I SA/Bd 1038/15
PostanowienieWSA w Bydgoszczy2016-03-08
Skład orzekający: Mariusz Pawełczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, prowadzący działalność gospodarczą i posiadający zadłużenie, wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pomimo prowadzenia działalności gospodarczej i zadłużenia, wnioskodawca uzyskał znaczący zysk w poprzednich latach, a także nie wykazał korzystania z innych świadczeń socjalnych, co sugeruje możliwość poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów postępowania. Ponadto, wnioskodawca sam podjął decyzję o sfinansowaniu profesjonalnego pełnomocnika przed opłaceniem wpisu sądowego, co nie może obciążać budżetu państwa.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku VAT. Wskazał na prowadzone postępowanie egzekucyjne, zajęcie rachunków bankowych, utrzymywanie się u rodziców oraz zadłużenie. Przedłożył dokumenty dotyczące swojej sytuacji finansowej, dochodów konkubiny oraz działalności gospodarczej. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że wnioskodawca nie wykazał swojej niezdolności do poniesienia kosztów.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 08 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od kwietnia do grudnia 2011 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy
W dniu 01 lutego 2016r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w stosunku do jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ma zajęte rachunki bankowe. Mieszka u rodziców którzy go utrzymują. Posiada zadłużenie w wysokości [...]zł.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z konkubiną, synem oraz córką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł netto. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości.
W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego strona przedłożyła: wyciąg z rachunku konkubiny; PIT-36 skarżącego za lata 2014 z którego wynika, że za powyższy okres nie wykazał żadnego dochodu; zeznania podatkowe konkubiny za lata 2013-2014 z których wynika, że za powyższe okresy uzyskała dochód odpowiednio w kwotach: [...]zł oraz [...]zł; wydruki z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za lata 2014-2015 z których wynika, że w powyższym okresie skarżący nie wykazał żadnego przychody; deklaracje VAT-7; bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2013r.; rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 grudnia 2013r. Ponadto skarżący oświadczył, że wydatki związane z utrzymaniem domu i dzieci to koszt ok. [...]zł miesięcznie, korzysta ze wsparcia finansowego rodziców i brata w wysokości [...] zł miesięcznie. Wskazał również, że posiada samochód ciężarowy marki [...] o wartości ok. [...]zł, którego współwłaścicielem jest bank i dodatkowo jest zabezpieczony przez komornika.
Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony.
Wskazać należy, że aktualnie koszty sądowego sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł.
Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że skarżący obecnie prowadzi działalność gospodarczą. Jak wynika z przedłożonych dokumentów za lata 2014-2015 skarżący z tego tytułu nie osiągnął żadnego przychodu. Jak wynika natomiast z przedłożonego rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący uzyskał zysk netto w wysokości [...]zł. Podkreślenia również wymaga, że jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu który to za 2013r. w przypadku skarżącego wyniósł pond [...]zł. Natomiast jak wynika z przedłożonego do akt sprawy I SA/Bd 983/12 zeznania podatkowego przychód skarżącego za 2011r. wyniósł ponad [...]. Odnosząc się do powyższych ustaleń zdaniem orzekającego z uzyskanego przychodu/dochodu za powyższe okresy skarżący mógł poczynić znaczne oszczędności, które powinny wystarczyć na kilka lat. Ponadto przedmiotem skargi jest decyzja organu w zakresie rozliczenia podatku VAT a zatem kwestia związana z prowadzoną działalnością przez skarżącego. Zatem skarżący jako przedsiębiorca powinien podjąć stosowne kroki celem zabezpieczenia środków finansowych na opłacenie skargi. Jak wynika z orzecznictwa zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08).
Skarżący nie przedłożył zaświadczenia o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia. Podał, że jedynym źródłem jest zasiłek otrzymywany przez konkubinę. Odnosząc się do powyższego oświadczenia wskazać należy, że jak wynika z informacji zawartych na stronie internetowej http://www.imxs.pl/dagmet/index.php?mn=4 skarżący pełni funkcje pełnomocnika w spółce DAG – MET. Ponadto siedziba powyższej spółki pokrywa się z adresem prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Zatem skarżący pełniąc funkcję pełnomocnika zapewne uzyskuje dochód, którego wysokości jednak nie ujawnia.
Ponadto jak wynika z przedłożonego zaświadczenia Wójta Gminy [...]z dnia [...] 2016r. skarżący od dnia [...]2015r. do dnia wydania zaświadczenia nie składał wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oraz jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka okresie zasiłkowym 2015/2016. Powyższe ustalenie jest o tyle istotne, że chociaż skarżący podnosi, że nic nie ma i wraz z konkubina utrzymują się z jej zasiłku chorobowego w wysokości [...]zł to nie korzysta z żadnych świadczeń socjalnych oraz nie wystąpił o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka (J. K. ur. [...]2015r.). Zatem sytuacja skarżącego jest na tyle dobra, że nie musi korzystać z pomocy Państwa w celu zaspokojenia swoich potrzeb bytowych.
Wnioskodawca nie przedłożył również dowodów dotyczących aktualnie prowadzonej egzekucji oraz dokumentów, które potwierdzałyby kwotę zadłużenia wnioskodawcy, w tym egzekwowane należności. Okoliczność prowadzenia egzekucji względem majątku wnioskodawcy sama w sobie nie może przesądzać o niemożności poniesienia przez niego kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dopiero udokumentowanie rozmiaru zadłużenia wnioskodawcy oraz wiedza o zastosowanych środkach egzekucyjnych mogłyby zostać uwzględnione przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy.
Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca – chociaż jak podnosi znajduje się w trudnej sytuacji finansowej - samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi.
Końcowo wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, a więc takich osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia bądź, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, dostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący do takich osób nie należy.
Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło