I SA/Bd 126/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: Asystent sędziego Maciej Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz R.P. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. nałożył na skarżącego karę porządkową w wysokości [...] zł w związku z niewykonaniem postanowienia z dnia [...] r., na mocy którego skarżący został zobowiązany do przesłania dowodów-wydruków księgowych potwierdzających zaewidencjonowanie faktury VAT z dnia 11 sierpnia 2011 r. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone stronie zastępczo w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.") w dniu 11 sierpnia 2014 r. W dniu 22 września 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył pismo, w którym wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uchylenie kary porządkowej nałożonej postanowieniem z dnia [...] r. oraz uchylenie przedmiotowej kary porządkowej. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w T. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia z dnia [...] r. Z adnotacji doręczyciela dokonanej na tym potwierdzeniu wynika, iż przesyłkę awizowano w dniach 28 lipca 2014 r. i 04 sierpnia 2014 r. Strona nie odebrała awizowanej przesyłki w terminie, w związku z czym, w dniu 12 sierpnia 2014 r. przesyłka została zwrócona nadawcy. Ostateczny termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 18 sierpnia 2014 r. Zażalenie strony od przedmiotowego postanowienia zostało wniesione w dniu 22 września 2014 r. (data stempla pocztowego), czyli po upływie terminu do jego złożenia. W skardze strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 162 § 1 O.p. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia podczas gdy skarżący uchybił terminowi bez swojej winy, z uwagi na to, że postanowienie o nałożeniu kary porządkowej nie zostało mu prawidłowo doręczone; 2) art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez niesłuszne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, podczas gdy postanowienie o nałożeniu kary porządkowej nie zostało skarżącemu prawidłowo doręczone; 3) art. 150 § 2 O.p, poprzez niesłuszne uznanie, że postanowienie o nałożeniu kary porządkowej zostało doręczone skarżącemu zastępczo w dniu 11 sierpnia 2014 r. w trybie art. 150 § 2 O.p., w sytuacji gdy poczta dokonała nieprawidłowej awizacji przesyłki, poprzez pozostawienie awiza G. G., podczas gdy przepis art. 150 § 2 O.p. nie dopuszcza takiej możliwości; 4) art. 150 § 2 O.p, poprzez oparcie się na niezgodnych ze stanem faktycznym twierdzeniach, iż postanowienie nakładające na świadka karę porządkową zostało skutecznie doręczone, w sytuacji gdy poczta nie pozostawiła awiz dotyczących przedmiotowej przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, albowiem w miejscu pracy skarżącego nie ma oddawczej skrzynki pocztowej, na kopercie z przedmiotową przesyłką nie ma informacji, gdzie pozostawiono awiza, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dotyczącym przedmiotowej korespondencji nie ma wpisu "zwrot - nie podjęto w terminie", co również stanowi o nieprawidłowości doręczenia; 5) art. 150 § 2 O.p. - poprzez przyjęcie, że skarżący będący świadkiem w sprawie miał obowiązek upoważnić inną osobę w swoim miejscu pracy do odbioru korespondencji, w czasie gdy przebywa na urlopie, a zatem z własnej winy przyczynił się do uchybienia terminu, podczas gdy skarżący występował przed Urzędem Celnym jedynie jako świadek (Dyrektor błędnie nazywa skarżącego stroną lub podatnikiem); żądaną ewidencję VAT skarżący wysłał listem zwykłym w terminie oraz ponownie listem poleconym wraz z pismem z dnia 22 września 2014 r., skarżący nie miał podstaw aby sadzić, że list ten nie dotarł, ponieważ jako świadek nie był informowany o przebiegu sprawy, nie miał świadomości czy sprawa, w której był świadkiem toczy się, czy została zakończona; - poprzez zaadresowanie przesyłki z postanowieniem o nałożeniu kary porządkowej na osobę fizyczną (R. P., ul. [...], Ł.), a nie na firmę i jej adres ([...], ul. [...] Ł.); - poprzez pominięcie okoliczności nieprawidłowej awizacji przesyłki z postanowieniem o nałożeniu na skarżącego kary porządkowej, tj. w sytuacji nieobecności skarżącego w pracy, listonosz pozostawił dla niego awizo, z tym, że awizo to pozostawił G. G., podczas gdy przepis art. 150 § 2 O.p. nie dopuszcza takiej możliwości; - poprzez pominięcie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wpisu "zwrot - nie podjęto w terminie", co stanowi o nieprawidłowym doręczeniu z art. 150 § 2 O.p; 6) art. 180 § 1 i art. 181 O.p, poprzez niewzięcie pod uwagę oświadczenia G. G. dołączonego do pisma z 22 września 2014 i nie przesłuchanie G. G. jako świadka, na okoliczność, że to jemu wręczono ww. awizo, a zatem doręczenie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej było nieprawidłowe; 7) art. 143 O.p. na skutek tego, iż brak jest w aktach sprawy upoważnień dla Zastępcy Dyrektora do wydania zaskarżonych postanowień oraz, że w zaskarżonych postanowieniach nie wskazano na podstawie jakiego dokumentu Zastępca Dyrektora te postanowienia wydał. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ono przepisy postępowania, a mianowicie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 228 § 1 w zw. z art. 239 O.p. i art. 150 § 2 O.p. i naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 228 § 1 w zw. z art. 239 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Skoro ocenie podlega postanowienie w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, z akt sprawy winno bezspornie wynikać, iż upłynął siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, wynikający z art. 236 § 2 pkt 1 w zw. z art. 262 § 5 O.p., od dnia doręczenia stronie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Podstawowym zatem obowiązkiem organu rozpatrującego zażalenie jest ustalenie daty doręczenia stronie powyższego postanowienia oraz dnia, w którym upływa termin do wniesienia zażalenia od tego postanowienia. W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy przyjął, że postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. zostało doręczone w trybie zastępczym, uregulowanym w art. 150 O.p., w dniu 11 sierpnia 2014 r., a termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 18 sierpnia 2014 r. Skarżący wniósł natomiast zażalenie w dniu 22 września 2014 r., tj. po ustawowym terminie. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma wyjaśnienie kwestii, czy zostały spełnione wymogi dotyczące doręczenia postanowienia wynikające z art. 150 O.p. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne awizowanie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Powyższy przepis ustanawiając zastępczy tryb doręczenia pism umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Ze względu na doniosłe skutki procesowe, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, iż ustanowiony w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, w przypadku osób fizycznych w trybie art. 148 O.p., przepis ten powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, iż nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, iż przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona. Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., II FSK 20/11). Z potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że była ona awizowana dwukrotnie w dniu 28 lipca 2014 r. oraz w dniu 04 sierpnia 2014 r. Wskutek nie podjęcia przesyłki nastąpił jej zwrot w dniu 12 sierpnia 2014 r. Z potwierdzenia odbioru wynika też, że informacje o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (k. 14 i 15). Podkreślenia jednak wymaga, że we wskazanym piśmie z dnia 22 września 2014 r. skarżący podnosił, iż jedno z awiz dotyczących przesyłki zawierającej postanowienie o nałożeniu kary porządkowej listonosz oddał G. G., który wykonuje na jego zlecenie usługi mechaniki pojazdowej i akurat był w hali warsztatowej. Wyżej wymieniony nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Po powrocie z urlopu mechanik nie przekazał skarżącemu żadnych awiz i twierdzi, że nie wie gdzie one są. Do powyższego pisma zostało załączone oświadczenie G. G. potwierdzające powyższe okoliczności. Skarżący w piśmie z dnia 22 września 2014 r. wniósł ewentualnie o przesłuchanie w charakterze świadka G. G. Te same zarzuty skarżący podnosi w skardze. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Celnej w ogóle się do tej kwestii nie odniósł. Wskazać należy, że zgodnie z przytoczonym art. 150 § 2 O.p. zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W świetle tego uregulowania nie jest możliwe pozostawienie zawiadomienia o przesyłce osobie trzeciej wykonującej usługi na rzecz skarżącego. Okoliczności związane z pozostawieniem awiza nie zostały przez organ wyjaśnione. Organ nie zwrócił się bowiem do urzędu pocztowego o udzielenie informacji, gdzie listonosz pozostawił zawiadomienia o przesyłce, ani nie przesłuchał w sprawie G. G. W skardze strona podnosi też, że pod adresem, na który została wysłana przesyłka w ogóle nie ma skrzynki oddawczej. Brak pewności, co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o przesyłce czyni przedwczesnym przyjęcie fikcji, że przesyłka została doręczona. Innymi słowy, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] r. zostało skutecznie doręczone w dniu 18 sierpnia 2014 r. w trybie doręczenia zastępczego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia, czy przesyłka zawierające powyższe postanowienie została skutecznie doręczona skarżącemu. W szczególności należy ustalić, gdzie doręczyciel pozostawił zawiadomienie dla skarżącego o nadejściu przesyłki. Sąd nie podziela natomiast zarzutu, że zaskarżone postanowienie należy uchylić z tego powodu, że w aktach sprawy brak jest upoważnienia dla Zastępcy Dyrektora Izby Celnej do wydania postanowienia. Mając powyższe uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.