I SA/Bd 127/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Szulc Protokolant: Asystent sędziego Maciej Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi R.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz R.P. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania Naczelnik Urzędu Celnego w T. postanowieniem z dnia [...] wezwał w charakterze świadka, skarżącego do przesłania dowodów księgowych z pouczeniem, iż zgodnie z art. 262 § 1 Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") świadek, który mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego nie stawił się osobiści lub bez uzasadnionej przyczyny, mimo że był do tego zobowiązany, może zostać ukarany karą porządkową do 2.800 zł. Powyższe postanowienie zostało odebrane osobiście przez skarżącego. Skarżący, zdaniem organu, nie przesłał wymaganych dokumentów oraz nie wyjaśnił okoliczności z powodu, których nie dopełnił powyższego obowiązku. Organ postanowieniem z dnia [...] nałożył na skarżącego karę porządkową w wysokości 2000 zł. Postanowienie zostało uznane za doręczone zastępczo w trybie art. 150 § 2 O.p. w dniu [...]. Pismem z dnia [...]. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o uchylenie kary porządkowej oraz o jej uchylenie. Dyrektor Izby Celnej w T. postanowieniem z dnia [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz osobnym postanowieniem również z [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ wskazał, że ostateczny termin upłynął w dniu [...]. Ponadto organ zauważył, iż jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz komentarze do Kodeksu postępowania administracyjnego oraz O.p. organ wyjaśnił, że brak winy skarżącego wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Organ uznał, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto organ wyjaśnił, że w literaturze przyjmuję się, iż przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Reasumując organ stwierdził, że skarżący miał świadomość, że Naczelnik Urzędu Celnego prowadzi postępowanie podatkowe oraz, że w celu wyjaśnienia sprawy, wezwał skarżącego w charakterze świadka. Organ uznał, że przebywanie podatnika na urlopie nie miało charakteru losowego, przypadkowego. Tym samym organ stwierdził, że skarżący nie upoważniając nikogo do odbioru korespondencji dopuścił się niedbalstwa. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 § 1 O.p. poprzez odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia podczas gdy Skarżący uchybił terminowi bez swojej winy, z uwagi na to, iż postanowienie o nałożeniu kary nie zostało mu prawidłowo doręczone; - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez niesłuszne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia, podczas gdy postanowienie o nałożeniu kary nie zostało skarżącemu prawidłowo doręczone; - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 150 § 2 O.p, poprzez niesłuszne uznanie, że postanowienie nałożeniu kary porządkowej zostało doręczone skarżącemu zastępczo w dniu [...], w trybie art. 150 § 2 O.p, w sytuacji gdy poczta dokonała nieprawidłowej awizacji przesyłki z postanowieniem o nałożeniu kary porządkowej, poprzez pozostawienie awiza G.G., podczas gdy przepis art. 150 § 2 O.p. nie dopuszcza takiej możliwości; - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 150 § 2 O.p, poprzez oparcie się na niezgodnych ze stanem faktycznym twierdzeniach, iż postanowienie nakładające na świadka karę porządkową zostało skutecznie doręczone. W sytuacji gdy poczta nie pozostawiła awiz dotyczących przedmiotowej przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, gdyż w miejscu pracy skarżącego nie ma oddawczej skrzynki pocztowej, na kopercie z przedmiotową przesyłką nie ma informacji, gdzie pozostawiono awiza, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dotyczącym przedmiotowej korespondencji nie ma wpisu "zwrot - nie podjęto w terminie" (co również stanowi o nieprawidłowości doręczenia); - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 150 § 2 O.p. poprzez przyjęcie, że skarżący będący świadkiem w sprawie toczącej się na podstawie O.p. miał obowiązek upoważnić inną osobę w swoim miejscu pracy do odbioru korespondencji, w czasie gdy przebywa na urlopie, a zatem z własnej winy przyczynił się do uchybienia terminu, podczas gdy skarżący występował przed Urzędem Celnym jedynie jako świadek, żądaną ewidencję VAT wysłał listem zwykłym w terminie oraz ponownie listem poleconym wraz z pismem z dnia [...] skarżący nie miał podstaw aby sądzić, że list ten nie dotarł, ponieważ jako świadek nie był informowany o przebiegu sprawy, nie miał świadomości czy sprawa, w której był świadkiem toczy się, czy została zakończona; - przesyłka z postanowieniem o nałożeniu kary porządkowej została zaadresowana na osobę fizyczną (R.P., ul. [...]), a nie na firmę i jej adres ([...] R.P., ul. [...]). Skarżący wskazał, że nie ma żadnego przepisu, który nakazywałby osobom fizycznym - świadkom w sprawach toczących się na podstawie O.p, upoważniać inne osoby w swoim miejscu pracy, do odbioru kierowanej do nich osobiście korespondencji z Urzędu Celnego; - Dyrektor Izby Celnej nie zauważył, że poczta dokonała nieprawidłowej awizacji przesyłki z postanowieniem o nałożeniu na Skarżącego kary porządkowej, tj. w sytuacji nieobecności skarżącego w pracy, listonosz pozostawił dla niego awizo, z tym, że awizo to pozostawił Panu G.G., podczas gdy przepis art. 150 § 2 O.p. nie dopuszcza takiej możliwości; - na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dotyczącym przedmiotowej korespondencji nie ma wpisu "zwrot - nie podjęto w terminie", a zatem nie może być mowy o prawidłowym doręczeniu z art. 150 § 2 O.p; - naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 180§ 1 O.p. i art. 181 O.p, poprzez niewzięcie pod uwagę oświadczenia G.G. dołączonego do pisma z [...] i nieprzesłuchanie G.G. jako świadka, na okoliczność, że to jemu wręczono ww. awizo, a zatem doręczenie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej było nieprawidłowe; - naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 143 O.p. na skutek tego, iż brak jest w aktach sprawy upoważnień dla Z-cy Dyrektora do wydania zaskarżonych postanowień oraz, że w zaskarżonych postanowieniach nie wskazano na podstawie jakiego dokumentu Z-ca Dyrektora Izby Celnej w T. te postanowienia wydał. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że podpisywanie rozstrzygnięć przez Zastępcę Dyrektora Izby Celnej jednoznacznie wynika z uprawnień i upoważnień wydanych przez Dyrektora Izby Celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] w przedmiocie nałożenia kary porządkowej. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż narusza ono przepisy postępowania, a mianowicie art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 162 § 1 i 150 § 2 O.p. i naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z brzmienia tego przepisu wynika, że aby można było rozpatrywać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, najpierw taki termin musi być przez podatnika uchybiony. Skoro natomiast, ocenie podlega postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, z akt sprawy winno bezspornie wynikać, iż upłynął siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia, wynikający z art. 236 § 2 pkt 1 w zw. z art. 262 § 5 O.p., od dnia doręczenia stronie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Podstawowym zatem obowiązkiem organu rozstrzygającego kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie daty doręczenia stronie powyższego postanowienia oraz dnia, w którym upływa termin do wniesienia zażalenia od tego postanowienia. W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy przyjął, że postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. zostało doręczone w trybie zastępczym, uregulowanym w art. 150 O.p., w dniu [...], a termin do wniesienia odwołania upływał w dniu [...]. Skarżący wniósł natomiast zażalenie w dniu [...], tj. po ustawowym terminie. Jednocześnie z zażaleniem skarżący wniósł o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma wyjaśnienie kwestii, czy zostały spełnione wymogi dotyczące doręczenia postanowienia wynikające z art. 150 O.p. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczenia pisma przez pocztę; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne awizowanie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Powyższy przepis ustanawiając zastępczy tryb doręczenia pism umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Ze względu na doniosłe skutki procesowe, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, iż ustanowiony w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, w przypadku osób fizycznych w trybie art. 148 O.p., przepis ten powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, iż nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, iż przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona. Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., II FSK 20/11). Z potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że była ona awizowana dwukrotnie w dniu [...] oraz w dniu [...]. Wskutek nie podjęcia przesyłki nastąpił jej zwrot w dniu [...]. Z potwierdzenia odbioru wynika też, że informacje o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (k. [...]). Podkreślenia jednak wymaga, że we wskazanym piśmie z dnia [...] skarżący podnosił, że jedno z awiz dotyczących przesyłki zawierającej postanowienie o nałożeniu kary porządkowej listonosz oddał G.G., który wykonuje na jego zlecenie usługi mechaniki pojazdowej i akurat był w hali warsztatowej. Wyżej wymieniony nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji kierowanej do skarżącego. Po powrocie z urlopu mechanik nie przekazał skarżącemu żadnych awiz i twierdzi, że nie wie gdzie one są. Do powyższego pisma zostało załączone oświadczenie G.G. potwierdzające powyższe okoliczności. Skarżący w piśmie z dnia [...]. wniósł ewentualnie o przesłuchanie w charakterze świadka G.G. Te same zarzuty skarżący podnosi w skardze. W zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Celnej w ogóle się do tej kwestii nie odniósł. Wskazać należy, że zgodnie z przytoczonym art. 150 § 2 O.p. zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W świetle tego uregulowania nie jest możliwe pozostawienie zawiadomienia o przesyłce osobie trzeciej wykonującej usługi na rzecz skarżącego. Okoliczności związane z pozostawieniem awiza nie zostały przez organ wyjaśnione. Organ nie zwrócił się bowiem do urzędu pocztowego o udzielenie informacji gdzie listonosz pozostawił zawiadomienia o przesyłce, ani nie przesłuchał w sprawie G.G. W skardze strona podnosi też, że pod adresem, na który została wysłana przesyłka w ogóle nie ma skrzynki oddawczej. Brak pewności co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o przesyłce czyni przedwczesnym przyjęcie fikcji, że przesyłka została doręczona. Innymi słowy, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, iż postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] zostało skutecznie doręczone w dniu [...] w trybie doręczenia zastępczego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy winien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia, czy przesyłka zawierające powyższe postanowienie została skutecznie doręczona skarżącemu. W szczególności należy ustalić gdzie doręczyciel pozostawił zawiadomienie dla skarżącego o nadejściu przesyłki. Dopiero po ustaleniu, że stronie wskazane postanowienie zostało skutecznie doręczone możliwe będzie rozpatrzenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki, wynikające z art. 162 O.p., uzasadniające przywrócenie terminu. Sąd nie podziela natomiast zarzutu, że zaskarżone postanowienie należy uchylić z tego powodu, że w aktach sprawy brak jest upoważnienia dla Zastępcy Dyrektora Izby Celnej do wydania postanowienia. Mając powyższe uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.