I SA/Bd 132/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji wynagrodzenia za pracę oddala skargę Syg akt I SA/Bd 132/09 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji wynagrodzenia za pracę. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na łączną kwotę 3.664,80 zł Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. prowadził wobec skarżącej, jako zobowiązanej, postępowanie egzekucyjne. W trakcie tego postępowania organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. W dniu [...] dłużnik zajętej wierzytelności, pracodawca skarżącej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu przekazał zaświadczenie o zarobkach skarżącej. Zobowiązana pismem z dnia [...] wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z prośbą o odstąpienie od zajęcia jej wynagrodzenia, które wynosi 554 zł miesięcznie, argumentując powyższe swoją trudną sytuacją materialną. Dodatkowo wskazała, że jej mąż jest osobą niepełnosprawną bez prawa do zasiłku. Kwota, którą dysponuje skarżąca nie pozwala jej na dokonanie opłat i wykup niezbędnych lekarstw. Zaznaczyła, iż chciałaby dobrowolnie spłacać zadłużenie wobec ZUS. Postanowieniem z [...] w przedmiocie powyższego wniosku wypowiedział się wierzyciel, odmawiając udzielenia zgody na odstąpienie od zajęcia. Organ egzekucyjny na podstawie ostatecznego stanowiska wierzyciela, postanowieniem z [...] odmówił zwolnienia z egzekucji wynagrodzenia za pracę skarżącej. W uzasadnieniu organ egzekucyjny powołał się na art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zwolnienie z egzekucji prawa majątkowego zobowiązanego wymaga uzyskania zgody wierzyciela. W niniejszej sprawie wierzyciel takiej zgody nie udzielił. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zastosowanie najbardziej uciążliwego środka egzekucyjnego, a także naruszenie art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i błędne działanie organu egzekucyjnego. Ponadto zobowiązana zarzuciła naruszenie art. 871 Kodeksu pracy poprzez zajęcie kwoty wynagrodzenia wolnej od potrąceń. Strona zarzuciła organowi, że rozpoznał sprawę w sposób powierzchowny niewyjaśniając wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny. Rozstrzygając sprawę organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T.. Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na art. 13 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosownie do których zgoda wierzyciela jest niezbędnym warunkiem wydania przez organ egzekucyjny pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych, a brak takiej zgody skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zgodne z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym z art. 8 tej ustawy. Organ uzasadniając swoje stanowisko w sprawie stwierdził, że pozbawienie strony części wynagrodzenia za pracę niewątpliwie wpłynęło na pogorszenie jej sytuacji materialnej, jednak egzekucja administracyjna jest szczególnym rodzajem postępowania, które z uwagi na swój przymusowy charakter wpływa negatywnie na sytuację materialną zobowiązanego i z reguły jest dla niego uciążliwa. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, iż podjęte czynności zostały dokonane z zachowaniem zasady poszanowania minimum egzystencji i mieszczą się w wyznaczonych przepisami prawa granicach prowadzenia egzekucji administracyjnej. W ocenie organu odwoławczego istotne znaczenie ma fakt, iż egzekucja z wynagrodzenia za pracę jest jedynym skutecznym sposobem prowadzenia egzekucji z majątku E. S.oraz, że nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej do tego składnika majątku zobowiązanej. W związku z powyższym odstąpienie od realizacji zajęcia wynagrodzenia spowodowałoby pogorszenie sytuacji prawnej wierzyciela. Wynagrodzenie zobowiązanej zostałoby wówczas zwolnione tylko z egzekucji administracyjnej, natomiast nadal byłoby realizowane zajęcie w toku egzekucji sądowej na rzecz innych wierzycieli. Ponadto podniesiono, iż zobowiązana jest zatrudniona na czas określony - do dnia [...] co w przypadku nieprzedłużenia umowy o pracę skutkować będzie ograniczonym czasem na dochodzenie należności. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż w sprawie nie można mówić o zastosowaniu przez organ egzekucyjny najbardziej uciążliwego środka egzekucyjnego, gdyż zobowiązana nie posiada innych składników majątku, z których byłoby możliwe prowadzenie egzekucji, a zatem organ egzekucyjny nie miał możliwości wyboru alternatywnego trybu postępowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 871 ustawy Kodeks pracy, organ odwoławczy stwierdził, iż nie dotyczy on organu egzekucyjnego. Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w B. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie przedmiotowego postanowienia. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie, w jakim zostało to wskazane w poprzednich środkach zaskarżenia oraz naruszenie przepisów regulujących wysokość kwoty wolnej od zajęcia i stosowania możliwie najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucji. Podniosła, iż podtrzymuje złożone we wcześniejszych etapach postępowania oświadczenia i zarzuty. Zdaniem skarżącej organy podatkowe rozpatrując wniosek o zwolnienie spod egzekucji wynagrodzenia za pracę winny przede wszystkim wziąć pod uwagę jej sytuację życiowo - bytową, nie zaś stanowisko wierzyciela zainteresowanego wyłącznie ściągnięciem należności. Podniosła, że skoro z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że pozostawione do jej dyspozycji środki są mniejsze, niż kwota niepodlegająca egzekucji to jej wynagrodzenie winno być z tej egzekucji wyłączone. Wyjaśniła, iż jej faktyczne wynagrodzenie jest niższe i wystąpiła do pracodawcy o wydanie zaświadczenia z rozbiciem na poszczególne składniki, które przedłoży do akt sprawy. Ponadto, w ocenie skarżącej, oparcie rozstrzygnięcia na uznaniu administracyjnym prowadzi do dowolności i nadużyć ze strony organu. Strona zaznaczyła w skardze, iż zadeklarowała dobrowolną spłatę zaległości, co stanowi przesłankę do zwolnienia z egzekucji wynagrodzenia za pracę. Jednocześnie podniosła, iż rodzaj zawartej umowy o pracę (na czas określony) nie może przesądzać o tym czy zobowiązanie publiczno - prawne zostanie spłacone. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie z [...] skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi organu na skargę. Podniosła, że z zestawienia kwot, na jakie opiewają tytuły wykonawcze z kwotą wyegzekwowaną wynika, iż cała należność główna została ściągnięta, a dodatkowo organ wyegzekwował kwotę ponad 1000 zł na pokrycie kosztów i odsetek. Pomimo powyższego postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a skarżąca nie otrzymała jakichkolwiek zestawień o pozostałej kwocie do spłaty. Zarzuciła organowi manipulowanie stanem faktycznym i prawnym. Ponadto skarżąca podkreśliła, że gdyby organ zwolnił jej wynagrodzenie spod egzekucji spłacałaby zadłużenie ratalnie. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa poprzez dalsze prowadzenie egzekucji w trybie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy w świetle przekazania sprawy komornikowi sądowemu egzekucja winna być prowadzona na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Zdaniem skarżącej organy nie powinny prowadzić egzekucji w sytuacji, gdy wolne od zajęcia środki są mniejsze niż kwota niepodlegająca egzekucji. Ponowiła także zarzut skargi o naruszeniu przepisów prawa pracy, które dotyczą kwoty wolnej od zajęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla postanowienie, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia należy podkreślić, że jest ono wynikiem rozpoznania wniosku skarżącej z [...] "o odstąpienie od zajmowania" wynagrodzenia za pracę zobowiązanej. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżąca eksponowała swoją trudną sytuację majątkowo – rodzinną. W przypadku takiego wniosku organ egzekucyjny nie jest wyłącznym dysponentem postępowania. Zgodnie bowiem z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Oznacza to, że uznaniowe zwolnienie z egzekucji wynagrodzenia skarżącej musi być poprzedzone uzyskaniem przez nią zgody na to zwolnienie od wierzyciela. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż wierzyciel nie wyraził zgody na odstąpienie od zajęcia wynagrodzenia. Tymczasem uzyskanie przez skarżącą zgody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na zwolnienie spod egzekucji powyższego prawa majątkowego było warunkiem koniecznym dla organu egzekucyjnego, by mógł on przejść do etapu badania czy zaistniała pozostała przesłanka do zwolnienia tj. czy istnieje ważny interes zobowiązanej. W tym wypadku rozstrzygnięcie wydane przez organ egzekucyjny oparte byłoby na uznaniu administracyjnym. Jednakże w wyniku związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela o odmowie zwolnienia spod egzekucji ww. prawa majątkowego, nie mógł on wydać w sprawie innego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny prowadzący bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków egzekucyjnych - środek lub środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, Sąd stwierdza, iż zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce tylko w przypadku zaistnienia w tym względzie możliwości wyboru przez organ egzekucyjny. Z treści cyt. przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. W rozpatrywanej sprawie w związku z tym, iż skarżąca nie posiadała innego majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja, zajęcie wynagrodzenia za pracę było jedynym możliwym do zastosowania przez organ egzekucyjny. Kwestie podniesione w piśmie skarżącej z [...] dotyczące rozliczenia wszystkich wyegzekwowanych kwot nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Co do zarzutu naruszenia art. 871 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy należy podkreślić, że dłużnikiem z tytułu tej wierzytelności pozostaje pracodawca skarżącej, który odpowiada za prawidłowe obliczenie z wynagrodzenia kwoty podlegającej potrąceniu. Za jego pośrednictwem skarżąca może ustalić zasady i wysokość potrąceń. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie organy nie naruszyły przepisów prawa dotyczących egzekucji administracyjnej, a w szczególności zasad poszanowania minimum egzystencji zobowiązanego wynikającej z art. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten wymienia enumeratywnie przedmioty i prawa majątkowe niepodlegające zajęciu, jednakże żaden z wyszczególnionych w nim przypadków nie odnosi się do niniejszej sprawy. Ponieważ zasadą jest odpowiedzialność zobowiązanego całym swym majątkiem stąd art. 8 cyt. ustawy, który stanowi wyjątek od tej zasady, nie może być interpretowany w sposób rozszerzający. Wobec powyższego Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.