie przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia. Dokonując takiej oceny referendarz sądowy doszedł do przekonania, że przedstawione przez skarżącego w złożonym wniosku informacje nie pozwalają uwzględnić jego żądania. Aktualny wniosek o przyznanie prawa pomocy zawiera praktycznie tożsame informacje, jakie zawierał jego wcześniejszy wniosek. Skarżący uchyla się od współpracy w zakresie wykazania zasadności swojego wniosku. Nie nadesłał dokumentów źródłowych, o które był wzywany na etapie rozpoznawania pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro skarżący nie wykazał zmiany okoliczności faktycznych warunkujących uznanie, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., jego wniosek nie mógł zasługiwać na uwzględnianie. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji