I SA/Bd 1033/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w T.prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. obejmującego należność z tytułu cła za miesiąc wrzesień 2009 r. w kwocie należności głównej [...] zł. Podstawę prawną dochodzonego obowiązku stanowi orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. Celem wyegzekwowania należności organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego w Wojskowym Biurze Emerytalnym w B. Pismem z dnia [...] r. skarżący złożył zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. Podniósł, że nie otrzymał upomnienia przed wystawieniem tytułu wykonawczego oraz zarzucił zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zdaniem strony, zastosowany środek w postaci zajęcia emerytury nie prowadzi do załatwienia sprawy, a jedynie uniemożliwia zdobycie środków na pokrycie długu celnego. Skarżący podkreślił, iż w zaistniałej sytuacji nie ma możliwości zaciągnięcia kredytu w celu spłaty dochodzonej należności. Dlatego zastosowany środek egzekucyjny uważa za uciążliwy, jak i nieracjonalny, albowiem powiększa on główne zobowiązanie o kwotę kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w T. uznał za nieuzasadnione wniesione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W złożonym zażaleniu skarżący przyznał, iż podniesiony zarzut braku doręczenia upomnienia - wobec niewiedzy na temat nowych przepisów w tym zakresie - był nietrafiony. Nie zgodził się jednak z twierdzeniem, że zastosowany w sprawie środek egzekucyjny nie jest zbyt uciążliwy. W ocenie strony, organowi zależy na powiększeniu zobowiązania o koszty egzekucyjne, a nie na doprowadzeniu do zaspokojenia wierzyciela poprzez zapłatę długu celnego. Skarżący podniósł w tym zakresie, iż w tej samej sprawie wystawiono tytuły wykonawcze z kosztami egzekucyjnymi na kwotę 11.308,40 zł mimo, że wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 350/13 została uchylona decyzja z dnia [...] r. wydana w przedmiocie długu celnego. W związku z tym skarżący zarzucił, iż płaci za to samo zobowiązanie dwukrotnie. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odnosząc się do podniesionych zarzutów wskazał, że nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających uwzględnienie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W tym zakresie organ podał, że obecnie jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym jest egzekucja ze świadczenia emerytalno-rentowego otrzymywanego z Wojskowego Biura Emerytalnego w B.. Organ zauważył, że sam zobowiązany nie wskazał żadnego innego środka, który byłby dla niego mniej uciążliwy. Ponadto organ stwierdził, że trudno uznać za zasadny powoływany przez stronę argument, iż zastosowany środek egzekucyjny jest uciążliwy ponieważ powoduje brak zdolności kredytowej. W ocenie organu, twierdzenia dotyczącego utraty zdolności kredytowej nie można uznać za mieszczące się w pojęciu "uciążliwości". Organ zauważył, że Wojskowe Biuro Emerytalne odpowiadając na zajęcie świadczenia emerytalnego poinformowało, że będzie realizować zajęcie w wysokości 25% świadczenia brutto. Zatem do dyspozycji strony pozostaje świadczenie emerytalne wolne od egzekucji w części stanowiącej 75%. Wobec powyższego, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, zastosowany w niniejszej sprawie środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego nie jest zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym. Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu twierdzenia, iż organowi egzekucyjnemu zależy na powiększeniu zobowiązania o koszty egzekucyjne, a nie na doprowadzeniu do zaspokojenia należności głównej wierzyciela, organ odwoławczy wyjaśnił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego, jakkolwiek uciążliwe dla zobowiązanego, jest następstwem nieuiszczenia w sposób dobrowolny wymagalnych zobowiązań, co z kolei powoduje konieczność ich dochodzenia w drodze przymusu administracyjnego. Powyższe wiąże się także z koniecznością uiszczenia kosztów faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W rozpatrywanej sprawie dochodzona należność główna (dług celny w wysokości [...] zł) została określona decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., którą doręczono stronie w dniu [...] r. W decyzji tej wskazano, iż kwotę należności celnych wraz z należnymi odsetkami należy wpłacić na rachunek Izby Celnej w terminie 10 dni, licząc od dnia jej otrzymania. Przedmiotowa decyzja zawierała również informację, iż nieuiszczenie powyższych należności w wyznaczonym terminie spowoduje podjęcie przez Dyrektora Izby Celnej działań zmierzających do wyegzekwowania tych należności w trybie i ze skutkami określonymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że podniesiona przez zobowiązanego kwestia dwukrotnego naliczenia kosztów egzekucyjnych nie może być przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu zażaleniowym w sprawie zgłoszonych zarzutów. Organ wskazał, że w przedmiocie zwrotu kwestionowanej kwoty kosztów egzekucyjnych wydane zostało odrębne rozstrzygnięcie, tj. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r., na które strona wniosła również zażalenie. W związku z tym organ odwoławczy podejmie stosowne rozstrzygnięcie w tym zakresie. W skardze strona zarzuciła, iż organ nie uwzględnił okoliczności dobrowolnego dążenia do zaspokojenia należności głównej wynikającej z długu celnego. Skarżący w tym zakresie podniósł, że nie uchyla się od zapłaty ciążącego na nim zobowiązania, czego dowodem jest złożenie zabezpieczenia. Zdaniem skarżącego, stosowane wobec niego środki przymusu prowadzą celowo do powiększenia już istniejących zobowiązań. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania alb stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że odpowiada ono prawu. Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa odnosi się do problematyki zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym i tylko w tym zakresie stanowi przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądu. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Jeżeli organ stwierdzi istnienie uzasadnionych zarzutów, to zgodnie z art. 59 u.p.e.a. wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. W toku postępowania prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr 43-369/14/A00 zgłoszone zostały zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia oraz zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zawarta w postanowieniu argumentacja zasługuje na aprobatę. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają, które środki egzekucyjne są mniej, a które bardziej uciążliwe dla zobowiązanego, pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi egzekucyjnemu. Ocena ta winna być poprzedzona stosownymi ustaleniami faktycznymi oraz uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. Przy czym podkreślić należy, iż podstawowym zadaniem organów prowadzących postępowanie egzekucyjne jest ściągnięcie od zobowiązanego zaległości. W tym miejscu zauważyć także należy, iż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego o zastosowaniu najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego można mówić wtedy, gdy istnieje możliwość wyboru tego środka spośród innych, które organ egzekucyjny może zastosować. Jeżeli natomiast w konkretnej sprawie organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko jeden środek egzekucyjny, wówczas z braku innych środków konieczne jest jego zastosowanie. W trakcie prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego ustalono, że jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym jest egzekucja ze świadczenia otrzymywanego z Wojskowego Biura Emerytalnego w B.. Jak słusznie podkreślił organ Skarżący sam nie wskazał żadnego innego środka, który byłby dla niego mniej uciążliwy. W ocenie Sądu o uciążliwości zastosowanego środka nie może świadczyć podniesiona przez Skarżącego okoliczność braku możliwości uzyskania kredytu na spłatę zaległości podatkowej. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym "uciążliwość" w świetle art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji to dokuczliwość zastosowanego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności powodująca niemożność czy utrudnienia w codziennym funkcjonowaniu dłużnika. Za takowe nie można uznać twierdzenia dotyczącego utraty zdolności kredytowej. Poza tym należy zwrócić uwagę, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec dłużników publicznoprawnych jest ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego, a ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie warunkuje podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego ani nie wymaga uzgodnienia z nim wyboru środka egzekucyjnego. Wskardze podniesiono także, że "zajęcie emerytury powoduje też uszczuplenie moich dochodów o ponad 30% co uniemożliwia mi pokrycie zapotrzebowania środków na codzienne funkcjonowanie". Zgodnie z art. 10 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, świadczenia pieniężne przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym podlegają egzekucji w zakresie określonym w tych przepisach. Wojskowe Biuro Emerytalne, odpowiadając na zajęcie świadczenia emerytalnego poinformowało, że będzie realizować zajęcie w wysokości 25% świadczenia brutto. Zatem do dyspozycji skarżącego pozostaje świadczenie emerytalne wolne od egzekucji w części stanowiącej 75%. Ustosunkowując się natomiast do kwestii dwukrotnego naliczenia kosztów egzekucyjnych podnieść należy, że zagadnienie to nie może być przedmiotem oceny Sądu w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wskazać bowiem należy, iż w zakresie zwrotu kwestionowanej kwoty kosztów egzekucyjnych wydane zostało odrębne rozstrzygnięcie, Które w wyniku złożonej skargi poddane zostało kontroli tut. Sądu. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. U. Wiśniewska Z. Pietrasik L. Kleczkowski