I SA/Bd 1027/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące październik, listopad, grudzień 2010r. oraz styczeń, luty 2011r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2012r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące październik, listopad, grudzień 2010r. oraz styczeń, luty 2011r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach sporządzonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz małoletnim synem którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł. Strona oświadczyła, że nie posiada nieruchomości, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2013r. Referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. W odpowiedzi wnioskodawczyni przedłożyła wyciąg z rachunku bankowego oraz oświadczyła, że lokal w którym zamieszkuje jest wynajmowany. Koszty związane z utrzymaniem strona określiła na kwotę [...] zł miesięcznie. Wskazał, że ani ona ani pozostali domownicy nie posiadają samochodu. Wnioskodawczyni wskazał, że jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie męża oraz alimenty na syna. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Art. 246 § 1 p.p.s.a. bowiem - dla przyznania prawa pomocy - wymaga wykazania, nie zaś innego - sumarycznego i uproszczonego dowiedzenia istnienia wskazanych w jego treści przesłanek. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). Jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF oraz oświadczenia skarżącej nadesłanego na zarządzenie z dnia 23 stycznia 2013r. wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz małoletnim synem którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł. Zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu. Koszty związane z comiesięcznym utrzymaniem strona określiła na kwotę [...] zł. W tym miejscu godzi się podnieść, że strona nie przedstawiła wszystkich dokumentów, o które była wezwana na mocy art. 255 p.p.s.a., a w szczególności zeznania podatkowego skarżącej oraz jej męża za 2011r., wyciągów z rachunków bankowych męża skarżącej oraz nie udokumentowała wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (brak informacji na temat kosztów wynajmu mieszkania, wysokości opłat za prąd, gaz, telefon, itp). Strona poprzestała tylko na ogólnikowym określeniu, że koszty związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł. Wskazać również należy, że z przedłożonego wyciągu rachunku bankowego wynika, że skarżąca posiada jeszcze inny rachunek bankowy (którego wyciągu nie przedłożyła), z którego chociażby w miesiącu październiku 2012r. dwukrotnie zasilała rachunek bankowy, którego wyciąg przedłożyła. Ponadto strona na urzędowym formularzu PPF podaje, że jedyny dochód gospodarstwa domowego stanowi wynagrodzenie męża, a w oświadczeniu nadesłanym w odpowiedzi na zarządzenie z dnia 23 stycznia 2013r. podaje, że na dochód gospodarstwa domowego składa się również kwota alimentów na syna, której wysokości strona w ogóle nie podaje. W tym miejscu podkreślić należy, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08. Reasumując, należy wskazać, że warunkiem, od którego zależy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, jest konieczność wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Skarżąca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy, co skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.