I SA/Bd 113/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 09 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok oraz odsetek za zwłokę postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 16 kwietnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz małoletnią córką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jako majątek nieruchomy strona wskazała "współkredytobiorca domu [...] m²". Wnioskodawca oświadczył, że rachunki bankowe zostały zablokowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w związku z czym banki wypowiedziały mu umowy kredytowe. Zarządzeniem z dnia 05 kwietnia 2013r. referendarz sądowy wezwał stronę do nadesłania dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową i finansową. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył kserokopię zeznania podatkowego za 2012r., w którym wykazał dochód z tytułu prowadzonej działalności w kwocie [...] zł oraz dochód z innych źródeł w kwocie [...]zł. Przedłożył również wyciągi z rachunków bankowych. Oświadczył, że obecnie zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu. Oświadczył, że posiada samochody w leasingu i kredytach które sa mu niezbędne do wykonywania działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na podstawie przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 1270 ze zm.) – zwana dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa jednak na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zwrotu: "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa jest w powołanym wyżej przepisie. Ze względu na to, że wskazane przez stronę w oświadczeniu okoliczności nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy i budziły wątpliwości, referendarz sądowy stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. wezwał skarżącego do złożenia odpowiednich dokumentów obrazujących sytuację majątkową skarżącej oraz domowników. Z treści powyższego przepisu wynika, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa jest w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przenosząc powyższe rozważania prawne natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że oświadczenia złożone przez skarżącego są niepełne, co w konsekwencji powoduje, że strona nie wykazała, że nie jest ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przedłożonych dokumentów (zeznanie podatkowe za 2012r. oraz wyciągi z rachunków bankowych) wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze. Wskazać również należy, że działalność skarżącego przynosiła znaczny przychód (za 2012r. [...]) natomiast sam fakt ponoszenia dużych kosztów prowadzenia działalności nie oznacza braku środków finansowych. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami. Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą takiej aktywności nastawionej na zysk i nie ma podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie. Podmioty gospodarcze samodzielnie ponoszą konsekwencje swoich decyzji ekonomicznych. Tym bardziej, że jak wynika z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPF obecnie wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności osiąga dochód w kwocie 3500 zł brutto. Ponadto wskazać należy, że strona pomimo wezwania nie przedłożyła wszystkich dokumentów, o które była wzywana. Fakt ten uniemożliwia weryfikację jego oświadczeń, co więcej może wzmocnić wątpliwości, co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Wnioskodawca został mianowicie zobowiązany do przedłożenia m.in.: udokumentowanego oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie przez skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem, wynajęciem domu, samochodu, zakupem lekarstw, itp., dokumentów związanych z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą za ostatnie sześć miesięcy dotyczących rozliczenia w podatku dochodowym (np: odpis książki przychodów i rozchodów), deklaracji VAT-7, wyciągów z firmowego rachunku bankowego, podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody, jeżeli tak należało podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową oraz odpisów tytułów wykonawczych i egzekucyjnych. Skarżący nie przedłożył żadnego z powyższych dokumentów poza wyciągiem z rachunku bankowego. Nie oświadczył chociażby, jakie ponosi koszty związane z comiesięcznym utrzymaniem. Lakonicznie oświadczył, że posiada samochody w leasingu i kredytach nie podając ich ilości, marki, roku produkcji i wartości rynkowej. Nie przedłożył również wyciągu z wszystkich rachunków bankowych, albowiem jak wynika z pisma z dnia [...]2013r. (K-93 akt sądowych) posiada kredyt w [...] oraz rachunek bankowy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które był wzywany wskazujących na swoją trudną sytuację skarżący powinien liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt: I FZ 236/08. W konsekwencji nieuzupełnienia braków wniosku należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. O odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy przesądził zatem nie sam fakt nienadesłania określonej w wezwaniu referendarza sądowego dokumentacji, ale to, że bez tej dokumentacji referendarz nie był w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i stwierdzić, czy jest ona na tyle trudna, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności te zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 i art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.