I SA/Bd 1205/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od sierpnia 2009 r. do grudnia 2010 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 18 lutego 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając przedmiotowy wniosek strona podniosła, że cały majątek został zajęty przez Urząd Skarbowy w Ś.. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych wynosi [...]zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała zysk w wysokości [...] zł. Spółka wskazała, że posiada trzy rachunki bankowe, na których saldo wynosi 0 zł. Zarządzeniem z dnia 19 lutego 2014r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących sytuację finansową i majątkową spółki oraz jej wspólników. W odpowiedzi przedłożono: zeznania podatkowe wspólników za lata 2011- 2012r., z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za powyższe okresy uzyskali dochód w łącznych wysokościach [...] zł (przychód [...]zł) oraz [...] zł. (przychód [...] zł); deklaracje VAT-7 za okres od sierpnia 2013r. do stycznia 2014r.; zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego; wypis z księgi przychodów i rozchodów za okres od sierpnia 2013r. do stycznia 2014r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 ustawy wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. sygn. akt FZ 478/04 opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W wyniku dokonanej analizy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a także zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego orzekający doszedł do przekonania, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Z zeznań podatkowych wspólników (małżonkowie, którzy prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej) za lata 2011-2012r., deklaracji VAT-7 oraz księgi przychodów i rozchodów za okres o sierpnia 2013r. do stycznia 2014r. wynika, że prowadzą działalność gospodarczą w zakresie handlu złomem. Działalność przynosi znaczny przychód ponad dwanaście milionów rocznie. W tej sytuacji orzekający nie dopatrzył się przesłanek, które uzasadniałyby stwierdzenie, że wyłożenie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podkreślenia wymaga, że działalność gospodarcza jest prowadzona w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone zeznania oraz deklaracje podatkowe. Wynika z nich, że za lata 2011-2012r. działalność gospodarcza generowała znaczne przychody. Ponadto w żadnym z powyższych okresów nie odnotowano starty. Ponadto jak wynika z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPPr w roku 2013 spółka wygenerowała zysk w kwocie [...]zł. Wskazać również należy, że obrót środkami na rachunku prowadzi do wniosku, że strona dysponuje środkami w kwotach znacznie przewyższających należny wpis sądowy ([...]zł). Podkreślenia wymaga, że o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II FZ 542/11, LEX 987763). Fakt ponoszenia kosztów działalności gospodarczej jest związany z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania konieczności ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, generowane aktualną postawą strony dokonującej zakupu towarów w większej ilości, niż ich sprzedaży. Końcowo odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności, że cały majątek został zajęty przez Urząd Skarbowy w Ś. wskazać należy zajęcie majątku nie stanowi przesłanki do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, gdyż strona nadal tym majątkiem dysponuje i może uzyskiwać z niego dochody, nie może natomiast go sprzedać. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji