I SA/Bd 1145/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 04 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi G. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o wydani interpretacji indywidualnej postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu [...] 2015r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz dwójką dzieci, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł netto. Jako majątek nieruchomy skarżąca wskazała mieszkanie o pow. [...]m². Wskazała, że na lekarstwa wydaje kwotę ok. [...] zł miesięcznie. Ponadto oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. . W odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: PIT-37 za lata 2013-2014 z których wynika, że za powyższe okresy wraz z mężem uzyskali łącznie dochód w kwotach [...]zł oraz [...]zł.; decyzje w sprawie waloryzacji emerytur; zmianę opłaty mieszkaniowej; kserokopie faktury za energię elektryczną oraz faktury za leki. Ponadto w piśmie z dnia [...] 2015r. skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, nie posiada oszczędności, nie otrzymuje żadnej pomocy, posiada samochód o wartości ok. [...]zł, z majątku skarżącej nie jest prowadzona żadna egzekucja. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W razie jednak, gdyby treść oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składanego wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierała danych wystarczających do oceny, bądź też nasuwała by wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, referendarz sądowy zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Niezastosowanie się przez stronę do wezwania referendarza sądowego wystosowanego w trybie wyznaczonym przez art. 255 p.p.s.a. ma ten skutek, że referendarz sądowy nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W świetle przedstawionej przez skarżącą sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazała ona zasadności swojego wniosku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś przepis ten wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji wnioskodawczyni powinna wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem skarżąca wraz z mężem uzyskują stały miesięczny dochód z tytułu świadczeń emerytalnych w łącznej kwocie [...] zł netto. Tym samym wnioskodawczyni nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Po drugie wskazać należy, że aktualnie koszty sądowego sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł oraz kwoty [...] zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013r., poz. 461). tj. opłacenia zawodowego pełnomocnika z tytułu sporządzenia skargi kasacyjnej. Mając na uwadze uzyskiwany przez skarżącą oraz jej męża łączny dochód, nawet przy uwzględnieniu kosztów związanych z zakupem leków w kwocie [...] zł miesięcznie (taką kwotę strona udokumentowała przesyłając faktury w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego) oraz opłaty za mieszkanie w wysokości [...]zł przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem skarżąca ma możliwość jednorazowo opłacić koszty związane ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej. Wymaga podkreślenia, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, zatem winny być uiszczane w pierwszej kolejności, nie zaś dopiero wówczas, gdy pozostaną wolne po rozdysponowaniu środki. Opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i w związku z tym inne wydatki wnioskodawcy nie mogą być w stosunku tych opłat traktowane priorytetowo (por. postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06). Po trzecie skarżąca w odpowiedzi na zarządzenie Referendarza sądowego nie wskazała, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem, poprzestając jedynie na przesłaniu dokumentów potwierdzających fakt dokonywania zakupu leków oraz wysokości opłat za mieszkanie. Skarżąca nie określiła ile wydaje na żywność, środki higieny czy ubrania. Ponadto oświadczenie skarżącej odnośnie nie posiadania rachunków bankowych orzekający uznał za niewiarygodne. Otóż w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi skarżąca z rachunku bankowego o nr [...] dokonała stosownej opłaty (K-10 akt sądowych). Zatem skarżąca pomimo posiadania rachunku bankowego uchyliła się od przedłożenia wyciągu z tego rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 25 kwietnia 2008r., sygn. akt: II OZ 322/08 i z dnia 24 czerwca 2008r. sygn. akt I GZ 147/08 warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu takiego prawa, co niewątpliwie oznacza, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Uchylając się od przedstawienia wszystkich dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wskazujących na swoją trudną sytuację skarżąca powinna liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym za uzasadniające przyznanie prawa pomocy – podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt. I FZ 236/08. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że po pierwsze skarżąca wraz z mężem dysponuje stałą kwotą dochodu z tytułu świadczeń emerytalnych, a więc ma możliwość racjonalnego zaplanowania wydatków, po drugie wnosząc sprawę do sądu administracyjnego powinna liczyć się z poniesieniem kosztów sądowych, po trzecie nie przedłożyła wszystkich dokumentów, o które była wzywana. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.