I SA/Bd 1013/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant Starszy sekretarz sądowy Małgorzata Antoniuk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 04 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz pełnomocnika radcy prawnego Ł. T. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Skarżący pismem z dnia 02 czerwca 2014 r. zatytułowanym: "Skarga na czynności egzekucyjne Prezydenta Miasta B. z dnia 23 maja 2014 r., sygn. [...]." zaskarżył czynności egzekucyjne organu w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnych, przysługujących zobowiązanemu od Zakładu [...] "K." J. K. w B., na poczet należności z tytułu podatku od środków transportowych. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. oddaliło skargę uznając ją za niezasadną. W złożonym zażaleniu skarżący wskazał, że skarga została przez niego sporządzona na podstawie pouczenia zawartego w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u innego dłużnika zajętej wierzytelności niż pracodawca, organ rentowy lub bank. Podniósł, że podstawowym zarzutem względem zaskarżonego postanowienia jest błędne twierdzenie organu, iż z Zakładem [...] "K." J. K. strona zawarła umowę na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Zdaniem strony, wskazana umowa została zawarta na podstawie przepisów Kodeksu pracy, w związku z czym, uzyskiwane świadczenie podlega ochronie, gdyż ponad wszelką wątpliwość kwota [...] zł netto miesięcznie jest niezbędna do zapewnienia utrzymania, podczas gdy dochody strony wynoszą łącznie [...] zł netto miesięcznie. Na podstawie przedstawionych zarzutów zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę przysługującego od firmy "K.". Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że Prezydent Miasta B. w dniu 25 lipca 2013 r. wystawił na podstawie art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") upomnienie, wzywające skarżącego do uregulowania należności w podatku od środków transportowych za pojazd nr rej. [...], marka Renault [...] z tytułu I raty za 2013 r., kwota należności głównej - [...] zł. Upomnienie zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 29 lipca 2013 r. i nie odniosło oczekiwanego skutku. Następnie wierzyciel tytułem wykonawczym z dnia 19 września 2013 r. nr [...] objął zaległości podatkowe strony powstałe w podatku od środków transportowych - I rata 2013 r., kwota należności głównej -[...] zł, odsetki za zwłokę od tych zaległości - [...] zł. Jednocześnie kolejnym upomnieniem, wystawionym w dniu 08 października 2013 r., Prezydent Miasta B. wezwał skarżącego do uregulowania należności w podatku od środków transportowych za pojazd nr rej. [...], marka Renault [...] z tytułu II raty za 2013 r., kwota należności głównej - [...] zł. Upomnienie zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 21 października 2013 r. W związku z nieuregulowaniem należności, wierzyciel tytułem wykonawczym z dnia 19 listopada 2013 r. nr [...] objął zaległości podatkowe zobowiązanego powstałe w podatku od środków transportowych - II rata 2013 r., kwota należności głównej -[...] zł, odsetki za zwłokę od tych zaległości - [...] zł. W dniu 28 maja 2014 r. skarżący podjął "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u innego dłużnika zajętej wierzytelności niż pracodawca, organ rentowy lub bank" wystawione przez organ egzekucyjny - Prezydenta Miasta B. w dniu 23 maja 2014 r., skierowane do Zakładu [...] "K." J. K. Zawiadomieniem tym wezwano dłużnika, aby bez zgody organu egzekucyjnego, nie uiszczał zobowiązanemu należnej od niego kwoty z tytułu umowy zlecenia do wysokości egzekwowanych należności i należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności, objętych tytułami wykonawczymi wystawionym przez Prezydenta Miasta B. nr [...] oraz nr [...]. Odnosząc się do argumentacji zobowiązanego, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w zaskarżonym postanowieniu, organ prawidłowo stwierdził, że nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, będących podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego oraz że skarga na czynność egzekucyjną nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Organ podkreślił, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Tym samym, organ nadzoru nie może rozpoznać zarzutów opartych na przesłankach z art. 33 u.p.e.a., gdyż naruszyłby przepisy o właściwości i przekształcił skargę w konkurencyjny, a nie subsydiarny środek zaskarżenia działań organu egzekucyjnego. W zakresie zastosowanego środka egzekucyjnego organ stwierdził, że Prezydent Miasta B. będąc w posiadaniu informacji, iż zobowiązany posiada wierzytelność pieniężną z tytułu umowy cywilnoprawnej - umowy zlecenia - zawartej z Zakładem [...] "K." J. K., zasadnie dokonał zajęcia na podstawie art. 89 u.p.e.a., skoro zobowiązany zawarł z tym podmiotem umowę podlegającą przepisom Kodeksu cywilnego, a nie Kodeksu pracy, który określa, czym jest stosunek pracy. Mając na uwadze charakter wniesionego środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, organ stwierdził, że nie mógł zawartych zarzutów zobowiązanego dotyczących niedopuszczalności zastosowanego tego środka rozpatrywać w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego jest podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tej sytuacji, skarga na czynności egzekucyjne nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w ustawie, w tym również z art. 33 §1 pkt 8 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W skardze strona ponownie podniosła, że wynagrodzenie otrzymywane z Zakładu [...] "K." J. K. wypłacane jest na podstawie przepisów Kodeksu pracy i stanowi wynagrodzenie za pracę, w związku z czym nie podlega zajęciu w trybie art. 89 u.p.e.a. Skarżący podniósł również, że organ pozostaje w błędnym przekonaniu, iż posiada on inną wierzytelność niż wynagrodzenie za pracę. Zarzucił, że pomimo wielokrotnie składanych wyjaśnień, organ nie rozpoznał sprawy dogłębnie, jak również nie przytoczył żadnych argumentów przeciwnych jego twierdzeniom. Zdaniem skarżącego, decyzja o zajęciu jest nielegalna, ponieważ dotyczy wynagrodzenia za pracę. Mając na uwadze powyższą argumentację, strona wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta B. o zajęciu wynagrodzenia za pracę przysługującego skarżącemu z Zakładu [...] "K." J. K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W związku z ustanowieniem przez tut. Sąd w drodze prawa pomocy pełnomocnika z urzędu, skarżący pismem z dnia 19 stycznia 2015 r. uzupełnił skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 33 § 1 pkt. 6 u.p.e.a. w zw. z art. 9 § 1 i 2 oraz art. 13 w zw. z art. 22 § 1 i art. 87 § 6 ustawy z dnia z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014, poz. 1502 ze zm., dalej: "K.p.") poprzez ich niezastosowanie w sprawie w sytuacji, kiedy z pism skarżącego jednoznacznie wynikało, jaki charakter miał złożony przez niego środek odwoławczy oraz rażące naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie w sprawie w sytuacji kiedy złożony przez stronę środek odwoławczy był środkiem o innym charakterze prawnym, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy. Ponadto strona zarzuciła rażące naruszenie art. 6 i art. 7 oraz art. 77 § 1 i z art. 80 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a.") poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wydanie postanowienia z naruszeniem prawa oraz sprzecznego z zebranym materiałem dowodowym, czym naruszono zasadę zaufania strony do organu prowadzącego sprawę. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że podnoszona przez niego argumentacja powinna skłonić organ do potraktowania pisma wszczynającego niniejsze postępowanie jako zarzutów określonych w art. 33 § 1 ust. 6 w zw. z art. 13 u.p.e.a. Zdaniem skarżącego, organ bezzasadnie, bazując tylko i wyłącznie na tytule pisma złożonego przez stronę, zakwalifikował pismo jako skargę na czynności egzekucyjne określoną w art. 54 u.p.e.a., czym także naruszył podstawowe zasady postępowania wymienione w K.p.a. Ponadto, organ oprócz błędnego zakwalifikowania pisma jako środek odwoławczy, w żaden sposób nie odniósł się merytorycznie do podnoszonych kwestii związanych z art. 9 u.p.e.a. oraz powołanymi przepisami K.p. Na marginesie skarżący wyjaśnił, iż inny organ egzekucyjny - ZUS w 2012 r. prowadził przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne z tytułu zobowiązania składkowego. W owym postępowaniu skarżący składał takie same pod względem konstrukcji prawnej pisma kwestionujące zajęcie wierzytelności z tytułu wynagrodzenia z umowy zlecenia, natomiast organ rentowy i dalej Izba Skarbowa jednoznacznie przedmiotowe pisma uznawały jako wnioski złożone w trybie art. 13 u.p.e.a., a nie jak w przedmiotowym postępowaniu, jako skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. Przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczące zajętej wierzytelności zostało uchylone na skutek złożonej skargi przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 771/14 z uwagi na nierozpoznanie przez organy istoty sprawy i nieodniesienie się przez organy do podnoszonych przez skarżącego twierdzeń w zakresie art. 9 § 1 i 2 u.p.e.a. w zw. z art. 22 § 1(1) i art. 87 § 6 K.p. Skarżący podkreślił, że z przedmiotowego postępowania jednoznacznie wynika również jaki jest cel i charakter składanych przez skarżącego pism dotyczących zajęcia wynagrodzenia z tytułu umów zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd dopatrzył się naruszenia art. 7 i 77 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 33 i 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 77 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasady ogólne w tej ustawie są min. takie, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7); organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8); oorzeczenia sądów orzeczenia administracji tezy z piśmiennictwa komentarze ooooorgany administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9). informacje o jednostceMając powyższe na względzie, w ocenie WSA, stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu nie jest ustalony w stopniu wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącego. Przede wszystkim należy stwierdzić, że chcąc wydać rozstrzygnięcie, organ musi zbadać, z jaką sprawą ma do czynienia. W przypadku postępowania wszczętego na wniosek – powinien sprawdzić, czego żąda wnioskodawca. Organ podatkowy jest uprawniony i zobowiązany do takiej kwalifikacji wniosku jaka wynika z jego osnowy, uzasadnienia oraz okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 34 u.p.e.a., zarzuty rozpatruje organ egzekucyjny, czyli organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków (art. 1a pkt 7 u.p.e.a.). Z kolei stosownie do art. 54 § 5 u.p.e.a., w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, postanowienie wydaje organ nadzoru. WSA wyjaśnia, że prawidłowym jest stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, będących podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego oraz że skarga na czynność egzekucyjną nie może dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Racje ma organ uznając, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny, a organ nadzoru nie może rozpoznać zarzutów opartych na przesłankach z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż naruszyłby przepisy o właściwości i przekształcił skargę w konkurencyjny, a nie subsydiarny środek zaskarżenia działań organu egzekucyjnego. Sąd zgadza się, iż mając na uwadze charakter wniesionego środka zaskarżenia, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, organ nie mógł zawartych zarzutów zobowiązanego dotyczących niedopuszczalności zastosowanego tego środka - rozpatrywać w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., a zgodnie z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego jest podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Jednak nie można zgodzić się z organem, iż poza sporem pozostaje to, że skarżący w związku z podjętym zawiadomieniem oraz pouczeniem w nim zawartym - złożył skargę na czynności egzekucyjne. Tego właśnie do końca nie wyjaśniono, co potwierdza ostatecznie stanowisko skarżącego zajęte prze tut. Sądem. Niewątpliwie wniosek złożony przeciwko egzekucji uzasadniono tym, że objęła ona wynagrodzenie chronione przed nią w sposób szczególny. Z kolei stosownie do art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Zatem z niedopuszczalnością egzekucji administracyjnej mamy do czynienia, gdy w sprawie wystąpiła okoliczność wykluczająca możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względów formalnych - podmiotowych lub przedmiotowych. I tak też uzasadnienie wniosku skarżącego mieści się w treści tego przepisu i mogłoby być rozpoznane jako zarzut. Jedynym argumentem organu pozostaje tytuł pisma, gdzie posłużono się pojęciem skargi na czynności, jednak i tu nie można zapominać, że żądanie złożyła osoba nie będąca prawnikiem, a wyraz "skarga" w jego potocznym znaczeniu nie odbiega od pojęcia "zarzut". Zatem skoro uzasadnienie wniosku wskazuje na zarzut, a tytuł na skargę na czynności, przesądzającym powinno być także to, czy pismo spełnia warunek, o jakim mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Stosownie do tego zapisu, zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Analiza sprawy wykazała, że pod tym kątem nie ma zabranego materiału. Nie wiadomo kiedy skarżący odebrał tytuł wykonawczy, i to należałoby w pierwszym rzędzie wyjaśnić. Dopiero tak ustalony stan faktyczny pozwala na dalsze czynności związane z wnioskiem z dnia 2 czerwca 2014r. W ocenie Sądu złożenie pisma z dnia 2 czerwca 2014r. w terminie przewidzianym na złożenie zarzutów w postępowaniu, oznacza, że pismo należało rozpoznać w trybie art. 33 i 34 u.p.e.a, co prowadzi do wniosku, że brak wyjaśnienia kwestii zachowania siedmiodniowego terminu, o jakim mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., może mieć istotny wpływ na wynik sprawy już chociażby dlatego, że zmienia się właściwość organu. Zatem sprawa wraca do ponownego rozpoznania przez organ, który stosownie do art. 153 p.p.s.a., jest związany niniejszym wyrokiem. Mając na względzie powyższe okoliczności, oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013r., poz. 490 j.t.). W kwocie uwzględniono podatek VAT w stawce 23%.