I SA/Bd 119/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2013r. sygn. akt I SA/Bd 119/13 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 31 lipca 2013r. wpłynął do tut. Sądu złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz ośmiorgiem dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącego. Jako majątek wykazał podlegający zabezpieczeniu w postępowaniu podatkowym dom o powierzchni [...] m² oraz podlegającą zabezpieczeniu w postępowaniu karnym rozpoczętą budowę i samochód [...]. Zarządzeniem z dnia 05 września 2013r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów obrazujących sytuację finansową i majątkową skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył: PIT 36L za lata 2011-2012, z których wynika, że za 2011r. wnioskodawca wykazał stratę w kwocie [...] zł, a za 2012r. dochód w kwocie [...] zł., zawiadomienia dotyczące wpisu hipotek na nieruchomościach skarżącego, zawiadomienie z baku W. z dnia 02 stycznia 2013r. informujące o stanie sald na rachunkach bankowych skarżącego oraz dokumenty świadczące o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego. Ponadto w piśmie z dnia 17 września 2013r. skarżący oświadczył, że utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej. Żona wnioskodawcy nie pracuje. Skarżący ma na utrzymaniu czworo małoletnich dzieci, ponadto płaci alimenty na dziecko z poprzedniego małżeństwa w kwocie [...] zł miesięcznie. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny wnioskodawca określił na kwotę [...] – [...] zł. Oświadczył, że posiada samochód D. z 1990r. o wartości ok. [...] zł. Posiada również zobowiązania wobec ZUS, Urzędu Skarbowego oraz banków W. i B.. Postanowieniem z dnia 26 września 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 16 października 2013r. skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu podał, że znajduje się obecnie w trudnej sytuacji materialnej, ponieważ jedynym źródłem dochodu jest prowadzona działalność gospodarcza, która przynosi stratę. Strona oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje wieloosobowa rodzina. Koszty bieżącego utrzymania strony i jego rodziny pochłaniają całość dochodów. Z uwagi na brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych oraz niemożność wygospodarowania ich z innych źródeł, skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej p.p.s.a, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie natomiast do art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych regulacji wynika, że po wniesieniu sprzeciwu wniosek strony o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu, niejako na nowo, choć nie ma potrzeby ponawiania przez stronę czynności złożenia kolejnego formularza, o jakim stanowi art. 252 § 2 p.p.s.a., lub kolejnych oświadczeń w trybie art. 255 p.p.s.a. Dotychczas złożone w tym trybie oświadczenia i załączone do nich dokumenty stanowią bowiem nadal materiał dowodowy, w oparciu o który sąd rozpoznaje wniosek. Trzeba podkreślić, że zasadą postępowania sądowego przed sądem administracyjnym jest odpłatność (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy w jakimkolwiek zakresie jest od tej zasady wyjątkiem. W urzędowym formularzu PPF wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz ośmiorgiem dzieci, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...] zł brutto z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Jako majątek skarżący wskazał podlegający zabezpieczeniu w postępowaniu podatkowym dom o powierzchni [...] m² oraz podlegającą zabezpieczeniu w postępowaniu karnym rozpoczętą budowę i samochód N. Natomiast w odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący oświadczył, że utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej. Ma na utrzymaniu czworo małoletnich dzieci w wieku od 6-13 lat, ponadto płaci alimenty na dziecko z poprzedniego małżeństwa w kwocie [...] zł miesięcznie. Żona wnioskodawcy nie pracuje. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem rodziny wnioskodawca określił na kwotę [...] – [...] zł. Oświadczył, że posiada samochód D. z 1990r. o wartości ok. [...] zł. Posiada również zobowiązania wobec ZUS, Urzędu Skarbowego oraz banków W. i B. Z powyższego wynika, że raz skarżący podaje, iż kwota [...] zł jest to jedyny dochód osiągany przez wnioskodawcę i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskiwany z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej (k. 135-137 akt sądowych), po czym wskazuje, że miesięcznie ponosi wydatki na utrzymanie rodziny w wysokości [...]-[...] zł (k. 144 akt sądowych). Podkreślić należy, że zestawienie kosztów związanych z utrzymaniem rodziny ([...]-[...] zł) z miesięcznym dochodem uzyskiwanym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (według danych zawartych w formularzu PPF – [...] zł; według zeznania podatkowego za 2012r. (k. 150 akt sądowych) – [...] zł) prowadzi do wniosku, że skarżący posiada inne źródła dochodów, o których nie poinformował, bowiem wydatki przekraczają podany przez niego dochód osiągany z prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczyć również trzeba, że skarżący nie wykonał w całości i nie przedstawił przyczyny zaniechania w tym zakresie, wezwania referendarza z dnia 19 sierpnia 2013r., co do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną w zakresie pkt 2 wezwania (k. 140 akt sądowych). Przede wszystkim wnioskodawca nie przedłożył wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżący załączył wyłącznie wyciąg z zawiadomienia z Banku [...] o saldzie na rachunku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego G. T. G., na koniec 31 grudnia 2012 r.(k. 165 akt sądowych). Zauważyć wypada, że dokumenty, o które skarżący był wzywany (wyciągi z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy) były istotne dla oceny jego sytuacji materialnej. Na podstawie analizy rachunków bankowych można bowiem ustalić zarówno wysokość uzyskiwanych dochodów, wartość posiadanych środków pieniężnych, jak i strukturę wydatków wnioskodawcy. Na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy ma bowiem wpływ nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych wydatków. Informacje te mają istotny wpływ na ustalenie podstaw do przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że skarżący nie załączył ich także do sprzeciwu. Sąd oczywiście ma na uwadze okoliczność, że na utrzymaniu skarżącego jest czworo małoletnich dzieci, jak również to, iż ponosi wydatki związane z alimentami na kolejne dziecko, niemniej jednak uchylanie się - pomimo wyraźnego wezwania Sądu - od przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące, powoduje, że wniosek nie może zostać załatwiony pozytywnie. Skarb Państwa nie może ponosić ciężaru kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym, skoro skarżący nie wykonuje wezwania Sądu. Uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Podkreślić należy, że to w interesie strony, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy leży przedstawienie wszystkich okoliczności uzasadniających jej trudną sytuację materialną, a w razie konieczności – potwierdzenie ich stosownymi dowodami. Niewątpliwie w dzisiejszym społeczeństwie rachunki bankowe są jednym z istotnych dowodów pozwalających ustalić sytuację materialną osób ubiegających się o prawo pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Pogląd ten, tut. Sąd podziela. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżący wykazał, że spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należało postanowić jak w sentencji