I SA/Bd 125/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od listopada 2011 r. do maja 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Zarówno wnioskodawca jak również jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Skarżący oświadczył, że obecnie utrzymuje się z prac dorywczych. Prowadzoną działalność gospodarczą był zmuszony zamknąć albowiem przynosiła straty. Posiada zaległości w spłacie kredytu, którego miesięczna rata wynosi 18.000 zł oraz zaległości w składach ZUS. Jako majątek wnioskodawca wskazał mieszkanie o pow. 43,20 m² oraz zajazd. Oświadczył, że nie posiada przedmiotów wartościowych. Rubryka 7.2.1. pozostała niewypełniona. Zarządzeniem z dnia 16 lutego 2015r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego sytuację finansową i majątkową oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 06 marca 2015r. wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków do dnia 13 marca 2015r. Pismem z dnia 13 marca 2015r. pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków do dnia 20 marca 2015r. Postanowieniem z dnia 30 marca 2015r. Referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu wskazano, że zarówno skarżący jak również jego małżonka wskazali w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach a czego nie zakwestionował referendarz sądowy, że są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z prac dorywczych. Prowadzoną działalność gospodarczą był zmuszony zamknąć albowiem przynosiła starty. Posiadał zaległości w spłacie kredytu, którego miesięczna rata wynosi 18.000 zł oraz zaległości w składach ZUS. Skarżący nie posiadał przedmiotów wartościowych. Powyższy stan został udokumentowany przez skarżącego dokumentami załączonymi do złożonej skargi. Wobec powyższego zdaniem strony uzasadnionym jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej - w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domagał się skarżący, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). W powyższym przepisie mowa jest wyłącznie o wykazaniu takiej wyjątkowej sytuacji, potwierdzonej stosownymi dokumentami, w której wnioskodawca ze względu na okoliczności życiowe jest pozbawiony całkowicie środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja bytowa jest zachwiana w taki sposób, iż nie jest w stanie zapewnić sobie samodzielnie lub z pomocą innych osób, lub instytucji, w żaden sposób minimum warunków socjalnych. Przewidziana w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucja prawa pomocy wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów tego postępowania, nie sprowadza się jednak do likwidacji tych ciężarów w ogóle, bo jest to niemożliwe, gdyż nie istnieją postępowania sądowe, które nic nie kosztują, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet Państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r., I FZ 549/11). Podkreślenia wymaga, że to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przepis zawarty w art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Zarówno wnioskodawca jak również jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Skarżący oświadczył, że obecnie utrzymuje się z prac dorywczych. Prowadzoną działalność gospodarczą był zmuszony zamknąć albowiem przynosiła straty. Posiada zaległości w spłacie kredytu, którego miesięczna rata wynosi 18.000 zł oraz zaległości w składach ZUS. Jako majątek wnioskodawca wskazał mieszkanie o pow. 43,20 m² oraz zajazd. Oświadczył, że nie posiada przedmiotów wartościowych. Rubryka 7.2.1. pozostała niewypełniona. Jednocześnie w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego wzywającego do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń pełnomocnik skarżącego dwukrotnie wnosił o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków. Zarówno przed wydaniem postanowienia przez referendarza sądowego jak również na etapie składania sprzeciwu nie nadesłał brakujących dokumentów oraz oświadczeń, o które był wzywany. Powyższe braki skutkują stwierdzeniem, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nadal pozostaje niejasna. W ocenie Sądu wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy poprzez akcentowanie jedynie tych okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc się do stanowiska strony wyrażonego w sprzeciwie, że sytuacja skarżącego została udokumentowany przez skarżącego dokumentami załączonymi do złożonej skargi wskazać należy, że co prawda do skargi strona załączyła: potwierdzenie przyjęcia wniosku o wykreślenie wpisu z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej; postanowienia Sadów Rejonowych w sprawie prowadzenia egzekucji; obwieszczenie o terminie opisu i oszacowania nieruchomości; decyzję w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawie określenia wysokości należnych składek, jednakże nie przedłożyła dokumentów źródłowych oraz oświadczeń o których mowa w zarządzeniu referendarza sądowego. Wskazać również należy na niekonsekwencję pełnomocnika, który z jednej strony wnosi o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków – dwukrotnie – a w sprzeciwie kwestionuje de facto zarządzenie wzywające do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podnosząc, że sytuacja skarżącego została udokumentowana przez skarżącego dokumentami załączonymi do złożonej skargi. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Reasumując stwierdzić należy, że skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową nierzetelnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności nie pozwala zaś na dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części jest on w stanie uiścić koszty sądowe, ale także skutkuje uznaniem za niewiarygodne złożonego przez niego oświadczenia. Postępowanie skarżącego nie pozwala, bowiem na wyjaśnienie istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący poprzestał jedynie na lakonicznym oświadczeniu, że utrzymuje się z prac dorywczych nie wskazując chociażby wysokości uzyskiwanego dochodu z tego tytułu. Nie przedłożył, zeznań podatkowych zarówno swoich jak i małżonki za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych. Nie wskazał, jakie ponosi comiesięczne koszty utrzymania oraz czy posiada samochód lub inny pojazd. Nie przedłożył również zaświadczenia o posiadaniu przez skarżącego oraz jego małżonkę statusu osób bezrobotnych. Ponadto nie można pominąć faktu, że skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nie wiadomo, więc, jakie jest źródło finansowania kosztów, które są z tym związane. Na obecnym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest wymagany i nie można tych kosztów zaliczyć do kosztów koniecznego utrzymania. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.